9 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Tư n Ngày 30/9/2026 CHÌA KHÓA GIẢI MÃ BÍ ẨN KIẾN TRÚC ĐIỆN KÍNH THIÊN Cuối năm 2023, Viện Nghiên cứu Kinh thành phối hợp Sở Văn hóa & Thể thao Hà Nội, Bảo tàng Hà Nội tổ chức trưng bày Giải mã bí ẩn kiến trúc điện Kính Thiên. PGS.TS Bùi Minh Trí - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh thành - cho biết sau nhiều năm nghiên cứu, các nhà khảo cổ học đã tìm ra được những tư liệu tin cậy và xác thực chứng minh rằng kiến trúc điện Kính Thiên thuộc loại kiến trúc đấu củng. Từ đây, các nhà khoa học đã bước đầu phục dựng lại được hình thái của điện Kính Thiên với bộ mái kiểu trùng diêm yết sơn đỉnh - bộ mái đẳng cấp cao nhất của hệ thống cung đình các nước ở khu vực Đông Á. Mái điện Kính Thiên được lợp bằng ngói rồng - loại ngói độc đáo nhất trong các cung điện cổ ở châu Á thời bấy giờ. Điều đó cho thấy sắc thái rất riêng biệt và tính sáng tạo của kiến trúc cung điện Việt Nam thời Lê sơ. Nhóm nghiên cứu phục dựng 3D Điện Kính Thiên - tòa chính điện quan trọng nhất trong Cấm thành thời Lê sơ. Công trình được xác định có 9 gian, tổng diện tích hơn 1.100 m2, sử dụng kiến trúc đấu củng. Năm 2025, các nhà khoa học tiếp tục công bố kết quả nghiên cứu làm sáng tỏ bí ẩn về kiến trúc cung điện - linh hồn của Kinh đô Thăng Long sau hàng nghìn năm bị thất truyền. Kết quả nghiên cứu, phân loại chỉnh lý di vật cũng làm sâu sắc hơn đời sống Hoàng cung Thăng Long qua nghiên cứu về các đồ dùng, vật dụng, nhất là đồ gốm ngự dụng. THIÊN THỜI, ĐỊA LỢI, NHÂN HÒA TIẾN TỚI VIỆC PHỤC DỰNG Ngày 14/9, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp Viện Khảo cổ học tổ chức hội thảo khoa học báo cáo sơ bộ kết quả khai quật thăm dò khu vực chính điện Kính Thiên năm 2026. Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội đã phối hợp với Viện Khảo cổ học tiến hành khai quật khảo cổ lần thứ tư tại nền điện Kính Thiên (khu vực nhà Pháo binh - CT04) thuộc Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long với tổng diện tích khai quật là 910 m2. Tổng hợp 4 đợt khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên, nhóm khảo cổ đã phát hiện địa tầng dày 6 m bao gồm các lớp văn hóa từ thời Đại La đến thời Nguyễn. Đây là địa tầng dày nhất, đầy đủ nhất của lịch sử Thăng Long - Hà Nội lần đầu phát hiện. PGS.TS Tống Trung Tín cho biết nhóm khảo cổ phát hiện dấu tích điện Long Thiên hoàn toàn trùng khớp giới hạn Đông - Tây của tòa nhà Pháo binh thời Pháp thuộc. Hệ thống móng cột và cống thoát nước đã phát lộ cho phép làm sáng tỏ hơn nữa kết quả cuộc khai quật năm 2025. Điện Long Thiên được vua Gia Long cho xây dựng theo kiến trúc đặc trưng của triều Nguyễn là "trùng thiềm điệp ốc" với hai tòa nhà là tiền điện và chính điện. Từ những kết quả nghiên cứu và khai quật được tích lũy trong nhiều năm qua, đặc biệt là những phát hiện mới về nền móng và không gian kiến trúc, các nhà khoa học Việt Nam cho rằng đã có những cơ sở khoa học quan