Đó là nhận định của Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng, trong talkshow về cuộc xung đột Nga – Ukraine do báo Tiền Phong tổ chức ngày 23/10. BA ĐỘNG CƠ MC: Mỹ gần đây tạm hoãn một số biện pháp trừng phạt Nga, trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ sắp diễn ra và thị trường nhiên liệu chịu sức ép lớn. Theo Thiếu tướng, đâu là động cơ chủ yếu đằng sau quyết định này? Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu: Theo quan sát và nghiên cứu của chúng tôi, cần nhìn nhận quyết định điều chỉnh sức ép kinh tế của Mỹ đối với Nga trong mối liên hệ giữa lợi ích kinh tế trước mắt, mục tiêu ngoại giao và tính toán chiến lược dài hạn. Ba động cơ này không loại trừ nhau, mà có thể bổ trợ lẫn nhau. Trước hết, kiểm soát giá năng lượng và giảm áp lực kinh tế trong nước là một lợi ích thiết thực. Nga đóng vai trò quan trọng trên thị trường năng lượng toàn cầu; những biện pháp hạn chế nguồn cung, thanh toán và xuất khẩu năng lượng có thể tạo ra tác động dây chuyền đối với giá cả, chi phí sản xuất và tâm lý thị trường. Vì vậy, điều chỉnh một số biện pháp kinh tế, nếu được thực hiện có kiểm soát, có thể giúp Washington giảm thiểu rủi ro đối với nền kinh tế Mỹ và các đối tác, đồng thời hạn chế những hệ lụy ngoài dự kiến của chính sách trừng phạt. Tuy nhiên theo tôi, không nên chỉ nhìn quyết định này dưới góc độ kinh tế. Yếu tố quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa công cụ kinh tế thành đòn bẩy ngoại giao. Khi sức ép được điều chỉnh có điều kiện, Mỹ có thể tạo thêm động lực để Nga tham gia đàm phán, thăm dò khả năng thỏa hiệp và xem xét những phương án giảm leo thang xung đột. Ngược lại, Washington cũng có thể duy trì khả năng khôi phục hoặc gia tăng sức ép nếu tiến trình đàm phán không đạt kết quả. Đây còn có thể là biểu hiện của sự điều chỉnh rộng hơn trong chiến lược đối ngoại của Mỹ. Đó là ưu tiên lợi ích quốc gia, linh hoạt sử dụng sức ép kinh tế, đồng thời tìm cách định hình hành vi của Nga và phân bổ nguồn lực cho những thách thức khác. Mỹ có thể sử dụng lợi ích kinh tế như một phần thưởng có điều kiện, khuyến khích Nga chấp nhận những bước đi cụ thể nhằm giảm leo thang và tiến tới thỏa thuận. Washington có thể kết hợp đối thoại với khả năng tái áp đặt sức ép, tạo thế vừa khuyến khích hợp tác, vừa duy trì công cụ gây sức ép nếu cam kết không được thực hiện. Chính sách này có thể mở rộng không gian thương lượng, nhưng đồng thời buộc Mỹ phải cân bằng lợi ích với Ukraine và các đồng minh châu Âu, tránh làm suy giảm lòng tin chiến lược. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng nới lỏng trừng phạt không tự động khiến Nga nhượng bộ. Thậm chí, nếu thiếu điều kiện và cơ chế kiểm chứng, biện pháp này có thể giúp Mátxcơva giảm sức ép kinh tế mà không thay đổi đáng kể lập trường. Nhìn chung, đây vừa là phép thử ngoại giao, vừa là sự tính toán lợi ích chiến lược. Hiệu quả không nằm ở việc Mỹ nới lỏng bao nhiêu biện pháp, mà ở khả năng chuyển lợi ích kinh tế thành những cam kết chính trị và an ninh có thể kiểm chứng, góp