13-14/6/2026 www.tienphong.vn KHOA GIÁO 6 VẤN ĐỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀO ĐỀ THI TIẾNG ANH Tham gia chương trình gợi ý giải đề thi tốt nghiệp THPT 2026 do báo Tiền Phong tổ chức, chuyên gia có chung nhận định rằng đề thi năm nay vượt khỏi khuôn khổ ghi nhớ kiến thức đơn thuần trong sách giáo khoa. Để làm tốt bài thi, thí sinh không chỉ cần nắm vững công thức hay học thuộc lý thuyết mà còn phải biết vận dụng kiến thức đã học vào các tình huống thực tiễn, phân tích dữ liệu và giải quyết vấn đề. Đánh giá về đề thi, Thạc sĩ Đỗ Thị Ngọc Anh - quản lý học thuật tại DOL English, nhận định nội dung đề tập trung vào những chủ đề gần gũi với đời sống, trong đó nổi bật là vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu - một chủ đề mang tính thời sự cao. Đề còn đề cập đến các nội dung quen thuộc với học sinh như công việc làm thêm mùa Hè, phương pháp ghi chép hiệu quả trong học tập và quản lý tiền bạc. “Đây đều là những chủ đề thực tiễn, dễ tiếp cận, giúp thí sinh vận dụng kiến thức ngôn ngữ vào các tình huống đời sống”, cô Ngọc Anh nói. Theo cô Ngọc Anh, điểm khác biệt của đề thi nằm ở việc đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ thay vì kiểm tra khả năng ghi nhớ máy móc. Nhiều câu hỏi xuất hiện từ vựng ngoài sách giáo khoa, buộc thí sinh phải vận dụng kỹ năng đọc hiểu, suy luận và đoán nghĩa từ ngữ cảnh. Vì vậy, lợi thế có thể nghiêng về nhóm học sinh thường xuyên rèn luyện qua các nguồn tài liệu đa dạng hoặc có quá trình tự học, tự tích lũy kiến thức ngoài sách giáo khoa. Dự đoán về phổ điểm, cô Ngọc Anh cho rằng mức điểm trung bình có thể dao động từ 6 đến 6,5 điểm. Thí sinh đạt từ 7 đến 8 điểm cần có kỹ năng đọc hiểu khá tốt, trong khi nhóm đạt từ 9 điểm trở lên phải hội tụ cả năng lực ngôn ngữ, tư duy phản biện, khả năng suy luận sắc bén cùng tâm lý vững vàng trong phòng thi. “So với năm trước, tôi dự đoán phổ điểm môn Tiếng Anh năm nay sẽ nhỉnh hơn nhưng khó có mưa điểm 10”, cô Ngọc Anh nói. Từ thực tế đề thi, cô Ngọc Anh khuyến nghị học sinh cần thay đổi cách tiếp cận môn Tiếng Anh, hạn chế thói quen dịch từng từ sang tiếng Việt. Thay vào đó, các em nên rèn luyện khả năng đọc theo ý, nắm bắt logic của câu và đoạn văn để xử lý thông tin nhanh hơn. Trong quá trình làm bài, thí sinh nên ưu tiên hoàn thành các dạng câu hỏi quen thuộc, sau đó mới dành thời gian cho các bài đọc dài và có độ khó cao hơn. “STEVE JOBS VIỆT NAM” VÀ GÓC NHÌN CHUYÊN GIA Không chỉ ở môn Tiếng Anh, xu hướng đánh giá năng lực vận dụng kiến thức cũng thể hiện rõ trong đề Ngữ văn. Câu nghị luận xã hội với yêu cầu trình bày suy nghĩ về việc làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam” đã tạo ra nhiều tranh luận sau khi đề thi được công bố. Tuy nhiên, trọng tâm của đề không nằm ở việc học sinh có hiểu tường tận về Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk hay không. Điều quan trọng hơn là khả năng nhận diện thông điệp về khát vọng sáng tạo, tinh thần cống hiến và vai trò của thế hệ trẻ trong bối cảnh phát triển khoa học - công nghệ. Thạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm TPHCM, cho rằng việc đưa các ngữ liệu gắn với công nghệ và trí tuệ nhân tạo vào đề thi là cách tiếp cận phù hợp với đời sống đương đại. Theo ông, dù ngữ liệu có nhắc đến các nhân vật nổi tiếng trong lĩnh vực công nghệ, cốt lõi của câu hỏi vẫn xoay quanh những chủ đề quen thuộc của môn Ngữ văn như ước mơ, khát vọng sống, lý tưởng và giá trị cống hiến của con người. Cùng quan điểm, Thạc sĩ Nguyễn Thị