9 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Tư n Ngày 14/10/2026 Chín hạt giống, một khởi đầu nhỏ. Những cây cà phê bén rễ, rồi những vườn cây hình thành. Trong trí nhớ ông Thương, mùa thu hoạch ở đồn điền đông vui: Người làm tập trung hái quả, cà phê đưa về sân phơi. Nhịp sống ấy nuôi những gia đình và giữ lại trong ông hình ảnh về một chủ đồn điền người Pháp. HAI CHIẾC RĂNG VÀNG Poilane qua đời năm 1964. Chiến tranh cuốn qua Khe Sanh, đồn điền cũ không còn nguyên vẹn. Nhà cửa, kho tàng, sân phơi biến dạng; bom đạn xới tung đất đai, người dân ly tán. Dấu tích nơi chôn cất người chủ đồn điền dần chìm trong cây cỏ. Với ông Thương, người cũ vẫn còn trong trí nhớ, nhưng nơi ông ấy nằm lại đã thất lạc. Nhiều năm sau chiến tranh, câu hỏi ấy vẫn khiến ông đau đáu. Cho đến một ngày, chính khu vườn của người cháu nội đưa câu chuyện sang một ngả khác. Anh Võ Văn Chương, sinh năm 1989 kể lại: Năm 2021, gia đình thuê máy múc cải tạo vườn. Trong lúc đào đất, chiếc máy chạm phải một quan tài lạ. Chiếc quan tài làm bằng gỗ xá xị, bên trong lót kẽm. Cùng với xương cốt là một số đồ tùy táng. Chương chạy vào gọi ông nội. Từ một cuộc cải tạo vườn, người cháu đưa ông trở lại trước dấu tích của người đã khuất. Ông Thương nhận ra điều khiến mình tin đó là mộ Poilane: Bộ răng giả có hai chiếc răng vàng ở hàm trên. “Khi quan tài lộ ra, hắn chạy vô kêu tui. Đến nơi, nhìn thấy chiếc quan tài và bộ răng giả với hai chiếc răng vàng ở hàm trên là tui khẳng định ngay là mộ ông Poilane” - ông Thương kể. Chi tiết ấy nằm lại trong câu chuyện của nhân chứng già. Những công trình của đồn điền có thể mất đi, nơi chôn cất có thể bị khuất lấp, nhưng ký ức về người chủ cũ vẫn còn. Khi chiếc quan tài xuất lộ, ký ức giúp ông nhận ra người đã gắn với tuổi thơ mình. Gia đình ông Thương cất bốc, cải táng hài cốt trong vườn. Ông kể, lúc đầu gia đình tính mai táng tạm, rồi tìm cách liên lạc với con cháu Poilane để họ đưa ông về Pháp. Họ chưa biết cuộc tìm kiếm thân nhân sẽ đem đến những cuộc gặp, và một lời gửi gắm khác. NGƯỜI Ở LẠI KHE SANH Thông tin về ngôi mộ đến được với gia đình Poilane ở Pháp. Năm 2024, Christian Faure, người cháu ngoại của ông tìm về Khe Sanh. Đứng trước ngôi mộ là hậu duệ người chủ đồn điền và gia đình người Việt từng làm việc ở đó. Khoảng cách giữa hai quê hương như được nối gần bên ngôi mộ của người quá cố. Theo lời ông Thương, Christian Faure cho biết Poilane mong muốn khi qua đời được chôn cất trên mảnh đất Khe Sanh mà ông yêu quý. Gia đình vì thế bàn chuyện xây dựng nơi an nghỉ lâu dài cho ông tại đây. Với sự hỗ trợ từ nhiều nguồn, đến tháng 6/2026, ngôi mộ được hoàn thành khang trang. Chị Hồ Thị Lựu, vợ anh Chương cho biết thêm, sau khi công trình hoàn thành, người cháu nội của Poilane từ Pháp trở lại làm lễ khánh thành, ủy quyền cho gia đình anh chị chăm sóc ngôi mộ lâu dài. Từ một phát hiện tình cờ dưới đất vườn, gia đình có thêm một việc để gìn giữ qua năm tháng. Cha ông Thương từng làm trong đồn điền. Ông Thương lưu giữ ký ức về Poilane. Đến đời người cháu, khu vườn trở thành nơi an nghỉ của người chủ cũ. Ba thế hệ một gia đình Việt nối câu chuyện của người Pháp với Khe Sanh bằng những việc cụ thể: Tìm thấy, cải táng, rồi chăm