8 n Thứ Tư n Ngày 30/9/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ Thực hiện khuyến nghị của UNESCO, từ năm 2011 đến năm 2026, các cuộc khai quật khảo cổ đã từng bước làm sáng tỏ không gian trung tâm của Hoàng thành, từ Đoan Môn đến nền điện Kính Thiên. Nhiều dấu tích quan trọng đã được phát hiện như đường Ngự đạo, sân Đại Triều, hệ thống hành lang, tường bao và đặc biệt là nền móng của chính điện. Thành phố Hà Nội khởi công phục dựng điện Kính Thiên đúng vào dịp Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực do Chính phủ Việt Nam, UNESCO đồng tổ chức. Lễ khởi công diễn ra ngày 29/9. NHIỀU DẤU TÍCH KIẾN TRÚC TỪ THỜI TIỀN THĂNG LONG VÀ CÁC TRIỀU ĐẠI Đợt khai quật thăm dò gần 990m2 ở phía Đông Bắc nền điện Kính Thiên được công bố kết quả năm 2020 đã cung cấp thêm tư liệu về tính chất, niên đại, quy mô và chức năng của các di tích tại khu vực trung tâm Hoàng thành Thăng Long. Các lớp di tích cho thấy khu vực này được sử dụng qua nhiều thời kỳ. Khoảng thế kỷ 8, dấu tích thời Đại La nổi bật với hệ thống cống nước xây bằng gạch khá công phu theo hướng Bắc - Nam. Lớp văn hóa này nằm trực tiếp trên nền đất sinh thổ, cho thấy trước giai đoạn này chưa có dấu tích kiến trúc tại đây. Dấu tích thời Lý tại hố khai quật không nhiều, trong khi nền móng và kiến trúc thời Trần xuất hiện khá dày. Đáng chú ý, một con lạch tự nhiên theo hướng Đông - Tây đã cắt phá nhiều lớp đất thời Lý và tiền Thăng Long. Phía Nam con lạch phát hiện cống nước ngầm thời Trần. Đến thời Lê sơ, con lạch được lấp, toàn bộ mặt bằng được san để xây dựng các kiến trúc có móng tường, móng cột. Sang thời Lê Trung hưng, mật độ xây dựng tiếp tục lớn, xuất hiện hệ thống kiến trúc có móng cột kích thước lớn cùng sân vườn khá quy củ. Thời Nguyễn, các dấu tích trước đó tiếp tục được san lấp để xây dựng công trình mới. Theo nhóm nghiên cứu, phát hiện cống nước thời Đại La bổ sung căn cứ cho giả thuyết khu vực trung tâm thành Đại La nằm tại trung tâm Hoàng thành sau này. Đối với thời Lê, các dấu tích bó nền, móng cột và tổ hợp kiến trúc tiếp tục đặt ra những giả thuyết về quy hoạch không gian chính điện Kính Thiên. PHÁT LỘ DẤU TÍCH SÂN ĐAN TRÌ, ĐƯỜNG NGỰ ĐẠO Ngày 22/11/2022, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội và Viện Khảo cổ học thông tin sơ bộ kết quả khai quật thăm dò khu vực chính điện Kính Thiên năm 2022. 990 m2 thuộc khu vực chính điện Kính Thiên, Hoàng Thành Thăng Long đã được tiến hành khai quật, với hàng ngàn hiện vật đã được tìm thấy, trong đó đặc biệt giá trị là mảnh mô hình tháp đất nung thời Trần, đồ dùng sinh hoạt Hoàng cung và một số ít thời tiền Thăng Long. Hố khai quật nằm giữa vị trí nhà Cục tác chiến và Đoan Môn, xung quanh là các vị trí đã từng được khai quật trước đó. PGS.TS Tống Trung Tín - Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam phụ trách công trường khai quật - cho biết ở địa tầng thời Lê sơ và Lê Trung hưng tiếp tục làm phát lộ dấu tích sân Đan Trì đường Ngự Đạo. Đặc biệt, các hố thám sát ở nhà Cục Tác chiến, lần đầu tiên xuất lộ Ngự Đạo thời Lê sơ được lát bằng gạch vuông đỏ cỡ lớn, bên cạnh Ngự Đạo lại có thêm một lối đi phụ ở phía Đông bằng gạch lát nghiêng. Sau khi khai quật lớp mặt, ở độ sâu trung bình 1,1 m so với mặt bằng tại chỗ, đã xuất lộ hệ thống kiến trúc thời Lê Trung hưng với 4 loại hình dấu tích gồm dấu tích sân Đan Trì, dấu tích Ngự đạo, dấu tích bó nền trên sân Đan Trì cùng một kiến trúc chưa xác định có