Bích Ngọc, Trường Đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia TPHCM), cho rằng đề thi không cổ vũ hay phủ nhận bất kỳ mô hình học tập nào. Thay vào đó, câu hỏi hướng học sinh suy nghĩ về con đường phát triển bản thân, trách nhiệm xã hội và những giá trị mà mỗi cá nhân theo đuổi. Đây cũng là minh chứng cho xu hướng ra đề mới của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, trong đó học sinh không chỉ tái hiện kiến thức đã học mà còn phải biết liên hệ thực tiễn, kết nối các vấn đề của đời sống với những hiểu biết của bản thân để hình thành quan điểm và lập luận riêng. Tiến sĩ Nguyễn Thị Huyền Thảo, giáo viên môn Lịch sử Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa, TPHCM cho biết các ngữ liệu được sử dụng trong đề thi thực chất đều có sự liên hệ chặt chẽ với chương trình học hiện hành. Theo cô Thảo, những nội dung như cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo (AI) hay robot Sophia - từng được biết đến như công dân robot đầu tiên trên thế giới - đều đã xuất hiện trong các bài học Lịch sử ở bậc THPT. “Trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, đặc biệt ở phần kiến thức về các cuộc cách mạng công nghiệp, học sinh đã được tiếp cận với những thành tựu khoa học - công nghệ tiêu biểu của thời đại. Vì vậy, nếu có sự kết nối giữa các môn học, học sinh hoàn toàn có thể nhận diện và xử lý được ngữ liệu của đề thi”, cô Thảo nhận định. Theo nữ tiến sĩ, đề thi lần này là minh chứng rõ nét cho tinh thần đổi mới của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, trong đó nhấn mạnh năng lực vận dụng kiến thức liên môn thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức riêng lẻ. Cô cho rằng từ lâu giáo dục đã đề cập đến quan điểm “Văn - Sử bất phân”, bởi văn học luôn phản ánh bối cảnh lịch sử, còn lịch sử lại được lưu giữ và tái hiện qua nhiều tác phẩm văn học. Tuy nhiên, trong thực tế dạy học, việc phân chia môn học đôi khi khiến học sinh hình thành suy nghĩ rằng kiến thức của từng môn hoàn toàn tách biệt. “Tri thức vốn có tính liên thông. Khi học sinh nhận ra mối liên hệ giữa các lĩnh vực, các em sẽ hiểu sâu hơn về những vấn đề đang diễn ra trong cuộc sống thay vì chỉ tiếp cận kiến thức theo từng môn học riêng lẻ”, bà nói. Không chỉ dừng lại ở việc đánh giá năng lực đọc hiểu và nghị luận, theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Huyền Thảo, đề thi còn hướng học sinh đến việc nhận thức về vị trí của bản thân trong bối cảnh xã hội đương đại. n SAU KHI KẾT THÚC NGÀY THI CUỐI CỦA KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT 2026, CHUYÊN GIA ĐÁNH GIÁ ĐỀ THI CÓ XU HƯỚNG VƯỢT KHỎI KHUÔN KHỔ GHI NHỚ KIẾN THỨC TRONG SÁCH GIÁO KHOA ĐỂ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC VẬN DỤNG, LIÊN HỆ THỰC TIỄN VÀ TƯ DUY LIÊN MÔN CỦA HỌC SINH. TRẦN HUYỀN – HUY LÊ – ANH NHÀN Thí sinh thi tốt nghiệp THPT tại TPHCM Tiến sĩ Nguyễn Thị Huyền Thảo - giáo viên môn Lịch sử Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa - đánh giá đề thi môn Lịch sử có tính phân hóa cao Không chỉ ở môn Tiếng Anh, xu hướng đánh giá năng lực vận dụng kiến thức cũng thể hiện rõ trong đề Ngữ văn. Câu nghị luận xã hội với yêu cầu trình bày suy nghĩ về việc làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam” đã tạo ra nhiều tranh luận sau khi đề thi được công bố. Thạc sĩ Đỗ Thị Ngọc Anh - quản lý học thuật tại DOL English - nhận định đề thi tiếng Anh tập trung vấn đề gần gũi ĐỀ THI VƯỢT KHỎI KHUÔN KHỔ SÁCH GIÁO KHOA
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==