9 n Thứ Hai n Ngày 8/12/2025 Ngọc Hải vô tình như một dạng phản biện? Hàng chục bài báo đã vạch ra những điều bất cập, vội vã của vụ án cùng giải tỏa những suy diễn quy chụp vô lối với ông Hải, người trách nhiệm đứng đầu! Và ngược với những lo lắng xì xào rằng những vụ việc tiêu cực ấy đã ngáng trở thậm chí làm chậm tiến độ thi công 500 KV. Tiến độ công trình vẫn phăm phăm về đích. Ngày đóng điện công trình 500 KV hôm trước thì 4 giờ sáng hôm sau, ông Sáu Dân đã vào Trại giam để gắn huy hiệu đường dây 500 KV cho nguyên Bộ trưởng Vũ Ngọc Hải. …Tôi may mắn được một nguồn quen biết, thạo tin báo cho từ tối. Bửng tưng hôm sau, “nguồn” ấy lại cho đi xe nhờ vào Trại giam. Trước buồng giam của ông cựu Bộ trưởng Vũ Ngọc Hải, chúng tôi đợi một lúc những đoán già đoán non. Lúc sau thì có tốp người xuất hiện. Ồ, ngạc nhiên chưa, tôi đã nhận ra cái dáng của người đi đầu với những sải bước quen thuộc! Ông Sáu Dân Võ Văn Kiệt. Mãi lúc sau mới ngớ ra sự kiện hiếm hoi vào cái đêm đương dịch chuyển vể sáng này. Thủ tướng Võ Văn Kiệt vào thăm phạm nhân Vũ Ngọc Hải và gắn Huy hiệu (kỷ niệm chương) đường dây 500 KV cho ông cựu Bộ trưởng. …Với động thái mau mắn, không nhờ người giúp, ông Sáu Dân bất ngờ đưa ra hai chai sâm banh (hình như đồ nội?) cho viên quản ngục. Ông Sáu cất giọng thong thả “môt chai mở để mừng cho Đường dây 500KV sắp hòa lưới điện quốc gia! Chai kia đưa cho ông Hải đem về phòng”. Trên xe, lúc rời trại giam, ông Sáu Dân nói với thuộc cấp “Tội của anh Hải thì pháp luật xử lý, nhưng anh ấy vẫn là người có công xây dựng đường dây 500 KV”. (Về sự kiện này tháng 4 năm 1994 ấy, tôi đã có bài viết trên Tiền Phong Chủ nhật. Bài được người đọc tới tấp gửi thư, điện thoại đến khen. Nhưng TBT Dương Xuân Nam của chúng tôi đã bị gọi lên trên (?) nhắc nhở rồi đòi phải kiểm điểm rằng tại sao lại đưa sự kiện nhạy cảm như này làm gì? Các báo khác có nói đâu?vv… Cũng may là qua một kênh gần, chúng tôi kịp thời thông tin dữ ấy cho ông Sáu thì câu chuyện đáng sợ ấy mới được dẹp yên). Bây giờ cũng nói thêm chi tiết trong tấm ảnh (tấm ảnh duy nhất có được do người nhà ông Vũ Ngọc Hải chụp lén sự kiện ông Sáu Dân gắn huy hiệu cho ông Hải). Sự kiện diễn ra tại hội trường của Trại tạm giam chứ không phải ở phòng giam ông Hải như có báo mô tả. Vậy nên có cả cờ thưởng luân lưu các loại phấp phới trên tường. Và cả hoa nữa (xem ảnh). Sau sự kiện này mấy tháng sau, hơn 1 năm ở Trại giam, ông Vũ Ngọc Hải được tha trước thời hạn gần 2 năm. Hơi bị hy hữu, đã có 28 bộ, thứ trưởng lần lượt vào thăm ông Hải trong tù! Hiếm chỉ thị chủ trương nào của Đảng và Nhà nước làm cho dân khổ. Và hiếm có cán bộ nào tận tụy hết lòng vì dân vì nước mà phải chịu oan khuất. Một câu nói của ông Sáu đại ý như thế. Tôi không nhớ nguyên văn. Nhiều người bảo câu này ông Sáu nói buổi gắn huy hiệu cho ông Hải. Nhưng hôm đó tôi không nghe được câu này. Có lẽ một ngữ cảnh khác? Nhưng dù hoàn cảnh nào thì cái chất kiên