9 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Sáu n Ngày 23/10/2026 ĐÁM CƯỚI ĐẶC BIỆT Ông Cao Văn Khánh sau khi tốt nghiệp Luật khoa Đại học Đông Dương, đi dạy toán trường tư thục ở Huế, tham gia phong trào hướng đạo sinh, rồi gia nhập trường Thanh niên Tiền tuyến Huế và đến với cách mạng như một lẽ thường tình không thể khác. Còn bà Ngọc Toản đã hăng hái tham gia cách mạng khi mới 15 tuổi. Cách mạng Tháng Tám và kháng chiến chống Pháp đã thành sợi dây bền chặt kết nối họ đến với nhau. Họ gặp nhau ở Việt Bắc cùng tham gia kháng chiến chống Pháp. Sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ đúng nửa tháng, ngày 22/5/1954 họ tổ chức đám cưới ngay tại căn hầm của tướng Pháp Đờ Cát trước kia, một đám cưới thật đặc biệt. Bà Ngọc Toản sau này đã kể lại: “Trong Bảo tàng Dân tộc Việt Nam, ở đường Nguyễn Văn Huyên (Hà Nội) khai mạc từ năm 1997, có giới thiệu một sưu tầm ảnh về các đám cưới của Việt Nam từ xa xưa cho đến sau Cách mạng Tháng Tám, nhất là qua các thời kỳ kháng chiến, thời kỳ chiến tranh; trong đó có một ảnh về đám cưới sau chiến thắng Điện Biên Phủ mà cô dâu chú rể đều là người Huế, đều là học sinh của trường Quốc học, và thêm nữa cô dâu là nữ sinh của trường chuyên khoa Huỳnh Thúc Kháng ở Châu Phong, niên khóa 1949-1950 trong Phân đoàn Bình Trị Thiên. Đám cưới là một hình thức để phản ánh một khía cạnh của cuộc sống, đó là tình yêu nam nữ mà thời đại nào, dân tộc nào trên trái đất này cũng xảy ra một cách bình thường. Câu chuyện đám cưới ở hầm Đờ Cát từ năm 1954 đến 2007 đã có rất nhiều bài báo nói đến, nên lần này, khi gọi điện nhắc tôi đi họp, anh Trần Nguyên Vấn đề nghị tôi phải viết bài về đám cưới và đăng ảnh cô dâu chú rể cho vào tập san của lớp cựu học sinh Quốc học Huế…”. (Theo sách Quốc Học Huế - Xưa và nay). TÌNH CẢM THỜI BINH LỬA Thời kỳ chống Mỹ, tướng Cao Văn Khánh xông pha trận mạc ở miền Nam. Ông không những là một chỉ huy quân sự tài giỏi mà còn là người luôn quan tâm, yêu thương cán bộ, chiến sĩ của mình. Khi viết thư về cho bà Ngọc Toản, ông nói những lời tự đáy lòng mình: “Càng thương con, càng thương anh em chiến sĩ, thật là vĩ đại vô cùng… Anh càng thấy trách nhiệm của mình làm thế nào giành được thắng lợi mà đỡ hy sinh nhiều cho anh em, và càng thấy lo lắng… Trách nhiệm người chỉ huy trong giai đoạn quyết liệt này thật là quá nặng…” (Theo cuốn Tướng Cao Văn Khánh - Hồi ức lịch sử do con gái của ông bà là TS-BS Cao Bảo Vân chắp bút, NXB Tri Thức, 2022). Trong kháng chiến chống Mỹ, ông đi vào những mặt trận ác liệt vừa hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, vừa luôn thương nhớ vô vàn gia đình, vợ con. Về phía bà cũng xin tình nguyện vào chiến trường ở tuyến trước để được đóng góp trực tiếp cho cuộc kháng chiến bằng công việc quân y của mình. Trong một lá thư viết ở chiến trường Khe Sanh vào tháng 7/1968 gửi về cho vợ, ông đã tâm sự: “Ngày mai, 12/7 anh sẽ lên đường về với em và các con. Lần này không chỉ về với em và con 1-2 hôm mà có thể lâu hơn vài ngày. Cứ nằm nghĩ vẩn vơ, đến những ngày sẽ về với em. Hơn 2 năm xa em, bao nhiêu tình cảm thiết tha. Nghĩ đến sự hy sinh của phụ nữ Việt Nam thật là vĩ đại. Xa chồng, vắng con mà vẫn công tác tích cực để đóng góp cho chiến thắng của dân tộc. Anh tự hào có người vợ đáng yêu, người vợ lý tưởng như em…”. (Tướng Cao Văn Khánh - Hồi ức lịch sử) Sau ngày 30/4/1975 gia đình ông bà lại được đoàn viên trong niềm vui chung của cả dân tộc sau những tháng năm chinh chiến ác liệt, triền miên. Họ lại được bên nhau nhiều hơn trong tổ ấm của mình, để nuôi dạy con cái trưởng thành, để được sống một đời thường bình dị như bao người khác. Bây giờ thì cả hai ông bà đã thành người thiên cổ. Cuộc đời họ là một bản tình ca đẹp đẽ, sắt son, chung thủy vẹn tròn. Tình cảm riêng tư hòa quyện và được nâng đỡ trong tình yêu quê hương đất nước. Câu chuyện đẹp về cuộc đời của họ chắc không