Tháng 7/2026, Thủ tướng Chính phủ có công văn về việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp công lập. Trong đó đặt mục tiêu giảm khoảng 30% đầu mối cơ sở giáo dục trên toàn quốc, tối thiểu 50% số cơ sở giáo dục ở khu vực thuận lợi. Đến đầu tháng 10 năm nay, 34 tỉnh, thành phố đã có báo cáo về Bộ GD&ĐT đã hoàn thành việc sắp xếp cơ sở giáo dục. Đặc biệt, có 18/34 địa phương giảm từ 50% trở lên, trong đó 7 địa phương giảm trên 60% gồm: Hưng Yên, Phú Thọ, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, TP Cần Thơ, Đồng Tháp. Hai địa phương giảm dưới 35% gồm: TP Hồ Chí Minh và Sơn La. Bộ GD&ĐT đánh giá, việc sáp nhập nhưng không giảm địa điểm dạy học, các phân hiệu, điểm trường được duy trì theo điều kiện thực tế, nhất là ở miền núi, biên giới. Vì thế, không làm ảnh hưởng đến quyền học tập của học sinh. Mô hình một hiệu trưởng quản lý nhiều điểm trường, phân hiệu được hình thành, tạo điều kiện thống nhất quản lý, điều phối đội ngũ và sử dụng chung cơ sở vật chất giữa trường chính, phân hiệu, điểm trường. Tuy nhiên, mô hình mới cũng đặt ra vấn đề hiệu quả quản trị, sử dụng đội ngũ và nguồn lực chưa đồng đều giữa các địa phương, nhất là tại các cơ sở quy mô lớn, nhiều cấp học, nhiều địa điểm, địa bàn quản lý rộng. Bộ máy quản lý được quy định, mỗi trường học có 1 hiệu trưởng, trường chính và mỗi phân hiệu được bố trí 1 phó hiệu trưởng. Việc sắp xếp trường học đã giảm gần 34.000 cán bộ quản lý. Trong đó, hơn 21.000 hiệu trưởng, phó hiệu trưởng đã được chuyển sang làm giáo viên. Số nhân viên kế toán, văn thư, thủ quỹ cũng giảm 9.871 người. Tuy nhiên, sau sáp nhập, các cơ sở giáo dục đối mặt với một thách thức lớn hơn. Cả nước có khoảng 5.600 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông quy mô lớn, chiếm 30,1% tổng số cơ sở sau sắp xếp. Toàn quốc có 114 trường có quy mô hơn 100 lớp, vượt xa quy định của Bộ GD&ĐT. Số “siêu trường” này tập trung ở 17 địa phương, nhiều nhất là Cần Thơ với 23 cơ sở. Theo Bộ GD&ĐT, một hiệu trưởng điều hành nhiều phân hiệu, điểm trường trong khi đội ngũ, tài sản và hoạt động giáo dục phân tán tại nhiều địa điểm. Cơ chế phân cấp, ủy quyền cho phó hiệu trưởng và người phụ trách phân hiệu, điểm trường tại một số nơi chưa cụ thể, người phụ trách phân hiệu bị quá tải. Nhóm trường nhiều cấp học còn nhiều khó khăn trong vận hành. Việc lựa chọn, bổ nhiệm, bố trí lại cán bộ quản lý tại một số địa phương còn phát sinh ý kiến, kiến nghị. Thực tiễn này cho thấy trường quy mô lớn, nhiều địa điểm cần cơ chế theo dõi, hỗ trợ. HÀ LINH CHIÊU THỨC “ĐỔI NGÔI” Thông tư 81 quy định, ban đại diện cha mẹ học sinh tuyệt đối không được đứng ra thu, quản lí và giữ tiền quỹ tập trung. Quy định nhằm triệt tiêu việc lập các “quỹ đen”, quỹ tích lũy tùy tiện không minh bạch. Tuy nhiên, khi cơ quan quản lí có chính sách thì