12 n Thứ Năm n Ngày 19/11/2026 QUỐC TẾ Cuộc chiến không hồi kết Mỹ và Iran có thể đang tiến gần đến một giai đoạn mới, trong đó bom đạn không còn là công cụ chủ đạo, nhưng sức ép quân sự, phong tỏa kinh tế, đe dọa tên lửa và những cuộc đụng độ trên biển vẫn tiếp tục phủ bóng lên Trung Đông. THAY ĐỔI HÌNH THỨC CHIẾN TRANH Ngày 17/11 (giờ địa phương), Mỹ tiếp tục không kích một địa điểm phóng tên lửa trên đảo Qeshm của Iran. Cùng ngày, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định, chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ không để cuộc xung đột với Iran biến thành một cuộc chiến “không có hồi kết”. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh cuộc chiến đã bước sang tháng thứ chín, giá nhiên liệu gia tăng và những tổn thất chính trị của chiến dịch quân sự ngày càng trở thành vấn đề đối với Nhà Trắng. Thông điệp của ông Vance đáng chú ý không chỉ bởi nội dung, mà còn bởi thời điểm phát đi. Nó cho thấy Washington đang phải tính toán một bài toán khó: Làm thế nào để giảm cường độ chiến tranh, tránh bị cuốn vào một cuộc can thiệp quân sự kéo dài, nhưng vẫn duy trì được sức ép đủ lớn để buộc Tehran phải cân nhắc những nhượng bộ chiến lược? Đây chính là nghịch lý trong lời hứa của Tổng thống Trump về việc không để nước Mỹ sa vào một cuộc chiến bất tận. Washington hoàn toàn có thể kết thúc giai đoạn không kích quy mô lớn, rút bớt lực lượng khỏi trạng thái tác chiến trực tiếp và tuyên bố đã hoàn thành những mục tiêu quân sự quan trọng. Nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc Mỹ sẽ chấm dứt sự can dự vào cuộc đối đầu với Iran. Nói cách khác, chiến tranh có thể thay đổi hình thức mà không thực sự kết thúc. Nếu giai đoạn vừa qua nổi bật với những đợt không kích dữ dội, chiến dịch phá hủy cơ sở quân sự và tấn công trả đũa trực tiếp, thì giai đoạn tiếp theo có thể mang diện mạo khác. Cụ thể, các lệnh trừng phạt tiếp tục siết chặt nền kinh tế Iran; phong tỏa hàng hải trở thành công cụ gây sức ép; các bên duy trì trạng thái sẵn sàng tên lửa; những sự cố trên biển liên tục thử thách giới hạn chịu đựng của đối phương; hoạt động tình báo, chiến tranh mạng và các cuộc tấn công quân sự có giới hạn thay thế những chiến dịch không kích liên tục. Một cuộc chiến ít tiếng bom hơn, nhưng chưa chắc ít nguy hiểm hơn. DUY TRÌ CUỘC CHIẾN DÀI HƠI Bài học từ Iraq và Afghanistan vẫn là nỗi ám ảnh trong tư duy chiến lược của Washington. Những chiến dịch quân sự ban đầu được giới chức Mỹ kỳ vọng sẽ đạt kết quả nhanh chóng cuối cùng lại kéo dài nhiều năm, tiêu tốn hàng nghìn tỷ USD, gây thương vong lớn và làm xói mòn sự ủng hộ của công chúng đối với chính sách đối ngoại của Mỹ. Tổng thống Trump hiểu rõ cái giá chính trị của một cuộc chiến như vậy. Ông không muốn phải giải thích với cử tri tại sao quân đội Mỹ vẫn hiện diện ở Trung Đông sau nhiều năm, tại sao ngân sách quốc phòng tiếp tục phình to, hay tại sao người dân Mỹ phải trả giá nhiên liệu cao hơn vì một cuộc xung đột ở cách xa hàng nghìn kilômét. Nhưng tránh lặp lại mô hình Iraq và Afghanistan không có nghĩa Washington phải từ bỏ tham vọng duy trì ảnh hưởng quân sự và chiến lược tại Trung Đông. Mỹ có thể không cần đưa hàng trăm nghìn binh sĩ vào Iran, không cần chiếm đóng lãnh thổ hay trực tiếp tham gia tái thiết một quốc gia hậu chiến. Thay vào đó, Washington có thể lựa chọn một mô hình đối đầu ít tốn kém hơn về nhân lực, nhưng vẫn đủ sức duy trì áp lực lâu dài. Phong tỏa kinh tế và hàng hải có thể trở thành công cụ thay thế một phần cho các chiến dịch không kích. Những biện pháp này không tạo ra hình ảnh chiến thắng tức thời như việc phá hủy một cơ sở quân sự, nhưng có khả năng gây sức ép dai dẳng lên nguồn thu, hoạt động xuất khẩu năng lượng và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế của Iran. Cùng với đó, sự hiện diện của các nhóm tác chiến tàu sân bay, hệ thống phòng thủ tên lửa và mạng lưới căn cứ quân sự Mỹ tại Trung Đông cho phép Washington duy trì khả năng răn đe, đồng thời bảo lưu lựa chọn sử dụng vũ lực nếu Iran vượt qua những giới hạn mà Mỹ đặt ra. Đó là một hình thức can dự quân sự khác: Không nhất thiết phải liên tục khai hỏa, nhưng luôn duy trì khả năng khai hỏa. Với Nhà Trắng, mô hình này có thể giúp giảm áp lực chính trị trong nước, hạn chế nguy cơ thương vong của binh sĩ Mỹ và tránh phải gánh vác trách nhiệm của một cuộc chiến chiếm đóng. Tuy nhiên, nó cũng tiềm ẩn một nghịch lý: Khi không có một thỏa thuận chính trị đủ vững chắc, trạng thái đối đầu có thể kéo dài vô thời