13 nThứ Sáu n Ngày 2/10/2026 Gắn với hành trình đánh thức cây măng góp phần xây dựng chuỗi kinh tế xanh ấy là chị Nguyễn Thị Dím (SN 1997, dân tộc Tày) - Giám đốc Hợp tác xã Nông lâm sản Dương Phúc. NÂNG TẦM BÚP MĂNG Chị Dím lớn lên trên miền đất Lâm Thượng với những cánh rừng măng mai, trăn trở với giá trị kinh tế của cây măng không tương xứng với công sức lên rừng, thu hoạch. Những năm măng được mùa, thương lái thu mua với giá thấp, thậm chí còn vài nghìn đồng một kilogram. Những búp măng không bán được, phải bỏ đi vừa lãng phí, vừa gây ô nhiễm môi trường. “Điều tôi trăn trở nhất không chỉ là chuyện một búp măng bị bỏ đi, mà sau mỗi búp măng là mồ hôi của gia đình, sinh kế của những phụ nữ dân tộc thiểu số; là thời gian người dân đã dành cho rừng; là gánh nặng cảnh quan môi trường”, chị Dím chia sẻ. Từ năm 2020, chị Dím vừa thu mua măng của bà con vừa mày mò, thử nghiệm các cách sơ chế, chế biến và tìm đầu ra cho sản phẩm măng. Đến tháng 5/2025, HTX Nông Lâm sản Dương Phúc ra đời hướng tới xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh, từ vùng nguyên liệu, tổ chức sản xuất, chế biến đến kết nối thị trường. Măng mai giờ đây được Hợp tác xã tuyển chọn, sơ chế, luộc, lên men tự nhiên đối với một số dòng sản phẩm, sấy khô, đóng gói và truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Các sản phẩm như măng ống, măng miếng, măng thái sợi của Dương Phúc không chỉ chinh phục được các chợ đầu mối, hệ thống phân phối lớn mà còn lọt vào “mắt xanh” của những đối tác khó tính, trong đó có thị trường Nhật Bản. Tuy nhiên, thành công lớn nhất mà chị Dím tự hào không nằm ở con số doanh thu 2 tỷ đồng/năm, mà ở việc xây dựng câu chuyện, thương hiệu măng mai Lâm Thượng; ở sự thay đổi nhận thức về môi trường, xây dựng chuỗi giá trị bền vững. Chị Dím bày tỏ, măng mai là sản vật của rừng, nếu chỉ nghĩ đến khai thác mà không nghĩ đến gìn giữ thì chúng ta sẽ không thể có một chuỗi giá trị bền vững. Vùng măng của địa phương có quy mô lớn, gắn với đời sống của hàng nghìn hộ dân. Vì vậy, định hướng của Hợp tác xã là không khai thác tận diệt, lựa chọn măng phù hợp, giữ lại cây mẹ, bảo vệ diện tích rừng và hướng người dân đến việc chăm sóc vùng nguyên liệu theo hướng lâu dài. Chị Dím cũng đã chủ động áp dụng, tích cực chia sẻ kiến thức mô hình kinh tế tuần hoàn giải bài toán phụ phẩm như vỏ măng, măng hỏng từng bị vứt bỏ bìa rừng hay dọc đường gây mùi khó chịu. Theo đó, những phần măng non, không đủ chuẩn được tận dụng làm thức ăn cho cá, ốc nhồi. Những vỏ măng, đầu mẩu già được chị Dím áp dụng kỹ thuật ủ phân hữu cơ bằng chế phẩm IMO4 ngay tại vườn của bà con. Thậm chí, nước thải luộc măng - thứ tưởng chừng là chất thải ô nhiễm - nay được xử lý qua bể lắng ba ngăn, sau đó dẫn vào ao nuôi cá trước khi chảy ra suối. “Môi trường là tài sản quý nhất của chúng tôi. Nếu khai thác tận diệt, rừng sẽ cạn kiệt. Nếu vứt bỏ phụ phẩm bừa bãi, du khách sẽ không còn muốn quay lại”, chị Dím nói. ĐƯA VĂN HÓA VÀO CHUỖI GIÁ TRỊ Với chị Nguyễn Thị Dím, bán măng mới chỉ là kinh doanh nông sản, đích đến là đưa Lâm Thượng trở thành một điểm hẹn du lịch - nơi nông nghiệp, văn hóa và du lịch hòa làm một. Chị xây dựng mô hình “Lâm Thượng điểm hẹn - Khơi dậy bản sắc dân tộc Tày gắn với chuỗi giá trị măng mai bền vững”. Chị Dím hình dung về một chuyến đi mà du khách không chỉ đến để nghỉ ngơi, mà đến để sống một ngày như người Tày. Du khách cùng người dân lên rừng hái măng, cùng vào bếp chế biến những món ăn truyền thống, cùng thưởng thức những làn điệu Then ngọt ngào bên mái nhà sàn, đến Hợp tác xã tham quan, mua sắm. Mô hình “5 trong 1” (rừng - nông nghiệp xanh - chế biến sâu - du lịch trải nghiệm - văn hóa bản địa) đang được chị Dím hiện thực hóa bằng sự kết nối khéo léo. Chị muốn mỗi hộ dân đều là một mắt xích trong chuỗi cung ứng, cụ thể hộ có nhà sàn làm homestay, hộ có vườn rừng làm điểm trải nghiệm nông nghiệp, phụ nữ phụ trách ẩm thực, nghệ nhân giữ gìn văn hóa, người có nghề đan lát làm quà lưu niệm… Bên cạnh đó, hướng đến đào tạo, trang bị cho phụ nữ, thanh niên địa phương