13 TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG n Thứ Ba n Ngày 13/10/2026 Toạ đàm do báo Tiền Phong phối hợp Học viện Ngân hàng tổ chức, trong khuôn khổ Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026. KIẾN TẠO LỐI SỐNG XANH Khai mạc tọa đàm, nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập báo Tiền Phong, đồng Trưởng Ban Tổ chức Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026, nhấn mạnh, chúng ta thường nhắc nhiều đến hai từ khóa mang tính sống còn của kỷ nguyên mới: Chuyển đổi số và Chuyển đổi xanh. Nhưng với thế hệ Gen Z - những công dân bản địa số, hai khái niệm này không hề trừu tượng, mà đang diễn ra ngay trên lòng bàn tay các bạn trẻ mỗi ngày. Mỗi buổi sáng, sinh viên có thể chạm điện thoại thông minh hoặc thẻ chip không tiếp xúc để đi xe buýt, thanh toán một ly cà phê, đóng học phí hay tra cứu tài liệu. Đằng sau những thao tác chỉ mất vài giây ấy là sự thay đổi trong văn hóa tiêu dùng: Giảm nhu cầu sử dụng tiền mặt, hạn chế lượng hóa đơn, vé giấy và góp phần giảm lãng phí, rác thải ra môi trường. Tuy nhiên, theo nhà báo Phùng Công Sưởng, bên cạnh tốc độ và sự tiện lợi chưa từng có, các tiện ích số cũng đặt ra không ít thách thức. Báo Tiền Phong cùng Ban tổ chức Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026 mong tọa đàm “Chạm số - Sống xanh” không chỉ dừng lại ở một diễn đàn trao đổi lý thuyết mà còn trở thành “cẩm nang sinh tồn số” thiết thực dành cho sinh viên. Từ toạ đàm, nhà báo Phùng Công Sưởng gửi gắm ba thông điệp tới các bạn trẻ: Tiêu dùng thông minh, nói không với bẫy chi tiêu số; nâng cao cảnh giác, chủ động bảo vệ an toàn thông tin và biến giảng đường thành cái nôi của những sáng kiến xanh. Trao đổi tại toạ đàm, người đẹp Phạm Thùy Dương - Đại sứ Du lịch và Môi trường, Top 5 Hoa hậu Việt Nam 2024, cho rằng, mỗi người có thể bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong thói quen hằng ngày để xây dựng lối sống xanh. Trong thời đại số, việc sử dụng các hình thức thanh toán điện tử, hóa đơn điện tử và lưu trữ thông tin trên không gian mạng thay cho giấy tờ truyền thống cũng góp phần giảm lượng rác thải giấy ra môi trường. Thùy Dương cho rằng, trong tiêu dùng xanh, điều quan trọng nhất là mỗi người cần biết kiểm soát thói quen mua sắm, không chạy theo trào lưu. Qua đó, người trẻ vừa bảo vệ được túi tiền, vừa góp phần hạn chế tiêu dùng lãng phí. Chia sẻ từ kinh nghiệm cá nhân, Thùy Dương cho biết cô từng có thời gian mua sắm khá nhiều. Để điều chỉnh thói quen này, cô đặt ra cho mình quy tắc 24 giờ: Sau khi thêm một món đồ vào giỏ hàng, cô không quyết định mua ngay mà chờ thêm 24 giờ để suy nghĩ. Sau khoảng thời gian đó, nếu vẫn nhận thấy sản phẩm thực sự cần thiết và phù hợp với nhu cầu, cô mới tiến hành đặt mua. Với Dương Mai Anh, Chủ tịch Hội Sinh viên Học viện Ngân hàng, sống xanh cần bắt đầu từ những lựa chọn có ý thức. Trước khi mua một món đồ, mỗi người nên tự hỏi liệu mình có thực sự cần hay không, từ đó hình thành thói quen tiêu dùng cân nhắc và có trách nhiệm hơn. Mai