BIẾN TƯỚNG PGS.TS Đinh Thị Kim Thoa, Tổng chủ biên chương trình Giáo dục Trải nghiệm và Trải nghiệm - hướng nghiệp, Chương trình GDPT 2018 nói: “Sau 5 năm triển khai trên thực tế, hoạt động trải nghiệm đã phần nào bị biến tướng”. Trong chương trình, thiết kế 105 tiết/ năm học ở các cấp với nhiều hình thức tổ chức nhằm giúp học sinh hình thành các kĩ năng sống, vận dụng kiến thức được học vào cuộc sống. Nhưng thực tế, có nơi phải đưa học sinh đi du lịch, trải nghiệm qua ngày và tính trừ thành 10 tiết học cho xong. Trong khi điều cần thiết là tổ chức hoạt động thường xuyên, hằng ngày, hàng tuần ngay trong trường học. Việc thi thoảng tổ chức đưa học sinh đi chơi xa, theo PGS Thoa, không giúp hình thành kĩ năng như mong đợi. Và nếu có tổ chức, nhà trường phải lên phương án đảm bảo an toàn cho học sinh, được cấp quản lí phê duyệt kế hoạch đó. PGS.TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng, nhà trường tăng cường hoạt động trải nghiệm để bổ sung không gian và cơ hội học tập cho học sinh là rất đúng. Nhưng các hoạt động phải có mục tiêu, kế hoạch cụ thể và được kiểm tra, đánh giá kĩ về mức độ an toàn, thay vì đơn thuần đưa học sinh đi tham quan. Nếu nhà trường phụ thuộc, phó mặc cho công ty du lịch, hoạt động trải nghiệm có thể bị lệch khỏi mục đích giáo dục. Có một số nơi đưa học sinh đi chơi xa, thu tiền triệu nhưng kế hoạch lỏng lẻo. Hay vẫn có nơi nhà trường xem hoạt động trải nghiệm, đưa học sinh đi du lịch là cơ hội tăng nguồn thu sẽ dễ biến thành những chuyến đi chơi tập thể, không có giá trị giáo dục, hình thành kĩ năng nào trong đó. PGS Trần Thành Nam cũng nhấn mạnh yếu tố công khai, minh bạch trong tổ chức các hoạt động để phụ huynh đồng hành. Nếu nhà trường minh bạch được hoạt động được tổ chức vì lợi ích của học sinh, góp phần phát triển nhân cách, phụ huynh sẽ có cơ sở để cùng chung tay hỗ trợ. Trái lại, khi hoạt động phát sinh vấn đề về an toàn, phó mặc học sinh cho đơn vị tổ chức sự kiện, ý nghĩa giáo dục của chuyến đi sẽ không còn. NGHIÊM HUÊ - HÀ LINH 7 n Thứ Sáu n Ngày 2/10/2026 GIỚI TRẺ LAN TỎA TỪ NHỮNG HOẠT ĐỘNG CHẠM ĐẾN CẢM XÚC Chiến dịch Thanh niên tình nguyện Hè 2026 là năm thứ 27 được triển khai trên phạm vi toàn quốc, với cao điểm đến hết ngày 31/8. Năm nay, hoạt động tập trung vào 248 xã, phường khu vực biên giới đất liền với Chương trình Tiếp sức mùa thi và 4 chiến dịch: Mùa hè xanh, Hoa phượng đỏ, Kỳ nghỉ hồng, Hành quân xanh. Theo Báo cáo Social Listening do SocialTrack thực hiện trên dữ liệu công khai trong giai đoạn 1/4/ -31/8/2026 (Phạm vi theo dõi gồm Facebook, TikTok, Instagram, Threads, YouTube và News), hệ thống ghi nhận hơn 10.000 bài đăng, hơn 290.000 thảo luận, hơn 2,32 triệu lượt tương tác và khoảng 14,36 triệu lượt xem liên quan đến chiến dịch. Ở phía hoạt động thực tế, có hơn 10,2 triệu lượt đoàn viên, thanh niên tham gia; gần 9,3 triệu cây xanh được trồng mới; khoảng 4.511 tỷ đồng vốn vay được kết nối, hỗ trợ thanh niên và khoảng 7,55 triệu lượt người được hỗ trợ nâng cao năng lực số. Theo kết quả khảo sát, sức nóng trên mạng xã hội tập trung mạnh vào tháng 4 và tháng 5, với đỉnh cao khoảng 57.800 thảo luận trong ngày 11/5 - trước lễ ra quân cấp Trung ương ngày 23/5. Khi chiến dịch bước vào giai đoạn thực