trọng để tiến hành phục dựng chính điện Kính Thiên và không gian xung quanh. NGỌC ÁNH TỪ CẦN GIỜ ĐẾN NHỮNG TẦNG BIỂN SÂU Cảm hứng của Nguyễn Lộc không đến từ một đại dương xa xôi nào. Đó là Cần Giờ, vùng đất cách trung tâm TPHCM hơn 50 km, nơi ông dành phần lớn thời gian để sống và vẽ. Rời khỏi nhịp sống náo nhiệt của đô thị, ông tìm thấy ở Cần Giờ một không gian khác: sông nước, rừng đước, những dòng chảy và vùng cửa biển. Cây đước đặc biệt thu hút ông. Những bộ rễ lớn đan vào nhau, bám sâu trong bùn, nửa chìm nửa nổi giữa vùng nước ngập mặn trở thành một hình ảnh quen thuộc trong tranh. Có tác phẩm ông tưởng tượng Cần Giờ vào lúc 3 giờ sáng, nhưng không nhìn từ trên cao hay từ bờ biển. Ông đặt mình dưới đáy nước, nhìn lên những tầng không gian phía trên. Đó cũng là cách ông tìm kiếm chiều sâu cho hội họa của mình. Tác phẩm “Khởi nguồn” được ông dành tặng Cần Giờ như một lời tri ân vùng đất đã đem lại cho ông không chỉ chất liệu sáng tác mà còn sự bình yên. PHÍA SAU VẺ ĐẸP CỦA ĐẠI DƯƠNG Nếu chỉ nhìn vào màu sắc và những sinh vật kỳ thú, tranh của Nguyễn Lộc có thể đưa người xem vào một thế giới đầy mê hoặc. Nhưng phía sau vẻ đẹp ấy còn có một lớp nghĩa khác. Trong các tầng nước xuất hiện dấu vết của những tác động từ con người: rác thải, băng tan… Những chi tiết ấy không được đẩy lên thành một lời cảnh báo gay gắt. Chúng tồn tại giữa ánh sáng, cây cối và các sinh vật biển, như một phần của thế giới hiện tại. Cách kể chuyện ấy khiến thông điệp môi trường không trở thành một bài diễn thuyết. Người xem tự đặt câu hỏi: Con người đang nhận được bao nhiêu từ biển và đã trả lại cho biển những gì? Đại dương cung cấp nguồn thực phẩm, nước, không khí và nhiều điều kiện thiết yếu cho sự sống. Nhưng vẻ đẹp ấy không phải là thứ bất biến. Nó có thể bị tổn thương bởi chính những hoạt động của con người. Nguyễn Lộc không đưa ra câu trả lời. Ông để những khoảng sáng, khoảng tối và những hình hài dưới biển làm công việc đó. KHÔNG CÓ THỜI ĐIỂM “ĐÚNG CHUẨN” CHO MỘT KHỞI ĐẦU Có lẽ điều đáng chú ý nhất ở “Từ Biển Sâu” không chỉ nằm ở đại dương được tái hiện trên những mặt toan. Đó còn là câu chuyện về một người đàn ông luôn tìm thấy những điều mới mẻ để khám phá ở mỗi chặng đường đời. Với ông, học một điều mới không nhất thiết phải bắt đầu ở một độ tuổi “đúng chuẩn”. Chuyến đi xuống đáy biển trong tranh vì thế cũng là một chuyến đi vào bên trong chính mình: càng đi sâu, thế giới càng trở nên tĩnh lặng; càng ở trong bóng tối, con người càng nhận ra giá trị của ánh sáng. Và ánh sáng ấy, trong câu chuyện của Nguyễn Lộc, không chỉ là ánh sáng của mặt trời xuyên qua nước biển. Đó còn là ánh sáng của sự tò mò, của niềm ham học và của một khởi đầu không chịu khuất phục trước tuổi tác. KHÁNH AN Theo sử cũ, vào thời Lê sơ và Lê Trung hưng có sân Đan Trì (hay sân chầu, sân Đại Triều, sân điện Kính Thiên) là nơi diễn ra các nghi lễ quốc gia quan trọng nhất của đất nước. Các cuộc khai quật thăm dò tại