chỉ lưu truyền trong hôm nay mà còn vang vọng đến mai sau. P.X.D Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cựu học sinh Quốc học Huế từng nhận xét về người đồng môn Quốc học nhỏ hơn mình 6 tuổi: “Anh Cao Văn Khánh là một trí thức yêu nước, tham gia Cách mạng Tháng Tám từ năm 1945. Anh là một cán bộ quân đội chỉ huy Đại đoàn 308, đánh những trận lớn trong kháng chiến chống Pháp, từng là Tư lệnh B70 (Trị Thiên) trong kháng chiến chống Mỹ, một người hăng hái, trung thực, có nhiều kinh nghiệm hợp đồng binh chủng, được bộ đội tin yêu”. thiết chế văn hóa Con đường Nguyễn Trường Tộ đi giữa hai trường Quốc học và Đồng Khánh, nay là trường Hai Bà Trưng ẢNH: TL SỔ TAY Một cô giáo đang giảng bài, bất ngờ bị học sinh lao tới hành hung ngay trong lớp học. Những cú đánh khiến cô bị thương, gãy xương cánh mũi. Các học sinh xung quanh hốt hoảng can ngăn. Hình ảnh từ camera lớp học, khi lan truyền trên mạng xã hội, khiến nhiều người phẫn nộ. Theo thông tin từ Công an TP Hà Nội ngày 21/10, nam sinh lớp 12 Trường THPT Mạc Đĩnh Chi đã bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về hành vi cố ý gây thương tích. Vụ việc bắt nguồn từ việc học sinh không hoàn thành bài tập về nhà, bị cô giáo yêu cầu đứng ở góc lớp. Không có lý do nào có thể biện minh cho hành vi bạo lực với người khác, càng không thể lấy cơn tức giận làm cái cớ để hành hung người đang dạy mình. Nhưng sau sự phẫn nộ, vụ việc còn đặt ra câu hỏi đáng suy ngẫm: Điều gì khiến một học sinh ở tuổi chuẩn bị trưởng thành lại lựa chọn nắm đấm thay vì đối thoại? Trước hết, cần khẳng định kỷ luật là một phần không thể thiếu của giáo dục. Học sinh phải có trách nhiệm với việc học, với những quy định chung và với hành vi của mình. Tuy nhiên, kỷ luật chỉ thực sự có ý nghĩa khi hướng tới sự tiến bộ của người học. Nghiêm khắc không đồng nghĩa với xúc phạm; giữ nền nếp không có nghĩa là đẩy học sinh vào thế đối đầu. Nếu cảm thấy bị đối xử không công bằng, học sinh có quyền phản ánh, kiến nghị và bảo vệ quan điểm của mình bằng những cách phù hợp. Nhưng phản biện khác với xúc phạm, bất đồng khác với bạo lực. Tôn trọng thầy cô không phải là sự phục tùng tuyệt đối, mà là khả năng giữ giới hạn ứng xử ngay cả khi không đồng tình. Một xã hội văn minh không đòi hỏi con người lúc nào cũng phải đồng thuận, nhưng đòi hỏi mỗi người biết kiểm soát hành vi và chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình. Bạo lực học đường vì thế không thể chỉ được nhìn nhận như vấn đề riêng của một học sinh hay một ngôi trường. Gia đình có trách nhiệm dạy con biết nhận lỗi, không bao biện cho hành vi sai trái. Nhà trường cần xây dựng môi trường kỷ luật công bằng, có cơ chế tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ giáo viên xử lý tình huống sư phạm và phát hiện sớm những xung đột. Công tác tư vấn tâm lý cũng phải thực chất, thay vì chỉ dừng ở khẩu hiệu hay những buổi tuyên truyền hình thức. Đặc biệt, giáo dục lòng tôn trọng không thể chỉ bắt đầu sau mỗi vụ việc gây chấn động. Trẻ cần được học cách kiềm chế cơn giận, giải quyết mâu thuẫn và chịu trách nhiệm từ những tình huống nhỏ nhất trong đời sống hằng ngày. Người lớn cũng phải làm gương bằng cách ứng xử có văn hóa, bởi những gì trẻ chứng kiến đôi khi có sức giáo dục hơn nhiều bài giảng đạo đức. Với vụ việc tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, trách nhiệm pháp lý cần được xác định theo đúng quy định. Nhưng xử lý nghiêm minh không loại trừ trách nhiệm giáo dục. Ngược lại, giáo dục nhân văn cũng không có nghĩa là dung thứ hay xem nhẹ hành vi gây thương tích. Cần bảo vệ giáo viên, ổn định tâm lý những học sinh chứng kiến sự việc, đồng thời giúp người vi phạm nhận thức đầy đủ hậu quả và trách nhiệm của mình. Bục giảng không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức, mà còn là nơi nuôi dưỡng nhân cách. Khi giáo viên không còn cảm thấy an toàn trước