trung thẳng thắn của ông Sáu Dân vẫn có cơ để phát lộ. Như trước đây ông đã từng thẳng thắn nếu những cán bộ tốt như chị Ba Thi “xé rào” lo gạo cho thành phố nếu phải đi tù thì ông sẵn sàng đi đưa cơm! … Sau này đám báo chí quen biết vẫn ghé qua nhà ông Hải ở đường Phan Đình Phùng. Với chủ nhân căn hộ mà anh em ngành điện chung sức gây dựng đã có nhiều những thời điểm, cự ly thân gần, ấm áp... Ông già tuổi 70, rồi 80, cả đến 90, hào phóng xẻ chia những đĩa CD ca khúc ông sáng tác. Có cả giai điệu thời tít xa Vũ Ngọc Hải trẻ trai sung mãn ở cương vị Giám đốc Nhà máy Điện Uông Bí. Có cả những chuyện sau này mới giật thột! Ấy là khi chủ nhân thẳng thắn với các vị chủ chốt ngành điện vốn là đàn em của ông từ những năm đầu 2000 rằng: “Các anh mà không lo mạch hai thì đến năm 20062007 miền Bắc sẽ phải cắt điện rất lớn. Vì trước đây, dự kiến của chúng tôi là giai đoạn đó có thể đưa Thủy điện Sơn La vào phát điện, nhưng nay Sơn La còn lâu mới hoàn thành, nếu không có mạch hai, với tốc độ phát triển như hiện nay thì miền Bắc buộc phải cắt điện luân phiên vì thiếu điện trầm trọng. Vì một mạch không thể đáp ứng được yêu cầu”. Giật mình! Vì mãi đầu năm 2024 mới tốc tả chuyện khởi công Mạch 3 đường dây 500 KV! Hú vía! Nạn cắt điện luân phiên được khắc phục. Cứ tiêng tiếc, cái đề cương về nhân vật Vũ Ngọc Hải mà nhà văn Võ Khắc Nghiêm xẻ chia với tôi một cuốn sách tày tặn nào đó đã không thành. Bấn búi với bao việc và cái chết thình lình lẻn đến với nhà văn họ Võ đã làm lở dỡ… (Mà lạ, ba cái ông họ Võ này hình như có duyên… lành?). …Buổi chiều, ngày đưa tang ông Vũ Nọc Hải về cõi ở tuổi 95 tôi chậm chạp nhảo qua cái quán ven hồ Trúc Bạch. Nơi đó năm xa lần đầu tôi được ngồi với ông. Nơi điểm hẹn một cuộc làm quen và một cuộc phỏng vấn. Chiều Hà thành xám xịt bụi khói ô nhiễm. Chợt hơi hụt hẫng hình như ông Hải không có những dòng hồi ký về cái thời dữ dằn nhưng trong trẻo một thuở một thời? X.B VĂN HÓA - GIẢI TRÍ Ông Sáu Dân gắn huy hiệu 500KV cho ông Vũ Ngọc Hải Cánh báo chí ghé phòng giam của ông Vũ Ngọc Hải NGƯỜI TRẺ SẼ NGHĨ KHÁC Trước đây, tranh luận văn chương chủ yếu khoanh vùng trong giới, đó là những trận bút chiến nảy lửa giữa các nhà văn. Thời ấy đã có những mầm mống kém văn hoá khi cuộc bút chiến ở thế giằng co căng thẳng. Mạng xã hội phát triển, văn chương trở thành một “sân chơi” hút cả người trong và ngoài giới. Những ồn ào văn chương đôi khi cũng được xem như ồn ào showbiz, người người bình luận, nhà nhà bình luận. Những bài thơ đưa vào sách giáo khoa từng tạo ra tranh luận, mà người châm ngòi tranh luận không phải các nhà văn, nhà thơ mà lại là các bậc phụ huynh. Đầu năm 2025, thơ 3 câu của Mai Văn Phấn cũng bất thình lình được quan tâm. Ông viết: “Thắp hương xong/Dựa lưng/Vào ngôi mộ bên cạnh”. Cư dân mạng sáng tạo: “Thơ này/Tôi thấy/Không hay”. Người khác tiếp lời: “Và tôi/Cũng đồng ý/Với bạn”… Tranh luận trên mạng có tác dụng thúc đẩy văn chương. Sáng tác