44 tienphong.vn ĐỔI HỌ GIỮA KHÓI LỬA VÀ LỜI THỀ SON SẮT VỚI CÁCH MẠNG “Ai về Quảng Ngãi, Ba Tơ/ Rừng thiêng nhớ buổi dựng cờ đánh Tây”. Hai câu thơ như lời hiệu triệu, khắc sâu vào tâm thức bao thế hệ người H’re ở huyện Ba Tơ cũ (nay là các xã Ba Vì, Ba Tô, Ba Dinh, Ba Tơ, Ba Vinh, Ba Động, Đặng Thùy Trâm), mảnh đất từng là căn cứ địa cách mạng, nơi ngọn lửa khởi nghĩa từng bùng lên giữa núi rừng. Những năm 1968 - 1969, vùng giải phóng và hành lang phía đông bắc Ba Tơ trở thành trọng điểm đánh phá của Mỹ với những chiến dịch “Bình định cấp tốc”, “Phượng Hoàng” đầy tàn khốc. Bom đạn cày xới bản làng, ruộng rẫy tan hoang, nhiều gia đình ly tán. Nhưng chính trong gian khổ ấy, lòng người lại càng sắt son. Ông Phạm Viết Nho (69 tuổi - nguyên Bí thư Huyện ủy Ba Tơ cũ) chậm rãi nhắc lại những ký ức thời niên thiếu. Mẹ mất sớm, cha tham gia cách mạng, ông lớn lên trong vòng tay ông bà nội giữa những ngày khói lửa. Năm 12 tuổi, ông cùng một số thiếu niên được Bí thư Huyện ủy Ba Tơ khi đó đưa ra miền Bắc học tập, bồi dưỡng để sau này quay về phục vụ quê hương. Ngày đất nước thống nhất, ông trở về Ba Tơ với một niềm tin trọn vẹn. Ông Nho kể, thời điểm ấy, khi chính quyền cách mạng làm lại giấy tờ cho người dân, nhiều đồng bào H’re đã tự nguyện đổi từ họ Đinh cha sinh mẹ đẻ sang họ Phạm (họ của Thủ tướng Phạm Văn Đồng). “Tôi cầm bút ghi tên mình là Phạm Viết Nho mà lòng rưng rưng. Đó không chỉ là đổi một cái họ, mà là sự lựa chọn niềm tin. Bà con chúng tôi muốn thể hiện rằng mình một lòng theo Đảng, theo Bác Hồ, theo Bác Đồng”, ông Nho xúc động. Ông Nho viết hai lá đơn xin vào lực lượng Biên phòng và Công an nhân dân. Ông bảo, gia đình có truyền thống cách mạng, nên ông muốn tiếp tục con đường ấy. Khi nhận tin trúng tuyển vào lực lượng công an, ông vỡ òa trong hạnh phúc. “Tôi nghĩ, mình mang họ Phạm, lại được đứng trong hàng ngũ bảo vệ Tổ quốc, đó là niềm tự hào lớn lao”, ông Nho bộc bạch. Ký ức sâu đậm nhất trong cuộc đời công tác của ông là lần được tham gia đảm bảo an ninh trật tự khi Thủ tướng Phạm Văn Đồng về thăm quê hương Ba Tơ. Giữa biển người xúc động, ông nhìn thấy vị lãnh đạo hiền từ, giản dị, gần gũi. “Bác thương dân lắm. Biết bà con còn khó khăn, Bác dặn phải tăng gia sản xuất, trồng mì, lúa, bắp, chăn nuôi để thoát nghèo. Bác nhắc phải đoàn kết, phải học hành để xây dựng quê hương”, ông Nho nhớ lại. Theo lời ông, việc đồng loạt đổi họ chính là kết tinh của niềm tin và lòng kính trọng. Người H’re đã đứng lên cùng quân và dân huyện nhà làm nên chiến thắng năm 1972, giải phóng Ba Tơ. “Càng vinh dự hơn khi chúng tôi được chính những người gốc họ Phạm ở Quảng Ngãi thừa nhận như thành viên trong gia tộc. Mỗi dịp trọng đại, chúng tôi lại về Khu lưu niệm của Thủ tướng Phạm Văn Đồng thắp hương tưởng