13-14/6/2026 www.tienphong.vn KHOA GIÁO 5 Bộ GD&ĐT nói về phương pháp chấm thi môn Văn Nhìn chung phổ điểm năm nay sẽ cao hơn năm ngoái. Đối với môn Vật lí, thầy Bùi Thái Học, Phó Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, Ninh Bình đánh giá, năm nay số lượng điểm 10 sẽ nhiều hơn. Bởi đề không nặng phần tính toán. Phần 1 và 2 là trắc nghiệm lựa chọn và đúng sai, học sinh không cần tính toán mà chỉ nắm chắc bản chất vật lí và lí thuyết. Phần 3 cần tính toán để trả lời điền số nhưng không khó. “Nói chung, đề vật lí nhẹ nhàng; chủ yếu đòi hỏi tư duy hiểu bản chất vật lí thay vì tính toán nhiều như nhiều năm trước”, thầy Học nhận định. Cô Dương Thị Huyền, giáo viên Lịch sử, hệ thống giáo dục HocMai cho biết, cấu trúc đề thi năm nay giữ ổn định như Bộ GD&ĐT đã công bố. Đề thi Lịch sử năm nay có điểm mới là các câu hỏi phủ hết 6 chuyên đề của chương trình lớp 12. Đối với lớp 11 có thêm câu hỏi về các cuộc cải cách của Việt Nam và một câu về chủ nghĩa tư bản hiện đại, ngoài phần lớp 12. Cô Huyền nhận định, trong đề thi xu hướng tư liệu hóa ngày càng rõ ràng, phổ biến. Ví dụ ở phần trả lời trắc nghiệm đúng sai đã sử dụng các văn kiện của Đại hội Đảng. Cô Huyền dự kiến phổ điểm phổ biến ở mức 7,8 đồng thời sẽ có mưa điểm 10 ở môn Lịch sử. Trong khi đó, đối với môn thi Sinh học, thầy Đinh Đức Hiền, Giám đốc điều hành trường TH, THCS & THPT FPT Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh nhận định, một chuyển động rất rõ trong cách đánh giá, đề thi không còn đặt trọng tâm vào việc học sinh ghi nhớ máy móc các khái niệm, định nghĩa hay kết luận có sẵn trong sách giáo khoa. Thay vào đó, học sinh phải đọc dữ liệu, phân tích biểu đồ, hiểu bản chất hiện tượng sinh học và vận dụng kiến thức vào các tình huống mới. Về phạm vi kiến thức, đề không vượt ra ngoài chương trình phổ thông. Tuy nhiên, điểm khiến đề trở nên khó hơn là cách đặt câu hỏi. Nhiều câu không hỏi trực tiếp kiến thức, mà đưa ra một bối cảnh có dữ liệu: biểu đồ, bảng số liệu, sơ đồ gene, mô hình điều hòa sinh lý, thí nghiệm sinh thái hoặc tình huống di truyền. Học sinh phải đọc kĩ đề, xác định thông tin cần dùng, loại bỏ thông tin gây nhiễu rồi mới đưa ra lựa chọn. Do đó, đề không khó theo kiểu lạ kiến thức, mà khó vì yêu cầu đọc hiểu và xử lý thông tin nhiều hơn. Đây cũng là đặc điểm rất rõ của các đề thi theo định hướng đánh giá năng lực. Nhóm câu phân hóa nằm chủ yếu ở phần đúng/sai và trả lời ngắn. Đây là phần đòi hỏi học sinh phải đọc kĩ dữ liệu, tính toán chính xác và hiểu mối quan hệ giữa các yếu tố sinh học. Với cấu trúc và mức độ của đề, phổ điểm môn Sinh học nhiều khả năng tập trung ở khoảng 5-6 điểm. Học sinh học chắc kiến thức cơ bản có thể đạt khoảng 4-5 điểm. Học sinh khá, có kĩ năng đọc biểu đồ và làm bài di truyền tốt, có thể đạt khoảng 6-7,5 điểm. Mức từ 8 điểm trở lên sẽ đòi hỏi học sinh không chỉ chắc kiến thức mà còn phải có kỹ năng làm bài tốt, biết phân bổ thời gian và hạn chế sai sót ở phần đúng/sai. Điểm 9,5 trở lên dự kiến không nhiều, bởi đề có nhiều câu cần suy luận, tư duy tốt và xử lí dữ liệu trong thời gian ngắn. n tâm lí của lứa tuổi, bối cảnh tiếp cận yêu cầu của thí sinh để đánh giá chứ không thể đòi hỏi thí sinh phải đề xuất được giải pháp hay “hiến kế” về chính sách… THAY ĐỔI CÁCH KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ Từ đề thi và đáp án mở, PGS. Bùi Mạnh Hùng đặt ra yêu cầu đổi mới đánh giá kết quả học tập của học sinh ở phổ thông. Nó chính là bánh lái của con tàu, dù chương trình, SGK đổi mới, nhưng nếu cách thức đánh giá không thay đổi hoặc thay đổi chệch hướng thì mọi nỗ lực đổi mới giáo dục nói chung sẽ không mang lại nhiều kết quả. Trong những năm qua, việc triển khai đánh giá ở các trường phổ vẫn có những “điểm nghẽn” cần được khắc phục. Nhận diện sớm và giải quyết kịp thời những bất cập trong đánh giá sẽ có tác động tích cực đến việc nâng cao chất lượng dạy học. Ông Hùng chỉ ra một số bất cập như mô phỏng một số dạng yêu cầu, câu hỏi dẫn đến nguy cơ hồi sinh “luyện thi theo mẫu”. Vì vậy, việc Bộ GD&ĐT không công bố đề minh họa hằng năm là một bước đi đúng, mở đường cho việc đa dạng hóa nội dung đề thi. Có như vậy thì mới đánh giá được đúng năng lực của học sinh. Thứ hai, việc chỉ sử dụng ngữ liệu ngoài SGK để đánh giá là một sự chuyển hướng cực đoan. Các văn bản chỉ đạo của Bộ GD&ĐT không hề có quy định tránh dùng ngữ liệu đã học trong SGK để đánh giá thường xuyên và đánh giá giữa kì. Thế nhưng, nhiều địa phương, nhà trường hiện nay hướng dẫn giáo viên dùng ngữ liệu ngoài SGK cho tất cả các kì đánh giá, kể cả đánh giá thường xuyên. Thứ ba, chất lượng đề trắc nghiệm khách quan và việc hiểu chưa đúng hình thức đánh giá này. Theo PGS. Bùi Mạnh Hùng, nếu áp dụng không đúng cách thì những ưu điểm của đề trắc nghiệm khách quan bị hạn chế rất nhiều. n Đánh giá về kì thi tốt nghiệp THPT năm 2026, ông Lê Mỹ Phong, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) khẳng định, đến thời điểm này, công tác coi thi trên cả nước đã diễn ra đúng kế hoạch, an toàn, nghiêm túc và đúng quy chế. Kì thi đã đạt được các mục tiêu đề ra với tinh thần thân thiện, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho thí sinh trong bối cảnh thời tiết khí hậu toàn quốc cơ bản thuận lợi. Các hội đồng thi đều thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, giám thị chủ động xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm, trong khi hầu hết thí sinh đều làm bài với tâm lý bình tĩnh, tự tin. Qua phản ánh từ dư luận và truyền thông, đông đảo phụ huynh cũng như học sinh đều bày tỏ sự phấn khởi với kết quả làm bài. Theo ông Lê Mỹ Phong, có được kết quả tổ chức tốt đẹp này là nhờ sự chỉ đạo sâu sát, toàn diện từ Chính phủ cho đến ban chỉ đạo thi các cấp. Địa phương chuẩn bị kĩ lưỡng từ sớm, từ xa ở tất cả các khâu với đầy đủ nhân lực và phương án dự phòng tình huống bất thường. Sự phối hợp nhịp nhàng, thông suốt giữa các bộ ngành và địa phương đã giúp giữ nghiêm kỉ cương trường thi. Công tác chuyên môn nghiệp vụ cũng được chuẩn bị bài bản từ khâu ôn tập, tổ chức thi thử đến việc bảo mật tuyệt đối đề thi. Đề thi năm nay bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và đúng cấu trúc định dạng đã công bố, nhận được phản hồi tích cực từ giáo viên và xã hội. Công tác truyền thông chủ động, kịp thời trên nhiều phương thức, đặc biệt là các nền tảng số, đã giúp cung cấp thông tin toàn diện đến thí sinh và phụ huynh, từ đó tạo nên sự đồng thuận, ủng hộ mạnh mẽ từ toàn xã hội. Năm nay, 74 thí sinh bị đình chỉ thi; trong đó có 5 thí sinh sử dụng tài liệu và 69 thí sinh mang điện thoại di động vào phòng thi. Trong đó có thí sinh sử dụng AI để gian