10 n Thứ Tư n Ngày 14/10/2026 NGƯỜI LÍNH TRINH SÁT MẶT NƯỚC VÀ ĐO ĐỘ SÂU TỪ XA Trước đây, để xác định được bến vượt phục vụ huấn luyện, diễn tập, công việc này phải mất 1 giờ 30 phút và các trinh sát phải trực tiếp xuống nước. Với thiết bị chế tạo điều khiển từ xa của Trung tá, giảng viên Nguyễn Hữu Linh (Khoa Quân sự địa phương) cùng cộng sự, trong đợt diễn tập chiến thuật vòng tổng hợp cuối khóa tại Trường Sĩ quan Lục quân 1 tháng 11/2025, việc trinh sát, xác định bến vượt được thực hiện chỉ trong khoảng 20 phút. Là người chủ trì chế tạo thiết bị, Trung tá Nguyễn Hữu Linh cho biết, bến vượt là nơi được lựa chọn để lực lượng qua sông. Trước khi quyết định, người trinh sát phải quan sát vật cản, đo độ sâu và khoảng cách giữa các điểm. Cách làm trước đây thường đòi hỏi người bơi hoặc chèo thuyền ra khảo sát, dùng sào, dây đo, phao thả để lấy số liệu. Nếu lòng sông rộng, nước sâu, việc tiếp cận càng khó và tiềm ẩn nguy hiểm. Thiết bị trinh sát mặt nước và đo độ sâu điều khiển từ xa của Trung tá Linh và cộng sự có thân chống nước, di chuyển trên mặt nước, mang camera và cảm biến siêu âm. Người vận hành nhìn hình ảnh truyền về, đồng thời đọc độ sâu hiện trên màn hình điều khiển. Hệ thống định vị giúp đánh dấu các điểm khảo sát, đo khoảng cách giữa chúng và đưa thiết bị trở lại điểm được chọn. Thiết bị điều khiển được trong phạm vi khoảng 300400m; cảm biến có dải đo độ sâu từ 0,3 đến 80m. Cả nhóm mất gần một năm nghiên cứu. Từ đầu năm 2025, họ khảo sát yêu cầu, sau đó thiết kế và chế tạo rồi đến thử nghiệm thực địa, điều chỉnh thiết bị. Ngoài thời gian làm nhiệm vụ ở khoa, các thành viên còn tự góp tiền mua vật liệu, thiết bị. Nhiều lần thử thất bại đến mức nhóm từng nghĩ tới việc bỏ cuộc. “Thử nghiệm trên nước là khó khăn lớn nhất, chịu nhiều tác động dòng chảy mạnh, địa hình đáy phức tạp, tín hiệu dễ bị nhiễu, số liệu không ổn định. Nhiều lần kết quả không như mong đợi”, Trung tá Linh nhớ lại. Sau khi tiếp tục thử ở hồ Đồng Mô, sông Tích và các hồ bơi của nhà trường trong những điều kiện mực nước, dòng chảy khác nhau, thiết bị đã vận hành chuẩn, truyền về số liệu rõ ràng sau nhiều lần chỉnh sửa. Không chỉ được đưa vào huấn luyện, diễn tập tại trường, thiết bị còn có khả năng khảo sát trên khu vực sông nước khi tìm kiếm, cứu nạn. DỰNG TÌNH HUỐNG BẰNG CẢM BIẾN Trong các khoa mục huấn luyện ở Trường Sĩ quan Lục quân 1, âm thanh, ánh sáng tạo giả phải xuất hiện theo tình huống người học gặp phải. Với những tình huống diễn ra trong không gian hẹp, kín, việc dùng quân xanh đóng vai đối phương và bố trí lực lượng phục vụ mất nhiều công chuẩn bị. Hệ thống âm thanh, ánh sáng cũ lại rời rạc, khó thay đổi theo từng bài tập. Từ thực trạng này, Thiếu tá Trần Thanh Hải cùng hai đồng nghiệp ở Phòng Tham mưu - Hành chính, cho ra đời tổ hợp tượng trưng, tạo giả ứng dụng công nghệ 4.0 dùng cho huấn luyện và diễn tập chiến thuật vòng tổng hợp. Theo thiết kế, khi học viên đi qua vị trí đặt cảm biến quang, chùm tia bị chắn. Cảm biến gửi tín hiệu tới bộ điều khiển lập trình PLC; chương trình đã nạp trong bộ điều khiển sẽ kích hoạt âm thanh, ánh sáng tương ứng. Nhóm nghiên cứu còn gắn công tắc vào mô hình mìn đè nổ K58, khi lực tác động lên nắp mô hình tạo tín hiệu cho tổ hợp phát hiệu ứng. Trong đó, bộ điều khiển logic lập trình PLC được xem là “bộ não” của tổ hợp, cho phép thay đổi thuật toán điều khiển thông qua phần mềm giúp thể hiện các tình huống ở các đề mục huấn luyện khác nhau. Khi thực hành huấn luyện, diễn tập, tổ hợp tạo được sự liên hoàn các bài tập, tình huống, giúp cán bộ huấn luyện đánh giá chính xác khả năng vận dụng kỹ thuật, chiến thuật của học viên. Thiếu tá Hải cho biết, anh nảy ra ý tưởng về tổ hợp này từ năm 2023. Được đồng nghiệp ở Khoa Trinh sát giúp đỡ, anh phác mô hình tổng thể rồi tạm dừng nghiên cứu để đi học thạc sĩ. Tháng 8/2025, sau khi hoàn thành khóa học, anh cùng nhóm hoàn thiện sản phẩm. Tổ hợp được ứng dụng trong huấn luyện chiến thuật trinh sát, sau đó hồ sơ sáng kiến được hội đồng khoa học nhà trường thông qua để dự giải cấp toàn quân. Theo Thiếu tá Hải, các thành viên trong nhóm không được đào tạo chuyên sâu về điều khiển, tự động hóa nên phải tự nghiên cứu lập trình PLC, nhờ chuyên