phần tạo dựng một nền hòa bình thực chất, bền vững. CẦN NHÌN NHẬN TỈNH TÁO Sau nhiều năm xung đột và hàng loạt chuyển động dồn dập gần đây, ông có cho rằng cuộc xung đột sắp tiến đến một bước ngoặt chiến lược? Theo tôi, cuộc xung đột Nga - Ukraine đang đứng trước khả năng xuất hiện bước ngoặt chiến lược, nhưng chưa đủ cơ sở để khẳng định đã bước vào giai đoạn kết thúc. Cần phân biệt rõ giữa tín hiệu thay đổi về chính sách, cơ hội đàm phán và khả năng đạt được một thỏa thuận hòa bình thực chất. Sau nhiều năm chiến sự, cả Nga và Ukraine đều phải đối mặt với những sức ép lớn về nguồn lực quân sự, kinh tế, nhân lực và sự ủng hộ quốc tế. Trong bối cảnh đó, mọi điều chỉnh chính sách của Mỹ đối với Nga, cũng như những tín hiệu nối lại đối thoại, đều có thể tác động đáng kể đến tương quan chiến lược và triển vọng giải quyết xung đột. Tuy nhiên, cần nhìn nhận vấn đề một cách tỉnh táo. Chính sách của Mỹ không chỉ liên quan đến quan hệ với Nga mà còn gắn với lợi ích an ninh châu Âu, cam kết với Ukraine, cạnh tranh chiến lược toàn cầu và tính toán chính trị trong nước. Vì vậy, thay đổi trong cách tiếp cận của Washington chưa đồng nghĩa với việc Mỹ từ bỏ những mục tiêu cốt lõi hoặc các bên đã thu hẹp được bất đồng. Điểm đáng chú ý hiện nay là Washington vừa thúc đẩy ngoại giao, vừa điều chỉnh một số biện pháp trừng phạt và hợp tác năng lượng với Mátxcơva; trong khi đó, các cuộc tiếp xúc nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình vẫn gặp nhiều trở ngại. Ngày 20/10, các nỗ lực ngoại giao mới tiếp tục được thúc đẩy tại Na Uy, nhưng chiến sự vẫn diễn biến ác liệt. Theo tôi, bước ngoặt chiến lược chỉ thực sự hình thành khi ba điều kiện hội tụ: Một là, các bên chuyển từ tuyên bố thiện chí sang đàm phán thực chất; Hai là, những bất đồng cốt lõi về lãnh thổ, bảo đảm an ninh và trật tự hậu xung đột có phương án xử lý khả thi; Ba là, đạt được cơ chế ngừng bắn có thể kiểm chứng và được các bên nghiêm túc thực hiện. Vì vậy, chúng ta không nên tuyệt đối hóa triển vọng hòa bình, nhưng cũng không bỏ qua những cơ hội ngoại giao đang mở ra. Đây có thể là bước ngoặt về cục diện và phương thức giải quyết xung đột, song chưa chắc là bước ngoặt dẫn ngay đến hòa bình. Điều cần theo dõi không chỉ là các cuộc gặp cấp cao, mà quan trọng hơn là những chuyển biến thực chất trên chiến trường và tại bàn đàm phán. BA VẤN ĐỀ KHÓ THỎA HIỆP Theo Thiếu tướng, đâu là những vấn đề khó thỏa hiệp nhất đối với Nga và Ukraine? Theo nghiên cứu và nhận định của chúng tôi, có ba vấn đề khó thỏa hiệp nhất trong xung đột Nga - Ukraine hiện nay, đó là: lãnh thổ, bảo đảm an ninh và trật tự chiến lược sau chiến tranh. Thứ nhất, vấn đề lãnh thổ liên quan trực tiếp đến chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine và những yêu sách mà Nga coi là lợi ích chiến lược cốt lõi. Đây không chỉ là câu chuyện phân định đường kiểm soát trên thực địa, mà còn liên quan đến tính chính danh, an ninh quốc gia và tiền lệ trong quan hệ quốc tế. Thứ hai, bảo đảm an ninh là bài toán mang tính sống còn. Ukraine cần những cam