học sinh, khi những bất đồng có thể biến thành bạo lực, điều bị tổn thương không chỉ là một con người mà còn là niềm tin vào môi trường giáo dục. KHÁNH AN Nỗi buồn sau bục giảng “Ví dụ như thế để thấy thiếu vô cùng”, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nói, và cho rằng, vừa qua, sau sắp xếp, ở một số địa phương có dôi dư ra các nhà văn hóa cấp quận, các doanh nghiệp có tận dụng sửa thành các rạp chiếu phim thu hút rất nhiều người dân đến xem, tham gia các hoạt động giải trí. “Tôi cho đây cũng là giải pháp quan trọng”, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL nói. Từ ví dụ ở trên, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho rằng, cần ưu tiên sử dụng quỹ đất, trụ sở, cơ sở nhà đất thuộc sở hữu Nhà nước sau sắp xếp tổ chức bộ máy, đất thu hồi từ cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước cho mục đích phát triển thiết chế văn hóa, thư viện, không gian sinh hoạt cộng đồng. “Hiện nay, có khoảng hơn 50% thiết chế văn hóa, thể thao đáp ứng về tiêu chí, còn khoảng gần 50% chưa đáp ứng. Khi hợp nhất, sáp nhập, có nhiều cơ sở nhà đất dôi dư, thì cần sửa chữa, nâng cấp, để bổ sung vào hệ thống các cơ sở thiết chế này để đáp ứng yêu cầu”, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nêu thêm. KHÔNG LÀM ẢNH HƯỞNG, XÂM HẠI ĐẾN YẾU TỐ GỐC DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA Theo bộ trưởng, hiện, Bộ VHTT&DL đang đề xuất báo cáo Quốc hội về cơ chế chính sách đặc thù phát triển du lịch, có nhiều nội dung liên quan đến đất đai. Trong đó, ví dụ khu du lịch, điểm du lịch, kể cả khu du lịch quốc gia hay điểm du lịch, thì chỉ có phần trong một khuôn viên nhất định khai thác kinh doanh được, còn lại là cảnh quan, không gian mở, vì thế, việc thuế đất đồng nhất tất cả một mức sẽ không khuyến khích phát triển được. Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cũng cho rằng, cần cơ chế ưu đãi cụ thể về miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đối với các cơ sở cung cấp dịch vụ phòng, chống bạo lực gia đình… Về hoạt động lấn biển, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đề nghị, phải nghiên cứu bổ sung nội dung theo hướng phải không làm ảnh hưởng, xâm hại đến yếu tố gốc cấu thành di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh, di sản thiên nhiên để bảo đảm đồng bộ với pháp luật về di sản văn hóa. “Vì khu vực ven sông, ven biển có rất nhiều di tích lịch sử văn hóa. Ngay Hà Nội cũng thế, ven sông rất nhiều chùa, danh thắng. Các nơi khác cũng như vậy. Đó là yêu cầu đặt ra trong phát triển kinh tế biển sắp tới cũng như liên quan đến hoạt động lấn biển”, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nêu. Về dự án Luật Nhà ở, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL cho rằng, cần bổ sung nội dung quy định việc xây dựng, sửa chữa, cải tạo nhà ở của cá nhân trong khu vực bảo vệ di tích, khu vực di sản thế giới, vùng đệm của khu vực di sản thế giới hoặc có khả năng tác động đến di tích, di sản thế giới thực hiện theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa. Cùng với đó, việc cải tạo, sửa chữa nhà ở là di tích, nhà ở thuộc danh mục kiểm kê di tích của tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, nhà ở trong khu vực bảo vệ di tích, khu vực di sản thế giới, vùng đệm của khu vực di sản thế giới hoặc nhà ở có khả năng tác động đến yếu tố gốc cấu thành di tích, cảnh quan văn hóa của di tích, di sản thế giới thực hiện theo quy định pháp luật về di sản văn hóa. TRƯỜNG PHONG - LUÂN DŨNG “Vì khu vực ven sông, ven biển có rất nhiều di tích lịch sử văn hóa. Ngay Hà Nội cũng thế, ven sông rất nhiều chùa, danh thắng. Các nơi khác cũng như vậy. Đó là yêu cầu đặt ra trong phát triển kinh tế biển sắp tới cũng như liên quan đến hoạt động lấn biển”, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nêu.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==