đây đều tìm thấy dấu vết sân Đan Trì. Hình ảnh kiến trúc điện Kính Thiên được giải mã Tranh “Lòng biển sâu 1” - Họa sĩ Nguyễn Lộc Tranh “Khởi Nguồn 2” - Họa sĩ Nguyễn Lộc Phiên đấu giá của Sotheby's vào ngày 29/9 (theo giờ Việt Nam) đã khép lại với nhiều kết quả đáng chú ý dành cho mỹ thuật Việt Nam. Qua những mức giá công bố sau phiên, có thể thấy sức mua dành cho các họa sĩ Việt Nam vẫn rất rõ nét, trong đó nhiều tác phẩm vượt mức ước tính cao. Bức Conversation d'élégantes au jardin (tạm dịch: Cuộc trò chuyện của những quý cô trong vườn) của danh họa Vũ Cao Đàm đạt 28,96 triệu HKD (khoảng hơn 95 tỷ đồng), tại phiên. Mức giá này cao hơn nhiều so với ước tính 8-19,6 triệu HKD, đưa tác phẩm trở thành tranh Việt Nam có giá đấu giá cao nhất hiện nay. Tác phẩm của Vũ Cao Đàm cũng vượt qua kỷ lục 3,1 triệu USD của Chân dung cô Phương - tác phẩm của Mai Trung Thứ. Theo thông tin nhà đấu giá công bố, bức tranh Conversation d'élégantes au jardin ra đời năm 1939, bằng mực và gouache trên lụa. Với tranh lụa, đây là quy mô đặc biệt lớn. Và nếu nhìn trong toàn bộ sự nghiệp của Vũ Cao Đàm, đây chắc chắn thuộc nhóm những tác phẩm lụa có kích thước nổi bật nhất được biết đến. Họa sĩ Michel Vu - con trai Vũ Cao Đàm - cho rằng bức tranh này là một trong những tác phẩm đỉnh cao trong sự nghiệp của danh họa. ''Tranh khắc họa một tầm nhìn lý tưởng, tựa Vườn Địa Đàng - hình ảnh tượng trưng hoàn hảo cho hạnh phúc điển hình của phương Đông. Tôi nhận thấy vẻ đẹp trong những khuôn mặt mà ông vẽ vào thời điểm đó'', ông Michel Vu nói. Màu sắc trong tranh nổi bật nhờ sự phong phú, có chất trữ tình. Theo Sotheby's, không nhiều bức họa thể hiện được trọn vẹn khả năng phi thường của họa sĩ trong việc dung hòa truyền thống Đông và Tây, biến một chất liệu cổ xưa của châu Á thành phương tiện thể hiện một tầm nhìn hiện đại về bản sắc Việt Nam. Đại diện nhà đấu giá Le Auction House nhận định tác phẩm có lớp màu thấm nhanh, lớp màu mỏng, bề mặt nhạy và sai sót rất khó sửa theo cách của sơn dầu. Tranh càng lớn, việc kiểm soát độ loang, độ trong, sắc độ, nhịp điệu và sự cân bằng của toàn bộ bố cục càng khó. Với năm nhân vật cùng xuất hiện trên một mặt lụa rộng, họa sĩ không chỉ cần khả năng vẽ tốt, mà cần một tư duy bố cục rất chắc. Điều đáng chú ý là Vũ Cao Đàm không cần mô tả quá nhiều. Khuôn mặt các nhân vật đều rất tiết chế. Mắt, mũi, miệng không bị nhấn vào chi tiết. Không ai nhìn thẳng vào người xem. Bởi vậy, người xem có cảm giác rất lạ, dường như mình đang vô tình nhìn thấy khoảnh khắc riêng tư. NGỌC ÁNH Tìm ra bức tranh Việt gần 100 tỷ đồng Bức Conversation d'élégantes au jardin (tạm dịch: Cuộc trò chuyện của những quý cô trong vườn) của danh họa Vũ Cao Đàm đạt 28,96 triệu HKD (hơn 95 tỷ đồng), trở thành bức tranh Việt đắt nhất trên thị trường. Tác phẩm của danh họa Vũ Cao Đàm vừa trở thành tác phẩm mỹ thuật Việt Nam có mức đấu giá cao nhất hiện nay
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==