về kỹ năng làm du lịch, thương mại số. “Tôi muốn chính sản vật, văn hóa và con người nơi đây kể câu chuyện của mình để mời khách đến. Khi du khách đến, họ sẽ mua sản phẩm, sử dụng dịch vụ, và từ đó, mỗi hộ gia đình đều có thêm thu nhập từ chính mảnh đất của họ”, chị Dím bày tỏ. Để làm được điều này, chị đang cố gắng điều hành phát triển Hợp tác xã Nông lâm sản Dương Phúc và tích cực làm tốt vai trò người truyền lửa, thuyết phục thay đổi, liên kết các hộ dân. Từ đó, thay đổi thói quen, đổi mới tư duy, phát triển sản xuất kinh tế gắn với bảo vệ môi trường. XUÂN TÙNG Trên miền đất Lâm Thượng (Lào Cai), măng mai măng ống không chỉ được xây dựng thương hiệu, nâng tầm giá trị kinh tế mà còn gắn liền với mô hình du lịch cộng đồng trải nghiệm nông nghiệp - ẩm thực - văn hóa, góp phần thay đổi đời sống, môi trường cho người dân. Đánh thức măng mai, lan tỏa kinh tế xanh Những ngày cuối tháng 9, trên bãi biển xã An Phú (tỉnh Quảng Ngãi) xuất hiện mô hình “cá ăn rác” gắn với slogan “Hãy cho cá ăn rác, đừng để rác ăn biển”. Đây là mô hình do Đoàn xã An Phú triển khai nhằm góp phần bảo vệ môi trường, hạn chế rác thải nhựa. Mô hình “cá ăn rác” có kích thước lớn, làm từ khung sắt và tạo hình bằng lưới màu xanh, thân thiện với môi trường. Bên trong được thiết kế hai ngăn riêng biệt, một ngăn chứa rác thải thông thường và một ngăn chứa rác tái chế như vỏ lon, chai nhựa… Để duy trì hiệu quả mô hình, Đoàn xã phối hợp với các đơn vị, câu lạc bộ, đội nhóm trên địa bàn định kỳ thu gom rác để không ô nhiễm môi trường. Đồng thời, đoàn viên, thanh niên tuyên truyền, vận động người dân, hàng quán cùng thực hiện mô hình hiệu quả hơn. Tại lễ ra mắt mô hình, chị Nguyễn Thị Bé Huyền - Bí thư Đoàn xã An Phú phát biểu, biển không chỉ là không gian tự nhiên của quê hương mà còn gắn bó mật thiết với đời sống, sinh kế và tương lai của người dân địa phương. Giữ gìn biển xanh, sạch, đẹp cũng chính là góp phần bảo vệ môi trường sống và tương lai của cộng đồng. Từ thực tế rác thải, nhất là rác thải nhựa, có nguy cơ theo dòng nước ra biển, mô hình “Hãy cho cá ăn rác - Đừng để rác ăn biển” hướng đến thay đổi nhận thức và hình thành thói quen bảo vệ môi trường trong cộng đồng. Cùng với mô hình “cá ăn rác”, tuổi trẻ xã An Phú phối hợp, tham gia triển khai nhiều phần việc ý nghĩa bảo vệ môi trường, như đổi rác thải tái chế lấy quà tặng; “mỗi tháng một tuyến đường sáng - xanh - sạch - đẹp”. TƯỜNG KHA Phân loại rác từ mô hình “cá ăn rác” Mô hình “cá ăn rác” tại xã An Phú, tỉnh Quảng Ngãi Mô hình “cá ăn rác” được thiết kế để thu gom, phân loại và đưa rác vào đúng nơi quy định, để giữ gìn cảnh quan môi trường. Du khách tham gia chế biến măng mai ở Thượng Lâm, Lào Cai ẢNH: NVCC “Măng không chỉ là một sản phẩm bán ra khỏi rừng. Măng trở thành nguyên liệu cho chế biến, việc làm cho phụ nữ, sản phẩm đặc sản, câu chuyện văn hóa và sau này là một phần của sản phẩm du lịch... Chúng tôi mong muốn, khi bước vào một bản ở Lâm Thượng, chúng ta sẽ thấy rất ít thứ bị gọi là rác. Bởi nếu biết nhìn và làm khác đi, thứ gọi là phụ phẩm hôm nay có thể là nguyên liệu cho một giá trị mới ngày mai”. Chị NGUYỄN THỊ DÍM - Giám đốc Hợp tác xã Nông lâm sản Dương Phúc Dự án “Lâm Thượng điểm hẹn – Khơi dậy bản sắc dân tộc Tày gắn với chuỗi giá trị măng mai bền vững” của chị Nguyễn Thị Dím giành giải Nhất cuộc thi Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn năm 2026 do T.Ư Đoàn tổ chức. Chạm mầm xanh, lành sự sống Trong hai ngày 27-28/9, Đoàn xã Tâm Lập, tỉnh Tây Ninh phối hợp Liên Chi hội Khoa Kinh tế, Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TPHCM tổ chức Chiến dịch tình nguyện Green in Blue lần thứ X với thông điệp “Chạm mầm xanh, lành sự sống”. Chiến dịch đã trồng 120 cây xanh trên tuyến đường 792; chỉnh trang, duy trì tuyến đường cờ Tổ quốc QL22B; tuyên truyền bảo vệ môi trường, giáo dục kỹ năng sống và thăm hỏi, tặng quà các gia đình chính sách, gia đình có hoàn cảnh khó khăn. THANH GIANG Chị Nguyễn Thị Dím với nông sản địa phương ẢNH: NVCC
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==