nhớ”, ông Nho chia sẻ. KHÁT VỌNG VƯƠN MÌNH GIỮA ĐẠI NGÀN Ở thôn Làng Teng (xã Ba Động) chị Phạm Thị Y Hòa được bà con ví như “viên ngọc sáng” giữa đại ngàn. Sinh ra trong gia đình người H’re còn nhiều khó khăn, Y Hòa sớm gắn bó với khung cửi, với những tấm thổ cẩm mang sắc màu núi rừng. Nhưng cô gái trẻ không muốn sản phẩm truyền thống chỉ quanh quẩn trong bản làng. Bước ngoặt đến khi chị mạnh dạn mang thổ cẩm tham dự triển lãm thế giới Expo 2020 Dubai. Tại đây, sản phẩm của chị được hai nhà thiết kế nổi tiếng là Lý Quý Khánh và Chula (tên thật là Diego Del Valle Cortizas) lựa chọn góp mặt trong show trình diễn thời trang ấn tượng tại triển lãm. “Tôi không nghĩ thổ cẩm của người H’re lại có ngày xuất hiện ở một sân khấu quốc tế như vậy”, Y Hòa kể. Sau sự kiện, thương hiệu “Y Hoa” được biết đến rộng rãi. Các sản phẩm như cà vạt, túi xách đạt chứng nhận OCOP 4 sao năm 2023, được UBND tỉnh Quảng Ngãi lựa chọn làm quà tặng đối ngoại tại 17 quốc gia. Từ một cô gái dệt thổ cẩm thủ công, Y Hòa nay đã trở thành một người trẻ tiêu biểu. Chị được UBND tỉnh Quảng Ngãi tặng Bằng khen vì thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2020-2025. Song điều khiến chị hạnh phúc hơn cả là ngày càng nhiều phụ nữ H’re có việc làm ổn định, thu nhập khá hơn trước. Ông Đinh Trọng Thành, Chủ tịch UBND xã Ba Tơ cho biết, người H’re chiếm hơn 63% dân số toàn xã. Trong hai cuộc kháng chiến, họ một lòng theo Đảng, tiêu biểu với sự ra đời của Đội Du kích Ba Tơ, góp phần tạo tiền đề giải phóng tỉnh Quảng Ngãi và miền Nam thống nhất đất nước. Giữa đại ngàn Ba Tơ, câu chuyện về những “người họ Phạm” vẫn lặng lẽ truyền qua từng thế hệ. n Những người Giữa trùng điệp núi rừng ở tỉnh Quảng Ngãi, có một câu chuyện lặng lẽ mà hào hùng vẫn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đó là câu chuyện đồng bào H’re ở vùng căn cứ cách mạng Ba Tơ đồng loạt đổi từ họ Đinh sang họ Phạm, họ của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng để thể hiện một lòng theo Đảng, theo Bác Hồ, theo Bác Đồng trong những năm tháng chiến tranh ác liệt. Xã Ba Tơ (tỉnh Quảng Ngãi) đang trên đà phát triển ẢNH: NGUYỄN NGỌC Chị Phạm Thị Y Hòa (thôn Làng Teng, xã Ba Động) gương mặt tiêu biểu của cộng đồng H’re mang họ Phạm NGUYỄN NGỌC Y Hòa bảo, mỗi lần ký tên mình với họ Phạm, chị lại nhớ đến lời dặn của Bác Đồng: “Đất nước còn nghèo, phải ra sức lao động sản xuất”. Chính tinh thần ấy thôi thúc chị nỗ lực làm giàu chính đáng, tạo việc làm cho nhiều phụ nữ H’re tại địa phương. “Tôi tự hào vì mang họ của Bác. Nhưng tự hào thôi chưa đủ, mình phải sống sao cho xứng đáng”, chị Y Hòa nói. Ông Phạm Viết Nho, nguyên Bí thư Huyện ủy Ba Tơ cũ MANG HỌ THỦ TƯỚNG GIỮA ĐẠI NGÀN KHÁT VỌNG VIỆT NAM
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==