sóc ngôi mộ. Chúng tôi rời khu vườn, đi giữa những hàng cà phê trên triền đất đỏ. Qua một thế kỷ, cây trồng từ những thử nghiệm ban đầu đã thành sinh kế của nhiều gia đình. Mỗi mùa quả chín lại tiếp nối công việc mà ông Thương từng thấy từ thuở nhỏ: Chăm cây, hái quả, phơi hạt. Lịch sử ấy có thể được kể bằng những mốc năm, bằng diện tích vườn cây. Nhưng trong buổi gặp này, nó hiện ra qua một người già thắp hương, lời kể của người cháu về phần mộ dưới lòng đất, và lời gửi gắm của hậu duệ từ Pháp. Cây cà phê đã đi cùng những phận người, qua đồn điền, chiến tranh và những cuộc trở về. Phía sau chúng tôi, ngôi mộ Poilane nằm giữa vườn nhà anh Chương. Người mang chín hạt giống đến Khe Sanh đã ở lại trên mảnh đất mình lựa chọn. Một trăm năm sau buổi đầu ấy, con cháu của người làm công năm xưa vẫn chăm nom nơi ông yên nghỉ. H.N “Tôi không thể cảm ơn đủ người dân Khe Sanh vì sự chào đón nồng hậu và đầy nghĩa tình ấy. Chúng tôi là gia đình của Eugène Poilane – nhưng câu chuyện của ông cũng là câu chuyện của các bạn. Đó là câu chuyện về một người đàn ông yêu tha thiết Việt Nam, gắn bó với mảnh đất và con người nơi đây”. CHRISTIAN FAURE người” Ông Thương chụp ảnh kỷ niệm với Christian Faure – người cháu ngoại của ông Poilane khoảng 450 tỷ đồng và Bố già khoảng 427 tỷ đồng. Nếu so với phim Anh hùng cùng đề tài, rõ ràng vận may của Trại buôn người bùng nổ hơn nhiều. Khi đặt hai phim cạnh nhau, thậm chí các nhà chuyên môn còn đánh giá Anh hùng nhỉnh hơn hẳn về mặt diễn xuất và sự chặt chẽ trong kịch bản. Nhưng thời điểm ra rạp của Anh hùng vào đúng dịp 30/4 quá chen chúc, khiến áp lực cạnh tranh suất chiếu và sự chú ý của khán giả bị phân tán. Trong khi Trại buôn người gần như một đường thẳng tiến, trước khi phim ra rạp, một số tác phẩm đã phải dời lịch phát hành, tới ngày 11/10, phim có gần 5.100 suất chiếu. Tất nhiên, việc đối thủ rút lui một phần là hệ quả của việc phim đã ăn khách, nhưng khoảng trống được tạo ra lại giúp phim tiếp tục gia tăng lợi thế. Thêm nữa, hiệu ứng truyền miệng có phần khó tính toán trước. Một chiến dịch quảng bá có thể tạo độ nhận biết, nhưng việc khán giả có hào hứng rủ nhau đi xem, một cảnh phim có trở thành chủ đề bàn tán hay không còn phụ thuộc vào sự hưởng ứng của công chúng. Chỉ khi sự hưởng ứng xuất hiện đúng lúc và đủ mạnh, phim mới có thể thu hút cả những người ban đầu không định mua vé. Đó là phần may mắn nằm ngoài mọi tính toán, bởi dù làm việc bài bản đến đâu, đoàn phim cũng không thể định đoạt được sự hưởng ứng của khán giả. ĐẠT NHI Trại buôn người được dự đoán có thể cán mốc 500 tỷ Tính đến ngày 11/10, phim Trại buôn người đã vượt mốc 400 tỷ đồng sau khoảng 17 ngày công chiếu. Theo giảng viên Phương Dung (Trường ĐH Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội), sức hút của Trại buôn người đến từ sự kết hợp của nhiều yếu tố. SỔ TAY Miễn thị thực là một lời mời gọi hấp dẫn đối với du khách. Nhưng để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế giàu sức sống, điều quan trọng không chỉ là mở rộng cánh cửa đón khách, mà còn là giữ được bản sắc, chất lượng dịch vụ và sự tử tế trong cách làm du lịch. Chính sách miễn thị thực cho khách Trung Quốc đi theo đoàn, tham gia tour trọn gói đến Khánh