gia hỗ trợ và thử nối các bộ phận nhiều lần. “Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi mất rất nhiều thời gian, làm đi làm lại nhiều lần sau khi liên kết các bộ phận của tổ hợp nhưng hoạt động không đúng ý định. Kiểm tra lại, chúng tôi phát hiện các cảm biến đấu nối chưa chính xác, khiến bộ điều khiển không nhận được tín hiệu đầu vào”, Thiếu tá Hải kể. Được áp dụng trong huấn luyện, luyện tập và diễn tập trinh sát tại Trường Sĩ quan Lục quân 1, tổ hợp đã giúp cán bộ thay đổi tình huống trên thao trường sẵn có, hạn chế huy động nhiều quân xanh và người phục vụ. Giai đoạn đầu, tổ hợp phục vụ các nội dung trinh sát đặc nhiệm, trinh sát bộ đội và trinh sát cơ giới. Nhóm nghiên cứu muốn tiếp tục phát triển sản phẩm cho các đối tượng đào tạo khác, theo hướng hiệu quả hơn và tiết kiệm chi phí. THỤY DU Từ bến vượt sông đến bãi tập trinh sát, những khó khăn trong huấn luyện đã thành đề tài nghiên cứu của hai nhóm tác giả ở Trường Sĩ quan Lục quân 1. Một sản phẩm giúp quan sát, đo đạc trên mặt nước; sản phẩm còn lại dựng tình huống theo bước đi của học viên. Cả hai sáng kiến đã giành giải Ba Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội lần thứ 26. Cái khó ló sáng kiến Thiếu tá Trần Thanh Hải (ngoài cùng bên phải) giới thiệu tổ hợp tượng trưng, tạo giả ứng dụng công nghệ 4.0 dùng cho huấn luyện và diễn tập chiến thuật vòng tổng hợp ẢNH: PV Với 22 công trình gửi dự thi Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội lần thứ 26, Trường Sĩ quan Lục quân 1 có 18 công trình đoạt giải, gồm 3 giải Nhì, 10 giải Ba và 5 giải Khuyến khích; đồng thời được Bộ Quốc phòng tặng Bằng khen về thành tích trong tổ chức, tham gia giải thưởng. Tôi là người con dân tộc Chăm, sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Lâm Hoà, Hàm Thuận, tỉnh Lâm Đồng. Tuổi thơ tôi đi qua những mùa lễ hội Katê, cùng tiếng trống paranưng, tiếng kèn saranai và những điệu múa quạt rộn ràng trong ngày hội. Những hình ảnh ấy tưởng như đã trở thành một phần rất đỗi bình thường của cuộc sống, cho đến khi tôi trở thành người lính Cụ Hồ, rời quê đi công tác xa. Khi khoảng cách địa lý kéo dài giữa mình và quê nhà, tôi mới nhận ra có những điều tưởng nhỏ bé nhưng lại neo giữ con người với quê hương suốt cả một đời, Pô Dam là một trong những điều như thế. Những ngày qua, khi nghe tin đền thờ Pô Dam ở quê nhà được trùng tu, tôn tạo khang trang và hoàn thành đưa vào sử dụng, trong tôi dâng lên một niềm vui thật đặc biệt. Đó không chỉ là niềm vui khi quê hương có thêm một công trình đẹp hơn, khang trang hơn. Với tôi, niềm vui ấy còn là cảm giác hạnh phúc khi một phần ký ức, một phần hồn cốt văn hóa của cộng đồng Chăm đang được nâng niu, gìn giữ để tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay. Pô Dam, tên thật là Pô Kathít. Theo sử liệu, ông là người có công dạy dân khai hoang, làm ruộng và xây dựng các công trình thủy lợi. Những câu chuyện về vị tiền nhân ấy đã được các thế hệ người Chăm lưu truyền từ đời này sang đời khác. Điều đáng quý là câu chuyện về Pô Dam không chỉ nằm trong những trang tư liệu hay trong ký ức của người già. Dấu ấn của ông còn hiện diện đâu đó trong đời sống sản xuất của người dân hôm nay. Những công trình thủy lợi, những cánh đồng, những câu chuyện về cách người xưa khai phá đất đai… tất cả khiến hình ảnh về tiền nhân không trở nên xa xôi. Chỉ còn ít ngày nữa thôi, sau lễ hội Katê tại tháp Pô Sah Inư, đồng bào Chăm ở Hàm Thuận sẽ lại đón Katê tại đền Pô Dam. Đối với những người con Chăm xa quê như tôi, hai chữ “Katê” luôn có một sức gọi rất lạ. Đó không chỉ là một lễ hội, đó còn là ngày người ta tìm về nhau. Tôi đang ở xa quê nhà, nên càng mong đến ngày được trở về. Trở về không chỉ để dự một lễ hội, mà để được đứng giữa cộng đồng của mình, được nghe những âm thanh quen thuộc, được nhìn những gương mặt thân quen và cảm nhận rằng mình vẫn thuộc về nơi này… Trích nhật ký Trung tá Hoàng Đức Danh (Trung đoàn 5, Sư đoàn 5, Quân khu 7) NHẬT KÝ QUÂN NGŨ Thiết bị trinh sát mặt nước và đo độ sâu điều khiển từ xa do nhóm nghiên cứu của Trung tá Nguyễn Hữu Linh chế tạo còn có khả năng khảo sát trên khu vực sông nước khi tìm kiếm, cứu nạn ẢNH: PV
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==