chân tảng đá nhỏ. Sau nhiều năm khai quật và nghiên cứu, các dấu tích từ đường Ngự đạo, sân Đan Trì đến nền móng chính điện từng bước hé lộ không gian điện Kính Thiên. Đặc biệt, địa tầng dày 6 mét cùng những phát hiện khảo cổ năm 2026 tiếp tục bổ sung cơ sở khoa học quan trọng cho việc nghiên cứu phục dựng tòa chính điện của Hoàng thành Thăng Long. Có những người dành cả đời để theo đuổi một lĩnh vực. Nguyễn Lộc thì dường như đi theo một cách khác. Ông bắt đầu học accordion khi 40 tuổi, học piano ở tuổi 50 và đến ngoài 70 tuổi mới thực sự bước vào hội họa. Với ông, tuổi tác không phải chiếc đồng hồ đếm ngược những điều có thể làm, mà chỉ là một dấu mốc trên hành trình khám phá. “Việc học của tôi như là một sở thích, nên không có gì là muộn”, Nguyễn Lộc chia sẻ. Không qua một trường lớp mỹ thuật chính quy, ông tự học vẽ bằng sách, phim ảnh và những bài hướng dẫn trên mạng. Cứ thế, từng ngày, ông thực hành và tìm cách đưa những hình ảnh về biển, những sinh vật dưới nước và thế giới mà ông tưởng tượng lên mặt toan. Hành trình ấy dẫn tới triển lãm cá nhân “Từ Biển Sâu - Into the Ocean”, diễn ra từ ngày 17 đến 25/10 tại Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM. NẾU ĐỨNG DƯỚI ĐÁY BIỂN, TA SẼ NHÌN THẤY GÌ? Đây là câu hỏi làm nên điểm nhìn riêng trong tranh của Nguyễn Lộc. Biển trong đời sống thường được nhìn từ bờ. Người ta nhìn thấy mặt nước, những con sóng, đường chân trời và ánh sáng. Còn trong tranh Nguyễn Lộc, người xem được đặt vào một vị trí khác: ở dưới đáy biển và nhìn ngược lên. Từ điểm nhìn ấy, đại dương không còn là một mặt phẳng xanh bất tận. Nó trở thành một thế giới nhiều tầng. Ở tầng nước cạn, ánh sáng còn rực rỡ. Càng xuống sâu, màu sắc thay đổi, không gian trở nên tĩnh lặng và những sinh vật biển hiện ra với những hình dáng kỳ thú. Người họa sĩ không chỉ quan sát chúng như những đối tượng của tự nhiên. Ông tưởng tượng mình đang sống trong thế giới ấy. Ở đó có lãnh thổ, có cạnh tranh, có ngụy trang, có cộng sinh và nương tựa. Mỗi sinh vật tìm cho mình một cách tồn tại, giống như cách con người tìm vị trí của mình giữa một thế giới rộng lớn. Vì thế, câu hỏi “Bạn là con cá nào trong này?” trở thành một cách kéo người xem bước vào tranh. Từ một người đứng ngoài quan sát, người xem trở thành một phần của thế giới dưới nước. Và khi ấy, câu chuyện về đại dương cũng có thể trở thành câu chuyện về chính con người. Ở tuổi mà nhiều người đã nghĩ đến việc nghỉ ngơi, Nguyễn Lộc lại bắt đầu một hành trình mới với hội họa. Sau những năm tháng tự học accordion, piano, ông tiếp tục cầm cọ, chọn đại dương làm thế giới khám phá và đặt mình ở một vị trí khác thường: dưới đáy biển nhìn lên. Họa sĩ Nguyễn Lộc học hội họa khi ngoài 70 tuổi “Nghiên cứu những di vật này, chúng ta thấy nghệ thuật Thăng Long đạt đến đỉnh cao sáng tạo. Đồ sứ hoa lam, sứ men trắng minh chứng cho thời kỳ xuất khẩu mạnh nhất, ồ ạt nhất của đồ sứ Việt Nam ra nước ngoài”. PGS.TS TỐNG TRUNG TÍN Những phát hiện khảo cổ nổi bật về điện Kính Thiên Triển lãm “Từ Biển Sâu - Into the Ocean” diễn ra từ ngày 17 đến 25/10/2026, từ 8h đến 17h, tại Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM, số 97 Phó Đức Chính, phường Bến Thành, TPHCM. Người kể chuyện biển sâu qua sắc màu Tổng hợp 4 đợt khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên, nhóm khảo cổ đã phát hiện địa tầng dày 6 mét bao gồm các lớp văn hóa
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==