hạn, buộc Mỹ phải duy trì lực lượng, ngân sách và sự chú ý chiến lược tại khu vực. Washington có thể tránh một cuộc chiến bất tận theo nghĩa truyền thống, nhưng vẫn bị mắc kẹt trong một cuộc đối đầu bất tận dưới hình thức khác. ISRAEL KHÔNG MUỐN IRAN TÁI THIẾT SỨC MẠNH Một biến số khác khiến triển vọng kết thúc đối đầu trở nên phức tạp là sự khác biệt về lợi ích chiến lược giữa Mỹ và Israel. Washington có thể hài lòng nếu Iran bị suy giảm đáng kể năng lực quân sự, các tuyến hàng hải được bảo đảm và Tehran chấp nhận một khuôn khổ kiểm soát chương trình hạt nhân. Đối với Tổng thống Trump, đó có thể là cơ sở để tuyên bố chiến dịch đã đạt được những mục tiêu chủ yếu và chuyển sang giai đoạn ngoại giao. Nhưng Israel có thể nhìn nhận vấn đề theo cách khác. Mối quan tâm của Tel Aviv không chỉ là chương trình hạt nhân Iran, mà còn bao gồm kho tên lửa đạn đạo, cơ sở công nghiệp quốc phòng, mạng lưới lực lượng đồng minh và khả năng Tehran khôi phục sức mạnh quân sự trong tương lai. Vì vậy, ngay cả khi Mỹ muốn giảm cường độ đối đầu, Israel vẫn có thể coi việc Iran tái thiết các cơ sở quân sự là một mối đe dọa cần được ngăn chặn. Điều này đặt Washington trước một bài toán khó. Nếu Mỹ thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn mà Israel cho rằng không bảo đảm an ninh lâu dài, nguy cơ xuất hiện những hành động quân sự đơn phương từ phía Israel sẽ gia tăng. Ngược lại, nếu Washington tiếp tục ủng hộ các chiến dịch quân sự của Israel, mục tiêu tránh sa lầy vào một cuộc chiến kéo dài có thể trở nên khó thực hiện. Vì thế, một thỏa thuận ngừng bắn không chỉ cần sự đồng thuận giữa Mỹ và Iran, mà còn phải tính đến những giới hạn an ninh mà Israel đặt ra. THÁI AN Mỹ có thể sớm giảm cường độ các chiến dịch không kích, tuyên bố đã đạt được những mục tiêu quân sự chủ yếu và tránh sa lầy vào một cuộc chiến kéo dài kiểu Iraq hay Afghanistan. Đó là một hình thức can dự quân sự khác: Không nhất thiết phải liên tục khai hỏa, nhưng luôn duy trì khả năng khai hỏa. Trong khi đó, Israel không muốn một khoảng lặng để Iran tái thiết sức mạnh. USS Theodore Roosevelt trở thành tàu sân bay Mỹ thứ ba hiện có mặt tại Trung Đông ẢNH: REUTERS Điều đáng suy ngẫm nhất trong tuyên bố ngày 17/11 của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance là cụm từ “cuộc chiến không có hồi kết”, “cuộc chiến vĩnh viễn” (“forever war”). Chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể thực sự muốn tránh một cuộc chiến như vậy, nhưng vấn đề nằm ở cách định nghĩa thế nào là kết thúc chiến tranh. Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết, Washington ủng hộ việc gia tăng đáng kể nguồn tài chính dành cho quân sự Philippines, đã phê duyệt các thương vụ bán vũ khí trị giá hơn 5 tỷ USD. Ông nhấn mạnh hợp tác quốc phòng luôn là trụ cột quan trọng trong quan hệ giữa hai nước và đóng vai trò thiết yếu đối với an ninh khu vực. Ngoài lĩnh vực quân sự, hai nhà lãnh đạo cũng thảo luận khả năng hợp tác trong các dự án năng lượng quy mô lớn. Ông Trump cho biết, Philippines có thể sử dụng công nghệ của Mỹ để phát triển dự án điện hạt nhân dân dụng hiện đại đầu tiên, đồng thời cân nhắc tham gia dự án xuất khẩu khí đốt tự nhiên tại bang Alaska. Ông Trump tuyên bố Mỹ và Philippines vừa hoàn tất một thỏa thuận thương mại lớn nhất từ trước đến nay. Chuyến thăm Manila là một phần trong hành trình công du châu Á của ông Trump, nhằm thúc đẩy lợi ích chiến lược và kinh tế của Mỹ tại khu vực. Trước đó, nhà lãnh đạo Mỹ đã tham dự cuộc gặp với các nhà lãnh đạo khác trong Bộ tứ (gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Úc), tập trung thảo luận về khoáng sản thiết yếu, an ninh hàng hải và trí tuệ nhân tạo. Sau Philippines, ông Trump tới Thâm Quyến để gặp Chủ tịch Tập Cận Bình nhân dịp diễn ra Hội nghị cấp cao APEC. Hai nhà lãnh đạo dự kiến thảo luận về thương mại, kinh tế, trong đó có các biện pháp hạn chế xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc và kiểm soát xuất khẩu bán dẫn tiên tiến của Mỹ. BÌNH GIANG (theo Reuters) Mỹ mở rộng hợp tác quốc phòng với Philippines Tổng thống Mỹ Donald Trump với Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. ẢNH: AP Sáng 18/11, tại cuộc gặp Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. ở Manila, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ sẽ mở rộng hợp tác quốc phòng với Philippines, một trong những đồng minh lâu đời và quan trọng nhất của nước này tại khu vực Thái Bình Dương. MỸ-IRAN:
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==