Anh cũng cho rằng các phương thức thanh toán số như quét mã QR hay quẹt thẻ có thể hỗ trợ người dùng theo dõi, quản lý chi tiêu. Khi được sử dụng hợp lý, công nghệ không chỉ mang lại sự thuận tiện trong giao dịch mà còn góp phần thúc đẩy lối sống tiêu dùng có trách nhiệm. NGUYÊN TẮC “DỪNG - NGẮT - KIỂM - LƯU” Bên cạnh những tiện ích của thanh toán số, các đại biểu, chuyên gia cũng chỉ ra không ít những hình thức lừa đảo trực tuyến tinh vi khiến người trẻ sập bẫy. PGS.TS Phan Trần Trung Dũng - Phó Trưởng khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Ngoại thương), đưa ra nguyên tắc quan trọng khi thanh toán số là “Delay to check”- chậm lại một chút để kiểm tra. “Trước khi xác nhận giao dịch, cần quan sát xem mã QR có dấu hiệu bị dán đè hay không, đối chiếu tên người nhận tiền với thông tin của cửa hàng và cảnh giác với những trang web yêu cầu cung cấp dữ liệu bất thường”, ông nói. PGS.TS Phan Trần Trung Dũng lưu ý, người trẻ thường xuyên sử dụng công nghệ, hai từ khóa cần ghi nhớ khi tham gia không gian số là “tỉnh táo” và “cẩn trọng”. Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu - chuyên gia tội phạm học, Thành viên Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia chỉ ra thủ đoạn lừa đảo của tội phạm công nghệ cao là đánh vào cảm xúc, chi phối quá trình ra quyết định, khiến nạn nhân tự nguyện làm theo yêu cầu của kẻ gian mà không nhận ra mình đang bị khống chế. Ông Hiếu lưu ý sinh viên ghi nhớ ba dấu hiệu cảnh báo thường xuất hiện trong các kịch bản lừa đảo trực tuyến. Thứ nhất, là thông tin gây sốc, được thiết kế để đánh mạnh vào cảm xúc, từ lời hứa hẹn lợi ích lớn đến những lời đe dọa liên quan đến tội phạm hoặc câu chuyện khơi gợi lòng trắc ẩn. Thứ hai, là áp lực về thời gian: Đối tượng liên tục thúc ép nạn nhân phải hành động ngay, không cho thời gian suy nghĩ hay kiểm chứng. Thứ ba, là yêu cầu cô lập thông tin, buộc nạn nhân giữ bí mật tuyệt đối. “Khi ba dấu hiệu này cùng xuất hiện, người trẻ cần coi đó là cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ lừa đảo, dừng mọi thao tác và chủ động xác minh thông tin qua các kênh chính thống. Đặc biệt, không nên vì sợ hãi hay bị thúc ép mà chuyển tiền, cung cấp dữ liệu cá nhân hoặc làm theo hướng dẫn của người gọi chưa được xác thực”, ông nói. Cụ thể, người dùng cần ghi nhớ nguyên tắc “Dừng - Ngắt - Kiểm - Lưu”. Dừng ngay các thao tác đang thực hiện; ngắt liên lạc với đối tượng và ngừng truy cập đường link đáng ngờ; kiểm tra, xác minh sự việc qua các kênh chính thức; đồng thời, lưu giữ các bằng chứng như tin nhắn, số điện thoại, đường link, thông tin tài khoản nhận tiền và biên lai giao dịch để phục vụ việc xác minh. LƯU TRINH Tại toạ đàm, PGS.TS Nguyễn Bích Ngân - Trưởng bộ môn Ngân hàng số - Khoa Ngân hàng (Học viện Ngân hàng) đưa ra một kết quả khảo sát về hành vi tiêu dùng. Theo đó, hơn 50% người trẻ dưới 35 tuổi thanh toán không dùng tiền mặt khoảng 5 lần mỗi ngày. “Điều này cho thấy việc mua sắm ngày càng thuận tiện, nhưng cũng có thể khiến chúng ta chi tiêu vượt quá