thực tế các ban phụ huynh lại có “đối sách”. Một phụ huynh có con đang học lớp 2 ở TPHCM phản ánh việc nhận được tin nhắn thông báo ban đại diện của lớp rút lui khỏi việc thu tiền để bảo toàn tính “đúng quy trình”. Tuy nhiên, ban đại diện lập tức chuyển hình thức thu bằng cách nhờ một phụ huynh có tài khoản ngân hàng riêng đứng ra thu hộ và giữ hộ quỹ. Bằng thủ thuật hoán đổi này, tiền quỹ lớp không còn mang danh nghĩa do Ban đại diện thu, nhưng về bản chất, một “két sắt chung” vẫn tồn tại. Điểm mấu chốt thứ hai trong các màn lách luật này là việc tổ chức kí “đơn tự nguyện đóng góp”. Tờ đơn được để sẵn ở lớp, kèm theo lời nhắn nhủ phụ huynh tranh thủ ký khi đưa đón con. Thoạt nhìn, đây là minh chứng hoàn hảo về mặt thủ tục: Có chữ ký đồng thuận, không ép buộc, có điều khoản “nếu ai không đồng ý thì dừng”. Nhưng đặt vào bối cảnh hiện nay, đây là một hình thức ép buộc tinh vi mang tính tập thể. Khi phần lớn phụ huynh đã đặt bút kí, ai có ý kiến trái chiều hay từ chối đều dễ dàng bị quy kết không vì tập thể hoặc con sẽ bị cô lập, phân biệt đối xử. Lời tuyên bố “chỉ cần một người không đồng ý là dừng toàn bộ hoạt động của các con” vô hình trung biến người phản đối thành “kẻ phá đám”, khiến họ phải gánh chịu áp lực tội lỗi trước cả lớp. Hình thức “tự nguyện trên tinh thần” này khiến các phụ huynh không dám từ chối ký vào tờ đơn tự nguyện. Tờ đơn cũng trở thành công cụ “che chắn rủi ro” cho những người đứng ra vận động, phòng khi bị cơ quan quản lí thanh, kiểm tra. Một phụ huynh có 2 con đang học tại một trường tiểu học ở Hà Đông (Hà Nội) cho biết, lớp vẫn đang thu quỹ bình thường nhưng yêu cầu các phụ huynh khi chuyển khoản thì ghi nội dung là ủng hộ quỹ sinh hoạt. LẠI XÔN XAO CHUYỆN “LẠM CHI” Phản ánh trên mạng xã hội, phụ huynh lớp 6A9 Trường THCS Việt Nam-Angiêri (Hà Nội) cho biết, đầu năm học, Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp đã thu 1 triệu đồng/em (cho các tháng 8, 9, 10 với sĩ số 40 học sinh), trong đó 800.000 đồng là quỹ lớp và 200.000 đồng được cho là để hỗ trợ nhà trường. Phụ huynh bức xúc khi số tiền chi ra đã lên tới 26 triệu đồng khi mới hơn hai tháng vào học. Đặc biệt, các khoản chi không được công khai chi tiết, chỉ thông báo chung chung. Ngoài ra, việc bầu Ban đại diện cha mẹ học sinh cũng bị phản ánh là tự chỉ định, thiếu minh bạch. Về việc này, lãnh đạo nhà trường đã yêu cầu giáo viên chủ nhiệm và Ban đại diện cha mẹ học sinh làm bản tường trình, đồng thời tổ chức buổi làm việc giữa các bên liên quan để làm rõ vụ việc. Theo nhà trường, toàn bộ khoản tiền thu đều phục vụ trực tiếp cho học sinh như mua nước uống, sữa, bánh kẹo, hoa quả dịp khai giảng, Tết Trung thu và quà sinh nhật, không chi cho giáo viên. Thông tin Ban phụ huynh phải nộp 200.000 đồng/ em về trường là không chính xác. Đây là khoản dự kiến chi tiền