BẤT NGỜ ĐỘT QUỴ KHI ĐANG KHỎE MẠNH Ngày 20/11, tại tọa đàm “Đột quỵ đang tấn công người trẻ” do báo Tiền Phong phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ tổ chức, bà Phạm Thị Hơn (55 tuổi) kể, năm 2024, khi đang sinh hoạt bình thường thì bất ngờ đau đầu. Bà báo với con gái, sau đó rơi vào hôn mê. Gia đình lập tức đưa bà đến bệnh viện cấp cứu. Kết quả chụp CT cho thấy bà bị xuất huyết dưới nhện. Sau khi chuyển từ TPHCM đến Cần Thơ, các bác sĩ xác định nguyên nhân là vỡ túi phình mạch máu não và tiến hành điều trị khẩn cấp. “Tôi may mắn được các bác sĩ cứu chữa kịp thời. Sau đột quỵ, tôi uống thuốc theo chỉ định, ăn uống đúng cách và tập thể dục buổi sáng”, bà Hơn chia sẻ. Theo TS.BS Trần Chí Cường, Phó Chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam, Giám đốc Chuyên môn Bệnh viện đa khoa Quốc tế SIS Cần Thơ, tỷ lệ người trẻ mắc đột quỵ ngày càng tăng. Trước đây, nhóm bệnh nhân trẻ chiếm tỷ lệ khá nhỏ, nhưng hiện nay có thể vượt 10%. Đây không chỉ là tình trạng tại Việt Nam mà còn được ghi nhận ở nhiều quốc gia trên thế giới. “Đột quỵ ở người trẻ không phải là chuyện hiếm như trước đây”, BS Cường cho biết. Theo TS.BS Trần Chí Cường, một phần nguyên nhân đột quỵ ở người trẻ xuất phát từ các bất thường bẩm sinh như dị dạng mạch máu não. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp có liên quan đến lối sống, thói quen sinh hoạt và những yếu tố nguy cơ mắc phải. Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, sử dụng chất kích thích, thừa cân, béo phì và ít vận động đều có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, từ đó dẫn đến đột quỵ. “Nhiều người trẻ có tâm lý chủ quan, nghĩ rằng mình còn khỏe nên không cần quan tâm đến các yếu tố nguy cơ. Trong khi đó, những thói quen không lành mạnh có thể tích tụ trong thời gian dài, gây ra các bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ đột quỵ” – BS Cường nói. Các nghiên cứu gần đây cho thấy, việc lạm dụng nước tăng lực ở người trẻ có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ và đột tử. BS Cường kể, từng gặp trường hợp một tài xế trẻ uống khoảng hai lon nước tăng lực/ngày để duy trì sự tỉnh táo khi lái xe, sau đó bị đột quỵ. Ngoài các yếu tố trên, áp lực công việc, thức khuya và thiếu ngủ cũng ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch. BS.CKI Nguyễn Đức Chỉnh, Trưởng khoa Nội Tổng hợp Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ cho rằng, người trẻ cần chú ý đến nhịp sinh học, tránh làm việc quá sức và kéo dài tình trạng căng thẳng. “Cần cân bằng giữa công việc và cuộc sống, dành thời gian cho thể thao, sở thích và những hoạt động giúp giải tỏa stress” -BS Chỉnh khuyến cáo. Đối với người thừa cân, béo phì, việc giảm cân cần được thực hiện khoa học, kết hợp điều chỉnh chế độ ăn và tăng cường vận động. Các chuyên gia y tế khuyến nghị hạn chế đồ ngọt, chất béo, duy trì vận động từ 30-45 phút/ngày, ngủ đủ giấc và tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên. DẤU HIỆU KHÔNG NÊN BỎ QUA Khi có các dấu hiệu như méo miệng, yếu hoặc liệt một bên tay chân, nói khó, nói không rõ hoặc không hiểu lời người khác. Người bệnh cũng có thể đột ngột mất thăng bằng, chóng mặt, nhìn mờ, mất thị lực hoặc xuất hiện cơn đau đầu dữ dội chưa từng gặp trước đó. Đây là tình trạng nguy hiểm cần được cấp cứu ngay. Nếu nghi ngờ một người bị đột quỵ, người nhà cần gọi cấp cứu 115 hoặc ở khu vực miền Tây có thể gọi 18001115; nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất có khả năng điều trị đột quỵ. Không nên chờ đợi các triệu chứng tự hết. Chia sẻ kinh nghiệm vàng khi sơ cứu đột quỵ, BS.CKII Huỳnh Quốc Sĩ, Trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ lưu ý, người bệnh cần được đặt ở tư thế an toàn, nới lỏng quần áo, theo dõi nhịp thở và ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng. Nếu người bệnh hôn mê hoặc co giật, cần đặt nằm nghiêng, tránh để sặc và theo dõi hô hấp. Đặc biệt, không tự ý cho người bệnh uống thuốc, ăn uống, cạo gió, chích đầu ngón tay hay áp dụng các phương pháp dân gian. Việc đưa bệnh nhân đến bệnh viện càng sớm càng tốt giúp bác sĩ có cơ hội áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp. Với đột quỵ nhồi máu não, một số bệnh nhân có thể được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết trong cửa sổ thời gian khoảng 4 - 5 giờ. Đối với trường hợp tắc mạch máu lớn, can thiệp lấy huyết khối thường có hiệu quả tốt nhất trong khoảng 6 giờ đầu. Tuy nhiên một số bệnh nhân được lựa chọn dựa trên kết quả chẩn đoán hình ảnh vẫn có thể được điều trị ở thời gian muộn hơn. “Thời gian là vàng. Mỗi phút trôi qua khi đột quỵ xảy ra có thể khiến khoảng 2 triệu tế bào não bị mất đi”, TS.BS Cường nhấn mạnh. CHI PHÍ ĐIỀU TRỊ VÀ CƠ HỘI HỒI PHỤC Đột quỵ không chỉ là cuộc chiến giành lại sự sống, mà còn có thể kéo theo gánh nặng tài chính và quá trình phục hồi kéo dài. Phó Chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam Trần Chí Cường chia sẻ, chi phí điều trị đột quỵ phụ thuộc vào tình trạng bệnh, phương pháp điều trị và thời gian nằm viện. Với trường hợp nhồi máu não có chỉ định tiêu sợi huyết, chi phí thuốc có thể khoảng 10-12 triệu đồng. Đối với bệnh nhân được chỉ định can thiệp lấy huyết khối, chi phí trung bình có thể khoảng 100 triệu đồng. Tuy nhiên, người bệnh có BHYT có thể được hỗ trợ một phần lớn chi phí điều trị theo mức hưởng và quy định hiện hành. Điều quan trọng, người bệnh không nên vì lo ngại chi phí mà trì hoãn cấp cứu. Chuyên gia y tế nhấn mạnh, đưa bệnh nhân đến bệnh viện sớm không chỉ tăng cơ hội cứu sống mà còn giúp giảm nguy cơ tổn thương não nghiêm trọng, hạn chế di chứng và rút ngắn quá trình điều trị, phục hồi. Sau giai đoạn cấp, phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng đối với người bệnh đột quỵ. Việc tập luyện cần được triển khai sớm khi tình trạng sức khỏe cho phép, dưới sự hướng dẫn của bác sĩ và chuyên viên phục hồi chức năng. Khả năng hồi phục phụ thuộc vào vị trí, mức độ tổn thương não, nguyên nhân đột quỵ, thời gian được điều trị và quá trình phục hồi chức năng. Có người có thể trở lại sinh hoạt bình thường, nhưng cũng có người phải đối mặt với các di chứng kéo dài. Đối với những người đã từng bị đột quỵ, việc phòng ngừa tái phát đặc biệt quan trọng. Bác sĩ cần xác định và điều trị nguyên nhân gây bệnh, kiểm soát huyết áp, đường huyết, các bệnh lý tim mạch, đồng thời hướng dẫn người bệnh sử dụng thuốc đúng chỉ định, duy trì chế độ ăn uống và vận động phù hợp. n 21-22/11/2026 www.tienphong.vn XÃ HỘI 8 ĐỘT QUỴ KHÔNG CÒN LÀ CĂN BỆNH CHỈ GẶP Ở NGƯỜI CAO TUỔI. NHỮNG NGƯỜI ĐANG KHỎE MẠNH, CÒN RẤT TRẺ CHỈ MỚI 18 – 20 TUỔI CHƯA TỪNG NGHĨ MÌNH CÓ NGUY CƠ CŨNG CÓ THỂ BẤT NGỜ RƠI VÀO TÌNH TRẠNG NGUY KỊCH. ĐỘT QUỴ KHÔNG CHỪA NGƯỜI TRẺ UYÊN PHƯƠNG Nhà báo Lý Thành Tâm - Ủy viên Ban Biên tập - Trưởng Ban đại diện báo Tiền Phong tại TPHCM nhìn nhận, đột quỵ là một biến cố sức khỏe có thể làm thay đổi cuộc đời của một người và cả gia đình. Với người trẻ, phía sau giường bệnh còn là công việc đang theo đuổi, những đứa con cần được chăm sóc, những trách nhiệm và ước mơ chưa kịp thực hiện. Vì vậy, hiểu đúng về căn bệnh này có ý nghĩa rất thiết thực. Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ đang can thiệp một ca đột quỵ TS.BS Trần Chí Cường - Phó Chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam cho biết, đột quỵ ở người trẻ có nhiều nguyên nhân. Trong đó, các bất thường bẩm sinh như dị dạng mạch máu não chỉ chiếm dưới 10%. Phần lớn trường hợp có liên quan đến lối sống, thói quen sinh hoạt và các yếu tố nguy cơ mắc phải. TS.BS Trần Chí Cường nhấn mạnh hai yếu tố rất quen thuộc là thuốc lá và rượu bia. Đây là những nguy cơ đã được cảnh báo từ nhiều chục năm nay nhưng vẫn phổ biến, đặc biệt ở giới trẻ. Thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ. Người hút một, hai gói thuốc/ngày đang tự đặt sức khỏe trước những nguy cơ nghiêm trọng. Việc phòng ngừa cần bắt đầu từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, chứ không phải đợi đến tuổi 50 mới quan tâm đến sức khỏe. Người trẻ không nên chủ quan vì nghĩ mình còn khỏe, còn nhiều thời gian. Đột quỵ không phân biệt tuổi tác, vì vậy cần chủ động loại bỏ các yếu tố nguy cơ và đi cấp cứu ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ. UYÊN PHƯƠNG Rượu bia, thuốc lá là nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ Chuyên gia y tế và khách mời tham gia tọa đàm trực tuyến “Đột quỵ đang tấn công người trẻ” tại Văn phòng báo Tiền Phong tại TPHCM ngày 20/11 ẢNH: KHOA NAM
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==