lận như chụp đề thi gửi lên ChatGPT nhờ viết hộ. ĐỀ THI NGỮ VĂN CÓ TÍNH PHÂN HÓA CAO Trước hàng loạt câu hỏi của báo chí về những băn khoăn của dư luận đối với câu viết nghị luận xã hội của đề thi Ngữ văn (để có những Steve Jobs Việt Nam), ông Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lí Chất lượng, Bộ GD&ĐT khẳng định, nội dung này trong quá trình soạn thảo đề thi đã được bàn bạc và được đặt vào phần phân hóa học sinh. Khác với năm 2025, năm nay nội dung nghị luận văn học 4 điểm, nghị luận xã hội 2 điểm. Năm nay, phần nghị luận xã hội đánh giá hiểu biết của học sinh, lẫn phần ngữ liệu được cung cấp từ đề. Đề thi không hỏi thông tin chi tiết ghi nhớ máy móc, tiểu sử, các phát minh của Steve Jobs. “Steve Jobs Việt Nam” là một sự ẩn dụ. Khi đọc câu hỏi, có thể thấy nói tới ba người nổi tiếng về công nghệ. Từng câu, từng từ trong đề thi được chắt lọc, hỏi ý kiến chuyên môn, tra từ điển. Như vậy, yếu tố vùng miền được tính tới, là câu hỏi mang tính phân loại. Môn văn vừa mang tính khoa học, vừa mang tính nghệ thuật. Đối với những môn học khác, kiểm tra những nội dung quy định rất rõ chương trình. Ông Hà khẳng định, năm nay, môn Ngữ văn chấm thi theo phương pháp Rubric. Giáo viên tại 34 tỉnh, thành phố được tập huấn, giảm tình trạng chấm theo cảm tính, chấm chặt chấm lỏng. Tuy nhiên, trong đề Văn, không phải câu hỏi nào cũng chấm theo phương pháp này, nó chỉ áp dụng chấm phần nghị luận xã hội. Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng, Trưởng Ban chỉ đạo kì thi tốt nghiệp THPT 2026 cho biết, đề thi Ngữ văn bám sát cấu trúc chương trình học, đánh giá các phẩm chất năng lực của học sinh. Ông Thưởng nhấn mạnh, đề thi mở thì đáp án phải mở và tôn trọng ý kiến, quan điểm của học sinh khi làm bài nếu bảo vệ được quan điểm, thậm chí, phản biện lại nội dung đề thi yêu cầu. Đây cũng là sự sáng tạo, bản lĩnh của thí sinh. Về việc chấm thi môn Ngữ văn, theo Thứ trưởng Thưởng cần đảm bảo khách quan, công bằng, toàn diện. Bộ yêu cầu các tỉnh khi chấm thi môn Ngữ văn cần cập nhật, báo cáo tiến độ và kết quả từng buổi chấm thi. Nếu thấy có hiện tượng bất thường, trong túi bài thi có nhiều điểm cao quá, nhiều điểm thấp quá phải kiểm tra lại. Bộ GD&ĐT đã có quyết định thành lập ban chấm thẩm tra đột xuất bất cứ hội đồng chấm thi nào, đảm bảo công bằng, khách quan nhất có thể. n HÔM QUA, BỘ GD&ĐT HỌP BÁO THÔNG TIN NHANH VỀ CÔNG TÁC TỔ CHỨC KÌ THI TỐT NGHIỆP THPT NĂM 2026; ĐỀ THI MÔN NGỮ VĂN VÀ PHƯƠNG PHÁP CHẤM THI ĐƯỢC GIẢI ĐÁP NÓNG. HOA BAN - NGUYỄN HÀ Phương pháp chấm Rubric (bảng tiêu chí đánh giá) là công cụ chấm điểm sử dụng ma trận các tiêu chí cụ thể để đánh giá bài làm. Phương pháp này mô tả rõ ràng các mức độ năng lực đạt được và điểm số tương ứng, giúp đảm bảo sự công bằng, minh bạch, chi tiết và giảm thiểu tối đa sự cảm tính của người chấm. Trong khi đó, phương pháp chấm điểm truyền thống là dựa vào thang điểm hay đáp số cứng. Kết thúc kì thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ẢNH: HUỲNH THỦY “Làm sao đã là chấm bài, phải có sự phân biệt được giữa các thí sinh. Mặc dù định tính nhưng giữa các em làm bài tốt, làm bài văn hay với các em làm kém hơn phải có sự phân biệt; tức sự phân hóa là nguyên tắc trong việc chấm thi”. Bộ trưởng Bộ GD&ĐT HOÀNG MINH SƠN
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==