12 n Thứ Ba n Ngày 13/10/2026 QUỐC TẾ Tuần trước, Riyadh phát động chiến dịch tấn công quy mô lớn nhằm hỗ trợ lực lượng chính phủ Yemen giành lại các vị trí chiến lược từ Houthi, nhưng cho đến nay, Houthi vẫn giữ vững các vị trí của họ. Thay vào đó, lực lượng được Iran hậu thuẫn gia tăng tấn công vào Ả-rập Xê-út, đỉnh điểm là vụ phóng tên lửa vào sân bay quốc tế King Khalid ở Riyadh hôm 10/10, khiến ít nhất 12 người thiệt mạng. Vận dụng chiến thuật từng được Iran sử dụng trong cuộc xung đột với Mỹ, Houthi tuyên bố sẽ leo thang tấn công với mức độ gây tổn thất nặng nề hơn, nhắm vào những cơ sở hạ tầng trọng yếu của Ả-rập Xê-út và gây thiệt hại cho kinh tế toàn cầu. Houthi từ lâu đã bất bình với Ả-rập Xê-út liên quan đến cuộc chiến kéo dài 1 thập niên của Riyadh nhằm vào lực lượng này, gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất thế giới. Tuy nhiên, đợt leo thang gần đây của Houthi được nhìn nhận như một phần mở rộng của cuộc xung đột giữa Iran và Washington. Sau 11 năm tìm cách kiềm chế Houthi bằng biện pháp quân sự và đàm phán, Thái tử Ả-rập Xêút Mohammed bin Salman và em trai - Bộ trưởng Quốc phòng Khaled bin Salman, đang phải đối mặt với những lựa chọn hạn chế. Ở bên kia biên giới, lực lượng nổi dậy đã trở nên mạnh hơn, củng cố quyền kiểm soát tại các thành phố lớn và tìm cách chiếm thêm những địa bàn khác, như thành phố đông dân Taiz. “Mối đe dọa này phải được giải quyết một lần và mãi mãi. Phần lớn sẽ phụ thuộc vào khả năng tác chiến của các lực lượng chính phủ Yemen trên thực địa, và Ả-rập Xê-út đang hỗ trợ họ rất mạnh mẽ bằng sức mạnh không quân”, ông Ali Shihabi, tác giả và nhà bình luận về chính trị Ả-rập Xê-út, nói với CNN. Đến nay, Ả-rập Xê-út hầu như vẫn chỉ giới hạn vai trò của mình ở việc yểm trợ đường không cho liên minh chống Houthi ở Yemen chứ chưa tiến hành bất kỳ đợt triển khai bộ binh quy mô lớn nào. Liệu sự kiềm chế này có tiếp tục được duy trì sau cuộc tấn công hôm 101/10 vào sân bay lớn ở Riyadh hay không vẫn còn là câu hỏi. Việc đưa một lượng lớn binh lính Ả-rập Xê-út sang Yemen sẽ đẩy vương quốc vào một cuộc chiến trên bộ vừa tốn kém vừa kéo dài, diễn ra trên địa hình hiểm trở. Điều đó cũng có thể làm suy yếu hình ảnh mà Thái tử Mohammed bin Salman đang nỗ lực xây dựng: Một vương quốc ổn định, thân thiện với đầu tư và là trung tâm du lịch toàn cầu. NĂNG LỰC TÊN LỬA NGÀY CÀNG LỢI HẠI Khoảng 2 thập niên trước, Houthi vẫn chỉ là phong trào tôn giáo quy mô nhỏ. Kể từ đó, với sự hậu thuẫn của Iran, Houthi đã phát triển thành một lực lượng chiến đấu đáng gờm, sở hữu tên lửa đạn đạo và có khả năng tấn công những mục tiêu xa như Tel Aviv. “Họ đã phát triển năng lực tác chiến. Các cuộc tấn công của họ ngày càng tinh vi hơn, họ kiên trì theo đuổi mục tiêu và đã nâng cao năng lực tình báo”, một quan chức ở miền nam Yemen từng chiến đấu với Houthi trong nhiều năm nói với CNN. Chính phủ Yemen cho rằng Houthi đã hợp tác với các chuyên gia thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) để cải tiến tên lửa, biến chúng thành những vũ khí hiệu quả hơn. Theo ông Majed al-Nazili, người phát ngôn các lực lượng vũ trang Yemen, những tên lửa mới bay nhanh hơn và sử dụng hệ thống tầm nhiệt để bám đuổi mục tiêu. Chưa rõ loại tên lửa này có được sử dụng trong vụ tấn công sân bay Riyadh hôm 10/10 không. Nỗ lực của Houthi nhằm chế tạo các loại vũ khí tinh vi hơn có thể đang mở rộng sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Theo công ty Mỹ Anthropic, một nhóm hoạt động tại miền bắc Yemen đã sử dụng các công cụ AI Claude của hãng để hỗ trợ phát triển phần mềm dẫn đường cho rốc-két và tên lửa, giúp điều khiển và ổn định vũ khí trong quá trình bay. Báo cáo không nêu danh tính những người liên quan, nhưng địa điểm hoạt động của nhóm tại miền bắc Yemen - khu vực do Houthi kiểm soát, cho thấy khả năng liên quan đến lực lượng này. TÌM KIẾM HỖ TRỢ QUỐC TẾ Ả-rập Xê-út đã tìm kiếm hỗ trợ từ nhiều đối tác trên khắp thế giới để đối phó với Houthi. Pháp, Anh và Pakistan đã cam kết hỗ trợ, trong khi những đồng minh khác như Thổ Nhĩ Kỳ đang cân nhắc khả năng viện trợ. Thái tử Mohammed đã đề nghị Syria hỗ trợ. Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa từng lãnh đạo các phe phái nổi dậy đánh bật các nhóm được Iran hậu thuẫn ra khỏi Syria, sau gần 1 thập kỷ nội chiến. Tuy nhiên, đồng minh lớn nhất của Riyadh là Mỹ vẫn chưa tham gia trực tiếp, chỉ dừng lại ở việc cử cố vấn quân sự đến hỗ trợ tình báo. “Rõ ràng, sự tham gia trực tiếp của Mỹ bằng sức mạnh không quân sẽ có ích, bởi máy bay Mỹ có thể phản ứng nhanh hơn trước thông tin tình báo thu thập từ vệ tinh của Mỹ. Máy bay của Ả-rập Xê-út phải qua thêm một khâu nữa mới tiếp cận được nguồn thông tin đó, vì vậy sự tham gia của Mỹ sẽ rất hữu ích”, ông Shihabi nói. Ả-rập Xê-út vẫn dễ bị tổn thương dù đã mua sắm một số hệ thống phòng không tiên tiến nhất của Mỹ. Cơ sở hạ tầng của nước này trải rộng trên những vùng sa mạc mênh mông, vì thế dễ bị tấn công bằng các loại máy bay không người lái tự sát giá rẻ do Houthi phát triển. BÌNH GIANG (theo CNN, Al Jazeera) Khi Ả-rập Xê-út liên tiếp bị Houthi tung các đòn tấn công gây chết người, nhiều câu hỏi đang được đặt ra về cách Riyadh sẽ đáp trả. Houthi đáng gờm, Ả-rập Xê-út khó xoay chuyển cục diện Đám đông ủng hộ Houthi giương khẩu hiệu “Tất cả cơ sở dầu mỏ của Ả-rập Xê-út đều là mục tiêu của chúng tôi”, trong cuộc tuần hành ở thủ đô Sanaa của Yemen ngày 17/7 ẢNH: AP Kho tên lửa của Houthi Trong số vũ khí tiên tiến nhất của Houthi có một số tên lửa đạn đạo tầm trung như Palestine-2. Đây là tên lửa nhiên liệu rắn 2 tầng, được cho là có tầm bắn 2.000 km và sở hữu năng lực siêu vượt âm. Một loại khác là Toufan, có vẻ là tên gọi mới của tên lửa Ghadr do Iran sản xuất, với tầm bắn được cho là từ 1.350 - 1.950 km. Tầm bắn của những tên lửa này, trong đó một số mang đầu đạn chùm, đã giúp Houthi xuyên thủng mạng lưới phòng không của Israel - cách Yemen khoảng 2.000 km. Hai chủ nhân giải thưởng kinh tế năm nay đã phát triển những mô hình kinh tế vĩ mô mới, góp phần cải thiện đáng kể khả năng triển khai các chính sách ổn định kinh tế hiệu quả. Dựa trên những mô hình này, các biện pháp tài khóa và tiền tệ được thực hiện đúng thời điểm có thể giúp giảm bớt những đợt tăng trưởng nóng và suy thoái của nền kinh tế. Nền kinh tế thường trải qua những giai đoạn suy giảm và tăng trưởng xen kẽ. Kể từ khi nhà kinh tế học John Maynard Keynes đưa ra các học thuyết của mình gần một thế kỷ trước, chính sách ổn định kinh tế đã đóng vai trò quan trọng trong việc ứng phó với những biến động này. Trong thời kỳ suy thoái, nền kinh tế có thể được kích thích bằng cách giảm lãi suất và tăng thâm hụt ngân sách. Ngược lại, khi kinh tế tăng trưởng quá nóng, cần thực hiện các biện pháp theo hướng ngược lại để hạ nhiệt. Tuy nhiên, trong cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970, các mô hình kinh tế học Keynes vốn định hướng thời điểm và cách thức triển khai biện pháp điều hành dường như không còn phát huy tác dụng, khi không giúp giảm thất nghiệp mà còn gây lạm phát mất kiểm soát. Hệ quả là các nước phương Tây trải qua thập niên tăng trưởng thấp, thất nghiệp cao và lạm phát cao. Nhiều người cho rằng chính sách ổn định kinh tế gây hại nhiều hơn lợi và nên bị loại bỏ. Hai ông Robert Hall và Michael Woodford được trao giải thưởng kinh tế năm nay nhờ chứng minh cách xây dựng lại các mô hình kinh tế để khôi phục vai trò của chính sách ổn định kinh tế. Thay vì dựa vào các mối tương quan thống kê giữa những biến số kinh tế vĩ mô như lạm phát, sản lượng và tiêu dùng, hai nhà kinh tế lựa chọn xây dựng mô hình trên nền tảng kinh tế vi mô. Cách tiếp cận này xem xét cách các hộ gia đình và doanh nghiệp, thông qua tổng hợp các quyết định và hành động riêng lẻ, tác động đến toàn bộ nền kinh tế. “Công trình của các chủ nhân giải thưởng đã cung cấp nền tảng lý thuyết vững chắc cho những mô hình hiện được các ngân hàng trung ương và chính phủ trên khắp thế giới sử dụng. Nhờ đó, chúng ta được trang bị tốt hơn để ứng phó với các cú sốc kinh tế, chẳng hạn như khủng hoảng năng lượng hoặc những thay đổi đột ngột trong mức tiêu dùng của các hộ gia đình”, ông John Hassler, Chủ tịch Ủy ban Giải thưởng Khoa học Kinh tế, cho biết. GS Robert Hall sinh năm 1943, công tác tại Đại học Stanford, còn GS Michael Woodford sinh năm 1955, công tác tại Đại học Columbia. BÌNH GIANG Hai người Mỹ đoạt Nobel Kinh tế nhờ giải bài toán suy thoái Chiều 12/10, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển quyết định trao Giải Nobel Kinh tế năm 2026 cho 2 nhà kinh tế học người Mỹ Robert Hall và Michael Woodford, với công trình về “nền tảng kinh tế vi mô của chính sách ổn định kinh tế vĩ mô”, giúp nền kinh tế giảm bớt thăng trầm. Hai giáo sư Mỹ Robert Hall và Michael Woodford được trao giải Nobel Kinh tế 2026
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==