kết đủ tin cậy để ngăn ngừa nguy cơ xung đột tái diễn; trong khi Nga phản đối những sắp xếp an ninh mà Mátxcơva cho là đe dọa lợi ích của mình. Thứ ba, tương lai quan hệ Nga - phương Tây, các biện pháp trừng phạt và vấn đề tái thiết Ukraine cũng sẽ tác động trực tiếp đến khả năng đạt được thỏa thuận. Vậy theo ông, hai bên có thể ngừng bắn trước đàm phán những vấn đề lớn sau hay không? Theo chúng tôi, đây là phương án có tính khả thi, nhưng phải đi kèm cơ chế giám sát, kiểm chứng và xử lý vi phạm đủ hiệu quả. Ngừng bắn có thể giảm thương vong, tạo không gian nhân đạo và xây dựng lòng tin ban đầu. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng tiếng súng mà không có lộ trình chính trị, thỏa thuận rất dễ trở thành “khoảng thời gian tạm nghỉ” để các bên tái tổ chức lực lượng. Mặt khác, không nhất thiết phải chờ tương quan lực lượng thay đổi căn bản mới có thể đạt thỏa thuận. Điều quan trọng là các bên phải nhận thấy chi phí tiếp tục chiến tranh ngày càng lớn, trong khi lợi ích từ một giải pháp chính trị trở nên thực tế hơn. Những thay đổi trên chiến trường có thể thúc đẩy đàm phán, nhưng cũng có thể khiến các bên cứng rắn hơn nếu họ tin mình đang chiếm ưu thế. Chúng tôi cho rằng, hướng đi phù hợp là ngừng bắn có kiểm chứng, đàm phán theo từng vấn đề, thực hiện từng bước và bảo đảm lợi ích an ninh chính đáng của các bên, trên cơ sở tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và luật pháp quốc tế. Hòa bình bền vững không thể chỉ dựa vào tương quan sức mạnh nhất thời, mà phải được xây dựng bằng những cam kết có thể thực thi và duy trì lâu dài. Cảm ơn Thiếu tướng. n 24-25/10/2026 www.tienphong.vn QUỐC TẾ 11 MỸ GẦN ĐÂY CÓ NHỮNG ĐỘNG THÁI NỚI LỎNG ÁP LỰC VỚI NGA VÀ GIA TĂNG SỨC ÉP LÊN UKRAINE, ĐỂ ĐƯA HAI BÊN TRỞ LẠI BÀN ĐÀM PHÁN. TÌNH HÌNH HIỆN NAY LÀM DẤY LÊN HY VỌNG VỀ KHẢ NĂNG XUẤT HIỆN ĐỘT PHÁ. TUY NHIÊN, BƯỚC NGOẶT CHIẾN LƯỢC CHỈ THỰC SỰ XUẤT HIỆN NẾU CÓ BA ĐIỀU KIỆN HỘI TỤ. Điều kiện để tạo bước ngoặt chiến lược trong xung đột Nga – Ukraine NHÓM PV Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng, trong talkshow về cuộc xung đột Nga – Ukraine do báo Tiền Phong tổ chức ngày 23/10 ẢNH: CÔNG HƯỚNG Trong cuộc phỏng vấn đài Vesti ngày 22/10, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết, Nga đã đạt được thỏa thuận với Mỹ về việc nối lại đàm phán ba bên, tập trung vào vấn đề bảo đảm an ninh cho Nga và Ukraine sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình. Ông Putin vẫn giữ nguyên điều kiện về lãnh thổ với Ukraine. Trong cuộc phỏng vấn với CNN cùng ngày, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói đến khả năng đóng băng các chiến tuyến hiện tại để “ngừng bắn, chấm dứt đổ máu, rồi ngồi xuống đối thoại”. Tuy nhiên, ông khẳng định rõ rằng việc Ukraine nhượng lại cho Nga những vùng lãnh thổ hiện vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Kiev là điều không thể chấp nhận. Ukraine cũng sẽ không bao giờ công nhận các khu vực mà Mátxcơva đang kiểm soát là lãnh thổ của Nga.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==