địa, nhiều hoạt động vẫn diễn ra nhưng không phải tất cả đều tạo được những “điểm bùng nổ” tương xứng trên không gian số. Điều này đặt ra một yêu cầu mới: truyền thông tình nguyện không thể chỉ dừng ở việc thông báo đã tổ chức hoạt động gì, mà cần kể được hoạt động ấy đã làm thay đổi điều gì. Theo dữ liệu từ Social Listening, mùa hè này, Chiến dịch Tiếp sức mùa thi chỉ có 1.679 bài đăng nhưng tạo tới 146.036 thảo luận và hơn 1,23 triệu lượt tương tác, chiếm một nửa tổng số thảo luận của toàn chiến dịch. Đây là chương trình có “điểm chạm” trực tiếp với nhu cầu của đông đảo học sinh, phụ huynh, nhà trường và tình nguyện viên. Những câu chuyện hỗ trợ thí sinh, trải nghiệm của người tham gia và khoảnh khắc cảm xúc vì thế dễ được cộng đồng chia sẻ. Trong khi đó, Mùa hè xanh có tới 2.860 bài đăng, cao nhất trong 5 chương trình, chiến dịch trọng điểm; tạo 61.771 thảo luận và hơn 510.000 lượt tương tác. Gần 60.000 sinh viên thuộc 844 đội hình hoạt động tại 555 xã, phường, thực hiện hàng nghìn công trình, phần việc. Nếu Tiếp sức mùa thi có lợi thế về tính đại chúng và thời điểm, Mùa hè xanh lại có lợi thế về bề rộng nội dung, trải nghiệm và khả năng tạo ra những câu chuyện do chính tình nguyện viên kể lại. THAY ĐỔI CÁCH KỂ CHUYỆN TRUYỀN THỐNG Theo T.Ư Đoàn, một tín hiệu đáng chú ý khi Facebook vẫn là nền tảng thảo luận chủ lực, chiếm 93,3% tổng thảo luận. Trong khi đó, TikTok chỉ chiếm 5,1% thảo luận nhưng tạo tới 40% tổng tương tác. Điều này cho thấy mỗi nền tảng đang có một thế mạnh khác nhau: Facebook tạo quy mô cuộc trò chuyện, còn video ngắn có khả năng tạo cường độ tương tác cao. Đặc biệt, người dùng cá nhân và các cộng đồng, nhóm trên mạng đóng góp khoảng 81% tổng thảo luận. Hệ thống Đoàn - Hội không phải chủ thể duy nhất, thậm chí không phải chủ thể tạo ra phần lớn cuộc trò chuyện. Người tham gia, người thụ hưởng và cộng đồng mới là những người tiếp tục quyết định câu chuyện được lan xa đến đâu. Đó cũng là lý do dữ liệu nghiên cứu cho thấy, hai nhóm chủ đề được quan tâm nhiều nhất là hoạt động tình nguyện, hỗ trợ cộng đồng và tinh thần, giá trị, sự lan tỏa, chiếm tổng cộng 58,3% thảo luận. Nói cách khác, công chúng không chỉ muốn biết thanh niên đã đến đâu, làm gì, mà quan tâm hơn đến việc làm ấy có ý nghĩa gì. Câu chuyện có sức lan tỏa lớn hơn nếu truyền thông không dừng ở hình ảnh trao quà, khánh thành hay chụp ảnh tập thể. Điều cần được kể là vấn đề trước khi có đội hình tình nguyện, giải pháp được đưa ra, cuộc sống của người dân thay đổi thế nào và công trình sẽ được duy trì ra sao sau khi tình nguyện viên rời đi. Đó cũng là bước chuyển từ “truyền thông hoạt động” sang “truyền thông tác động”. Dữ liệu dư luận cho thấy, trên 110.000 thảo luận có thể phân loại, 42,2% mang sắc thái tích cực, 57,3% trung lập và chỉ 0,5% tiêu cực. Khi cá nhân và cộng đồng tạo ra phần lớn cuộc trò chuyện, người trẻ không còn đơn thuần là “đối tượng truyền thông”. Họ có thể trở thành người kể chuyện, đồng sáng tạo nội dung và lan tỏa những giá trị mà họ trực tiếp trải nghiệm. LƯU TRINH Khi người trẻ trở thành “người kể chuyện” tình nguyện Hình ảnh những người trẻ tình nguyện xông pha vào việc mới, việc khó mang đến nhiều cảm xúc, lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng ẢNH: CTV Hơn 290 nghìn thảo luận, 2,32 triệu tương tác và khoảng 14,36 triệu lượt xem trong 5 tháng theo dõi cho thấy Chiến dịch Thanh niên tình nguyện Hè 2026 tạo được độ hiện diện đáng kể trên không gian số. Theo PGS. TS Trần Thành Nam, hoạt động trải nghiệm nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực, phẩm chất học sinh theo chương trình mới, nhà trường cũng có thể huy động thêm nguồn lực để tổ chức chỉ đảm bảo mức thu – chi, tránh để điều tiếng liên quan đến các khoản hoa hồng. Tại 248 xã, phường khu vực biên giới, 1.423 đội hình đã huy động hơn 116.000 lượt đoàn viên, thanh niên, tổ chức hơn 1.500 chương trình an sinh xã hội với tổng kinh phí khoảng 87 tỷ đồng. Đây là một trong những dấu ấn rõ nét của Chiến dịch năm nay. Trong mùa hè tình nguyện 2026, hàng triệu lượt thanh niên đã đi đến những nơi cần họ. Để những việc làm ấy tiếp tục sống trong cộng đồng, điều cần thiết là biến mỗi công trình, phần việc và trải nghiệm thành một câu chuyện có bằng chứng về sự thay đổi. Khi đó, mạng xã hội không chỉ là nơi ghi lại một mùa hè đã qua, mà trở thành không gian để những giá trị đẹp của tuổi trẻ được tiếp tục lan toả sâu rộng. Những mâu thuẫn trong việc tổ chức và chi trả kinh phí cho hoạt động trải nghiệm hiện nay bắt nguồn từ sự xung đột pháp lí giữa Thông tư 32 của Bộ GD&ĐT về chương trình giáo dục phổ thông 2018 và Nghị định 238 (về chính sách học phí, miễn, giảm, hỗ trợ học phí, hỗ trợ chi phí học tập và giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo). Theo Thông tư 32, hoạt động trải nghiệm ở cấp tiểu học và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở cấp THCS, THPT là nội dung giáo dục bắt buộc thuộc chương trình chính khóa. Môn học này có thời lượng quy định cụ thể 105 tiết mỗi năm học, có chương trình chi tiết, có kiểm tra đánh giá kết quả rèn luyện và xếp loại học sinh theo quy định. Theo nguyên tắc của Luật Giáo dục và ngân sách nhà nước, kinh phí tổ chức hoạt động được đảm bảo bằng ngân sách chi thường xuyên và nguồn học phí của nhà trường, học sinh không phải đóng thêm tiền. Tuy nhiên, Nghị định 238 lại xếp hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp vào nhóm dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục có thu tiền thỏa thuận tự nguyện giữa nhà trường và gia đình để bù đắp chi phí phát sinh. Sự mâu thuẫn giữa nội dung học tập bắt buộc và khoản thu thỏa thuận tự nguyện dẫn đến nhiều hệ lụy phức tạp trong thực tế. Trước thực trạng này, các chuyên gia chính sách và các sở giáo dục đã đề nghị cần phải phân định rạch ròi: toàn bộ nội dung 105 tiết bắt buộc của Thông tư 32 phải được tổ chức hoàn toàn bằng cơ sở vật chất, giáo viên cơ hữu và ngân sách nhà trường cấp, tuyệt đối không được thu thêm tiền của người học. Cơ chế dịch vụ thỏa thuận theo Nghị định 238 chỉ được phép áp dụng đối với những hoạt động tham quan, dã ngoại mở rộng nằm hoàn toàn ngoài khung chương trình chuẩn. HOA BAN Xung đột pháp lí Học sinh tham gia chương trình dã ngoại, trải nghiệm bắt cá (Ảnh minh họa) Theo quy định, hoạt động trải nghiệm là môn học bắt buộc trong chương trình chính khóa. Thế nhưng phụ huynh đang phải bỏ tiền để cho con tham gia hoạt động này.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==