của nhà văn ngay cả những sáng tác được vinh danh, ẵm giải vẫn tiếp tục được đánh giá lại. Khen, chê nếu chừng mực và mang tính xây dựng tốt cho cả tác giả và tác phẩm, tránh tình trạng ca ngợi hết lời, khen hết nấc như không khí ở những buổi giới thiệu sách mọc lên như nấm hiện nay, chỉ khiến nhà văn tự trọng bị ngượng và không biết mình đang đứng ở đâu. Giá như khen, chê Trăm Ngàn hay Nỗi buồn chiến tranh chừng mực thì đã không tạo nên nốt lặng của văn chương Việt khi những ngày tháng cuối cùng của năm 2025 khép lại. Nhà văn Dương Hướng cho rằng: “Nỗi buồn chiến tranh xung đột cách nhìn, quan điểm, là xung đột ngoài văn chương. Còn Trăm Ngàn là xung đột văn chương. Tôi thấy trong cuộc “mổ xẻ” Trăm Ngàn cũng có những ý kiến xác đáng nhưng nhìn chung vẫn là hơi quá, khiến nó biến thành ồn ào, thậm chí biến thành thứ tạo bè kết cánh, làm xấu văn chương. Còn Nỗi buồn chiến tranh bị đày đoạ vì những tư tưởng không trùng khớp. Đất nước ra đã trải qua bao thăng trầm, cách nhìn với văn học nghệ thuật cũng cởi mở hơn. Nếu cứ giữ tư duy hạn hẹp thế thì không bao giờ khá lên được. Tôi còn thấy người ta phản đối sách của Bảo Ninh đi vào nhà trường nhưng tôi lại nghĩ khác. Lớp trẻ bây giờ không nhận thức bảo thủ. Họ biết thế nào là phải, thế nào là trái. Họ cũng biết thưởng thức tác phẩm văn chương không như soi báo cáo thành tích”. Nhà thơ Hồng Thanh Quang lo ngại khi quan sát ồn ào Nỗi buồn chiến tranh: “Văn chương xưa nay vẫn luôn đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội. Nó là tấm gương phản chiếu xã hội, không chỉ những gì tốt đẹp mà cả những sự không lành mạnh đang xuất hiện. Và như chúng ta đang thấy, có những sự kiện văn chương còn bị biến thành “sa truờng” để qua đó một số người thể hiện những trận giáp lá cà về mặt quan điểm. Những mối quan tâm tới một số tác phẩm văn học, cũ lẫn mới, không giúp đoàn kết, mà lại chia rẽ xã hội. Tất nhiên, cách đánh giá khác nhau và các tác phẩm văn học nghệ thuật tự thân nó có thể là “chuyện thường ngày ở huyện”. Nhưng nếu sự khác nhau đó lại lớn đến mức biến thành thù địch trong những vấn đề liên quan tới chính trị thì rất đáng lo ngại”, ông cảnh báo. NÔNG HỒNG DIỆU Nhìn lại ồn ào văn chương 2025, nhà phê bình văn học Ngô Thảo cảm thán: “Đó là câu chuyện thời nay. Ai cũng tỏ ra sắc sảo”. Nhà văn Bảo Ninh không lên tiếng trước ồn ào Nỗi buồn chiến tranh. Nhiều nhà văn giải thích: Bảo Ninh đã quen với ồn ào Trước buồng giam của ông cựu Bộ trưởng Vũ Ngọc Hải, chúng tôi đợi một lúc những đoán già đoán non. Lúc sau thì có tốp người xuất hiện. Ồ, ngạc nhiên chưa, tôi đã nhận ra cái dáng của người đi đầu với những sải bước quen thuộc! Ông Sáu Dân Võ Văn Kiệt. Mãi lúc sau mới ngớ ra sự kiện hiếm hoi vào cái đêm đương dịch chuyển vể sáng này. Thủ tướng Võ Văn Kiệt vào thăm phạm nhân Vũ Ngọc Hải và gắn Huy hiệu (kỷ niệm chương) đường dây 500 KV cho ông cựu Bộ trưởng.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==