8 n Thứ Sáu n Ngày 23/10/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ Cũng chính vì hai trường gần gũi như vậy mà nhiều đôi lứa nổi tiếng đã nên duyên chồng vợ, như: Hà Huy Tập - Nguyễn Thị Giáo, Võ Nguyên Giáp - Nguyễn Thị Minh Thái (vợ đầu, đã hy sinh trước Cách mạng Tháng Tám), Nguyễn Thúc Hào - Lê Thị Vân Dung, Cao Văn Khánh - Nguyễn Thị Ngọc Toản,… Cho đến bây giờ, tài liệu bài bản, công phu và đồ sộ nhất về trường Quốc học là cuốn sách Quốc học Huế - Xưa và nay (NXB Văn hóa - Thông tin ấn hành năm 2013, gồm 2 tập, dày khoảng 1600 trang) do nhà báo, nhà văn Trần Phương Trà (Trần Nguyên Vấn) chủ biên. Cuốn sách cung cấp nhiều tư liệu chính thống và quý giá, trong đó có thông tin lý thú và bổ ích về các cặp vợ chồng. Đây cũng là một trong những cuốn sách, tài liệu mà chúng tôi đã tham khảo khi viết loạt bài này. Theo thống kê của cuốn sách vừa nêu thì có đến hàng trăm cặp của hai trường đã thành chồng, thành vợ. Tình riêng trai gái hòa trong tình chung quê hương đất nước, sắt son chung thủy đúng nghĩa đầu bạc răng long, bách niên giai lão. Những mối tình đẹp đẽ, cao cả của những đôi trai tài gái sắc xứng đáng được cuộc đời ngưỡng vọng và đã được truyền tụng trong nhân gian. MỘT MỐI LƯƠNG DUYÊN Trung tướng, Phó Tổng Tham mưu trưởng Cao Văn Khánh (1917-1980) học trường Quốc học và nữ GS-BS, Đại tá quân y Nguyễn Thị Ngọc Toản, tên khai sinh là Tôn Nữ Ngọc Toản (1930-2024) học trường Đồng Khánh và cũng học Quốc học đều là người cố đô Huế. Cả hai người đều xuất thân dòng dõi danh gia vọng tộc và cũng đều sớm có tấm lòng yêu nước nồng nàn, hăng hái tham gia cách mạng và theo đuổi con đường mà mình đã chọn đến cùng. Dù trong biến động của cách mạng và khói lửa chiến tranh đã khiến nhiều lúc mỗi người một ngả, lắm lúc phát sinh những chuyện bất ngờ. Đúng như bà Ngọc Toản hồi tưởng: “Chúng tôi gặp nhau ở đồn Phan Đình Phùng (đồn Coucy) cũ, nơi đóng quân của Giải phóng quân Thuận Hóa cho đến tháng 10/1945 anh Khánh đi Nam tiến vào tận cực nam Trung Bộ, từ đó anh tham gia chiến đấu ở Khu 5 cho đến cuối 1948 thì có lệnh điều ra Việt Bắc để xây dựng Đại đoàn 308, đại đoàn quân chủ lực đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Còn tôi, sau khi mặt trận Huế vỡ, cũng được phân công về vùng tạm chiếm xây dựng cơ sở học sinh đoàn kháng chiến từ 1947-1949. Sau nhiều lần bị bắt, tôi cũng được thoát ly khỏi Huế, và trước khi ra Việt Bắc, tôi cũng được về Phân đoàn Bình Trị Thiên của chuyên khoa Huỳnh Thúc Kháng…” (Theo cuốn sách Quốc Học Huế-Xưa và nay). Trường Quốc học ngày trước chủ yếu dạy nam sinh nằm cạnh trường Đồng Khánh (trường Hai Bà Trưng) chuyên dạy nữ sinh, hai trường cách nhau con đường nhỏ, học sinh thường đùa “Trường Anh, trường Em”. KÝ SỰ nPHẠM XUÂN DŨNG Ảnh cưới của ông bà Cao Văn Khánh - Nguyễn Thị Ngọc Toản ẢNH: BÁO ĐIỆN BIÊN 130 NĂM TRƯỜNG QUỐC HỌC HUẾ (23/10/1896 - 23/10/2026) Ảnh cưới của Đại đoàn phó 308 Cao Văn Khánh với cô dâu nữ quân y Nguyễn Thị Ngọc Toản chụp trên xe tăng ở Điện Biên Phủ ngày 22/5/1954 ẢNH: TL Bài cuối: “Trường anh, trường em…” Ưu tiên không gian cho các Sáng 22/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tổ về các dự án sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Góp ý vào dự án Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu Lâm Thị Phương Thanh - Bộ trưởng Bộ VHTT&DL, tập trung vào các nội dung liên quan đến lĩnh vực quản lý Nhà nước của ngành VHTT&DL. Theo bộ trưởng, Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam có định hướng cần có chính sách ưu đãi vượt trội về đất đai, miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa, ưu tiên công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí… Từ đó, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đề nghị bổ sung cơ chế, ưu tiên bố trí quỹ đất cho phát triển thiết chế văn hóa, thư viện, điểm sinh hoạt công cộng trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đặc biệt tại các khu đô thị và có quy định rõ tỷ lệ, tiêu chí bố trí đất cho các công trình văn hóa tại các khu đô thị, khu dân cư mới. Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, quan điểm, chủ trương này đã được đề cập nhiều, nhưng trên thực tế việc triển khai thực hiện chưa được nghiêm túc, đúng quy định. “Chúng ta còn thiếu rất nhiều về thiết chế, không gian văn hóa để bảo đảm sinh hoạt nâng cao đời sống vật chất, tinh thần người dân. Chúng ta thấy các khu đô thị, ban đầu đánh giá đất đai phải dành cho cây xanh, dành quỹ cho văn hóa, nhưng đến lúc mọc lên rồi thấy đi mỏi chân chả thấy, chỉ có nhà san sát, san sát nhau, rất bức bối về mặt không gian”, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nói. Bộ trưởng Bộ VHTT&DL cũng nêu, để phát triển điện ảnh, một trong những giải pháp quan trọng là phải có rạp chiếu phim. Không có rạp chiếu phim thì người ta xem ở đâu, làm sao phát triển điện ảnh được. Theo thông tin từ gia đình, nhạc sĩ Từ Vũ (tên thật Trần Đỗ Lộc) qua đời hôm 20/10, hưởng thọ 95 tuổi. Lễ nhập quan diễn ra sáng 21/10. Lễ động quan được tổ chức lúc 8h sáng 23/10. Nhạc sĩ Từ Vũ sinh năm 1932 tại Hà Nội. Ông bắt đầu sự nghiệp sáng tác muộn so với đồng nghiệp cùng thời. Năm 1950, ông theo gia đình vào Nam sinh sống, tình cờ tiếp cận với cuốn Nghệ thuật sáng tác âm nhạc và đem về nhà tự học, từ đó nắm vững căn bản sáng tác ca khúc. Chính cuốn sách này là “người thầy” đầu tiên dẫn dắt Từ Vũ đi vào con đường âm nhạc. Năm 1953, ông tìm thấy trên sách báo có tập thơ Mây tần của thi sĩ Nguyễn Bính. Khi đọc đến bài Gái xuân với 2 khổ, 8 câu, ông rung động và lập tức lấy cảm xúc từ ý thơ, hoàn tất tác phẩm Gái xuân trong vòng 15 phút không sửa chữa. Nhạc sĩ Từ Vũ từng tiết lộ nguyên tác của nhà thơ Nguyễn Bính quá ngắn, khi phổ nhạc, ông mạn phép tác giả thêm ba câu trong khổ thơ, để hoàn thiện thành đoạn: “Xuân đi. Xuân đến hãy còn xuân. Cô gái trông xuân đến bao lần. Xuân đến hoa mai hoa mận nở. Gái xuân giũ lụa trên sông Vân”. Vân cũng chính là tên bạn gái cũ của nhạc sĩ. Nhạc phẩm Gái xuân được ca sĩ Linh Sơn trình bày lần đầu, đến khi ca sĩ Tâm Vấn trình bày trên đài phát thanh lại càng trở nên nổi tiếng. Đến hiện tại, ca khúc vẫn được nhiều thế hệ ca sĩ thể hiện và trở thành một nhạc phẩm thân thuộc không thể thiếu trong dịp Tết đến xuân về từ Nam ra Bắc. Ngoài Gái xuân, nhạc sĩ Từ Vũ còn có các tác phẩm Cánh buồm xa xưa, Tìm thiếu bóng một người... Năm 2012, ông thực hiện CD Gái xuân với 10 ca khúc, trong đó có những ca khúc phổ thơ do ông sáng tác sau này như Mưa cao nguyên, Mưa tháng 6, Mưa đời lãng du. NGỌC ÁNH Nhạc sĩ Từ Vũ qua đời Nhạc sĩ Từ Vũ “Chúng ta thấy các khu đô thị mọc lên, ban đầu đánh giá đất đai phải dành cho cây xanh, dành quỹ cho văn hóa, nhưng đến lúc mọc lên rồi thấy đi mỏi chân chả thấy, chỉ có nhà san sát, san sát nhau, rất bức bối về mặt không gian”, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) Lâm Thị Phương Thanh nói. Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh phát biểu tại Quốc hội sáng 22/10 ẢNH: NHƯ Ý BỘ TRƯỞNG LÂM THỊ PHƯƠNG THANH: “Chúng ta còn thiếu rất nhiều về thiết chế, không gian văn hóa để bảo đảm sinh hoạt nâng cao đời sống vật chất, tinh thần người dân. Chúng ta thấy các khu đô thị, ban đầu đánh giá đất đai phải dành cho cây xanh, dành quỹ cho văn hóa, nhưng đến lúc mọc lên rồi thấy đi mỏi chân chả thấy, chỉ có nhà san sát, san sát nhau, rất bức bối về mặt không gian”. Bộ trưởng LÂM THỊ PHƯƠNG THANH
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==