khả năng kiểm soát”, PGS.TS Nguyễn Bích Ngân nói. Để tạo “cái phanh” trước những quyết định mua sắm, PGS. TS Nguyễn Bích Ngân khuyến nghị sinh viên nên chậm lại, cân nhắc kỹ nhu cầu trước khi thanh toán. Trước những chương trình khuyến mại, giảm giá hoặc ưu đãi mua sắm trực tuyến diễn ra liên tục, người trẻ không nên vội vàng quyết định chỉ vì sợ bỏ lỡ cơ hội. “Các bạn nên chậm lại một chút. Nếu đang muốn mua một món đồ, hãy đặt điện thoại xuống, đi ngủ qua một đêm rồi sáng hôm sau cân nhắc lại xem mình có thực sự cần sản phẩm đó hay không”, PGS.TS Nguyễn Bích Ngân gợi ý. Theo PGS.TS Nguyễn Bích Ngân, hiện nay, nhiều ứng dụng ngân hàng và ví điện tử đã tích hợp công cụ quản lý chi tiêu theo nhóm nhu cầu. Sinh viên có thể tận dụng những tính năng này để theo dõi ngân sách, đặt giới hạn cho các khoản mua sắm cá nhân và chủ động kiểm soát dòng tiền. Bà Nguyễn Hồng Thanh - Phó Trưởng phòng Phát triển sản phẩm bán lẻ, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), cho biết trong bối cảnh thanh toán số phát triển mạnh, ngân hàng xác định an toàn là ưu tiên hàng đầu, song song với việc nâng cao trải nghiệm và sự thuận tiện cho người dùng. Vietcombank triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo vệ tài khoản và giao dịch của khách hàng, trong đó có xác thực sinh trắc học theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Đối với thanh toán bằng mã QR, ngân hàng chú trọng các biện pháp xác thực nhằm bảo đảm giao dịch được thực hiện bởi đúng người dùng. Với thanh toán bằng thẻ, công nghệ chip điện tử góp phần tăng cường bảo mật. Đặc biệt, khi thanh toán không tiếp xúc bằng thiết bị di động, thông tin thẻ được mã hóa, giúp hạn chế nguy cơ lộ dữ liệu thẻ cho đơn vị tiếp nhận thanh toán. Theo đại diện Vietcombank, các giải pháp công nghệ từ phía ngân hàng chỉ là một phần trong quá trình bảo đảm an toàn thanh toán số. Ý thức và kỹ năng của người dùng cũng đóng vai trò quan trọng. “Người trẻ cần cẩn trọng và tỉnh táo khi tham gia thanh toán số”, bà Nguyễn Hồng Thanh nhấn mạnh. LƯU TRINH “CHẠM SỐ - SỐNG XANH”: Người trẻ tiêu dùng thông minh, tránh bẫy lừa đảo “Mỗi cú "chạm số" văn minh hôm nay chính là một hành động cụ thể để kiến tạo lối sống xanh”, nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập báo Tiền Phong, đồng Trưởng Ban tổ chức Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026 nhấn mạnh tại tọa đàm ngày 12/10. Nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập báo Tiền Phong, đồng Trưởng Ban Tổ chức Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026 cảm ơn các đại biểu tham gia toạ đàm ẢNH: DƯƠNG TRIỀU Nói cách khác, mỗi cú “chạm số” văn minh của các bạn hôm nay chính là một hành động cụ thể để kiến tạo lối sống xanh, cùng đất nước tiến gần hơn tới mục tiêu Net Zero. Nhà báo PHÙNG CÔNG SƯỞNG - Tổng Biên tập báo Tiền Phong, Đồng Trưởng Ban Tổ chức Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026 Cần “cái phanh” trước mỗi lần chạm để thanh toán
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==