Hòa qua Cảng Hàng không quốc tế Cam Ranh, từ ngày 12/10/2026 đến hết năm 2027, được kỳ vọng tạo thêm động lực cho ngành du lịch địa phương. Đây là cơ hội đáng kể đối với Nha Trang – điểm đến từng đón lượng lớn khách Trung Quốc, nơi biển xanh, nắng vàng và những bãi cát dài luôn có sức quyến rũ riêng. Trong cuộc cạnh tranh thu hút du khách quốc tế, mỗi chính sách thông thoáng đều có thể mở ra một dòng chảy mới. Thủ tục thuận tiện hơn, chi phí tổ chức chuyến đi giảm xuống, doanh nghiệp lữ hành có thêm điều kiện xây dựng sản phẩm hấp dẫn. Khách đến đông hơn đồng nghĩa với cơ hội gia tăng doanh thu cho khách sạn, nhà hàng, vận tải, mua sắm và hàng loạt dịch vụ liên quan. Đằng sau mỗi chuyến bay hạ cánh là sinh kế của nhiều người dân, là những công việc được tạo ra, những cửa hàng sáng đèn và những vùng đất có thêm cơ hội phát triển. Nhưng du lịch không đơn giản là bài toán đếm đầu khách. Một điểm đến có thể đông nghịt người mà người làm du lịch vẫn chật vật; doanh thu có thể tăng nhưng lợi ích thực sự ở lại địa phương lại không tương xứng. Nếu cuộc đua chỉ xoay quanh giá rẻ, những tour khép kín, mua sắm bắt buộc hay tình trạng lợi ích tập trung vào một số khâu trung gian, người dân bản địa có thể đứng ngoài chính dòng chảy kinh tế diễn ra trên quê hương mình. Đó là chưa kể áp lực lên môi trường, hạ tầng và chất lượng dịch vụ. Biển không thể mãi xanh nếu rác thải tăng theo lượng khách; phố biển khó giữ vẻ thanh bình nếu giao thông, tiếng ồn và quá tải không được kiểm soát. Một điểm đến cũng sẽ nhanh chóng mất thiện cảm nếu du khách gặp tình trạng chèo kéo, nâng giá, phân biệt đối xử hoặc chất lượng dịch vụ không tương xứng với số tiền bỏ ra. Miễn thị thực vì thế nên được xem là cánh cửa mở đầu, không phải chiếc chìa khóa vạn năng. Chính sách có thể đưa khách đến, nhưng chỉ chất lượng điểm đến mới khiến họ muốn quay lại. Khánh Hòa cần những sản phẩm du lịch có chiều sâu, từ văn hóa Chăm, ẩm thực miền biển đến trải nghiệm đời sống ngư dân, du lịch sinh thái và những hành trình khám phá thiên nhiên. Khi du khách có cơ hội hiểu một vùng đất thay vì chỉ lướt qua những điểm chụp ảnh, giá trị của chuyến đi sẽ vượt xa một tấm vé máy bay hay vài đêm nghỉ dưỡng. Cùng với đó, cần minh bạch trong hoạt động lữ hành, kiểm soát các tour giá rẻ bất thường, bảo vệ quyền lợi du khách và tạo điều kiện để doanh nghiệp địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Hiệu quả của chính sách nên được đo bằng cả mức chi tiêu, thời gian lưu trú, chất lượng việc làm, tỷ lệ giá trị giữ lại tại địa phương và sức chịu tải của môi trường. Một vùng biển đẹp có thể khiến người ta tìm đến một lần. Một nền văn hóa giàu bản sắc, dịch vụ tử tế và con người chân thành mới khiến người ta nhớ mãi. Mở cửa để đón khách là cần thiết, nhưng mở cửa bằng sự tự tin vào những giá trị của mình còn quan trọng hơn. Bởi suy cho cùng, thành công của du lịch không nằm ở việc có bao nhiêu người bước qua cánh cửa, mà ở việc sau chuyến đi, họ mang theo điều gì và có muốn trở lại hay không. Đón được khách là cơ hội; giữ được khách bằng chất lượng, văn hóa và sự chân thành mới là năng lực của một điểm đến. KHÁNH AN Miễn thị thực
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==