ăn sáng, trưa, nước uống cho học sinh trong đợt tham quan sắp tới. Về nhân sự Ban phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm khẳng định không áp đặt, chỉ định mà dựa trên tinh thần xung phong và giới thiệu của phụ huynh trong lớp. Sau buổi làm việc, Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp 6A9 đã nhận trách nhiệm trước tập thể phụ huynh vì việc thu quỹ diễn ra khi thông tư cũ còn hiệu lực đã gây ảnh hưởng đến nhà trường, đồng thời thống nhất hoàn trả số tiền còn dư cho phụ huynh. Đối với việc thu chi ở các lớp khác, Trường THCS Việt NamAngiêri cũng cho biết, nhà trường đã yêu cầu rà soát toàn bộ, buộc Ban đại diện cha mẹ học sinh trả lại quỹ lớp đã thu nhằm chấp hành nghiêm quy định mới. Hiện có 8 lớp thu quỹ trước thời điểm Thông tư 81 có hiệu lực sẽ thực hiện hoàn trả toàn bộ số tiền này cho phụ huynh. Ghi nhận cho thấy, trên mạng xã hội, nhiều bài đăng ẩn danh trong nhóm phụ huynh tiểu học phản ánh việc bị hối thúc đóng sớm tiền quỹ hỗ trợ lớp với mức từ 1 triệu đến 1,5 triệu đồng/ học sinh trước ngày 31/10 để kịp thanh toán các khoản mua sắm đầu năm, trước khi Thông tư 81 có hiệu lực. Có phụ huynh phản ánh về buổi họp phụ huynh đầu năm học, ban đại diện “né chữ “quỹ lớp” hay “tiền hội phụ huynh”, mà đổi tên thành “khoản hỗ trợ nước uống, quà tặng sự kiện cho các con” và giao cho một phụ huynh tự nguyện đứng ra nhận giúp. Thông tư 81 là bước đi quyết liệt của Bộ GD&ĐT, nhưng thực tế triển khai đến nay cho thấy, văn bản quy định chỉ phát huy tác dụng nếu có sự vào cuộc thanh kiểm tra thực tế của các xã/phường quản lí trực tiếp và Sở GD&ĐT. NGHIÊM HUÊ 6 n Thứ Sáu n Ngày 16/10/2026 KHOA GIÁO Quỹ phụ huynh “biến hóa” Nhiều địa phương giảm trên 60% cơ sở giáo dục công lập Ngày 15/11, Thông tư 81 quy định điều lệ ban đại diện cha mẹ học sinh của Bộ GD&ĐT thay thế thông tư hiện hành chính thức có hiệu lực. Những điểm mới của thông tư này đang tạo “dư chấn” không nhỏ ở các nhóm phụ huynh trên mạng xã hội. Điều đặc biệt, quỹ phụ huynh một số nơi đã kịp biến hóa để lách luật trước khi thông tư có hiệu lực. Sau sáp nhập, toàn quốc giảm 50,6% cơ sở giáo dục công lập, vượt mục tiêu giảm tối thiểu 30%. Trong đó, có 7 địa phương giảm mạnh, trên 60% số lượng trường học so với trước đây. Từ ngày 15/11, ban đại diện cha mẹ học sinh tuyệt đối không được đứng ra thu, quản lí và giữ tiền quỹ tập trung. (Ảnh minh họa) Sau sáp nhập, nhiều quản lý trường học cho biết gặp khó khăn trong vận hành Nhiều phụ huynh khẳng định, nếu hiệu trưởng và giáo viên chủ nhiệm vẫn xem việc phụ huynh gom tiền ngầm qua tài khoản cá nhân là “việc nội bộ của cha mẹ học sinh” mà làm ngơ, thì quy định cấm giữ quỹ của Thông tư 81 rất dễ bị vô hiệu hóa bởi những lá “đơn tự nguyện” và các tài khoản trung gian.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==