8 n Thứ Ba n Ngày 22/9/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ TRANH LÀNG CHÀI KÉO KHÁCH CHECK-IN Trưa Tam Thanh, nắng hắt trên những con đường nhỏ len giữa làng chài. Phía cuối con ngõ, biển xanh mở ra. Trên những bức tường hai bên đường, những mảng màu từng rực rỡ nay đã nhạt dần theo nắng gió. Gần mười năm trước, cũng trên những con đường này, du khách từng chen nhau tìm góc chụp ảnh. Bây giờ, không ít bức tranh đã bạc màu. Nắng, mưa và gió biển bào mòn từng mảng sơn. Có bức vẫn nhận ra hình người, hình thuyền, nhưng đường nét đã nhòe. Có mảng tường bong tróc. Tháng 6/2016, dự án giao lưu mỹ thuật cộng đồng Hàn - Việt do Quỹ Giao lưu quốc tế Hàn Quốc thực hiện đã đưa hơn 100 bức họa lên tường nhà dân tại Tam Thanh. Những câu chuyện về ngư dân, trẻ em, thuyền cá, biển cả và cuộc sống làng chài được đưa lên các bức tường vốn cũ kỹ. Làng chài nhỏ bỗng khoác chiếc áo mới, trở thành làng bích họa đầu tiên của Việt Nam, nhanh chóng thu hút du khách. Người ta thêm hào hứng vì nghệ thuật không nằm sau cánh cửa bảo tàng mà hiện diện ngay trong từng con ngõ, sát bên những căn nhà người dân đang sinh sống. Bà Võ Thị Hoa, người dân khối phố Hòa Trung, nhớ những ngày khách tìm về Tam Thanh rất đông. “Trước đây khách du lịch đến rất đông, ai cũng thích thú chụp hình với các bức tranh. Nhưng giờ nhiều bức đã cũ, mờ, nhìn không còn đẹp nên khách cũng ít dần”, bà Hoa nói. Sự xuống cấp của tranh kéo theo một vấn đề lớn hơn. Nếu chỉ trông chờ vào những bức họa đã tạo nên tiếng vang ban đầu, một điểm đến ngoài trời rất khó giữ được sức hút qua nhiều năm. Theo Phó Chủ tịch UBND phường Quảng Phú Nguyễn Văn Hiệu, điều làm nên giá trị của Tam Thanh không chỉ là tranh, đó là con người, không gian sống, văn hóa và những câu chuyện của một làng biển. Vì vậy, địa phương đang tính toán chuyển mô hình từ Làng Bích họa Tam Thanh thành Làng Nghệ thuật cộng đồng Tam Thanh. Những bức tranh xuống cấp sẽ được phục hồi. Bên cạnh đó, không gian công cộng, cảnh quan, biển chỉ dẫn, điểm checkin và các tuyến tham quan được chỉnh trang. Một số không gian nghệ thuật dự kiến được làm mới định kỳ. Nhưng “làm mới” không có nghĩa xóa đi ký ức. Những giá trị nguyên bản của làng bích họa được đặt trong yêu cầu phải bảo tồn. Cùng với đó là các hoạt động sáng tác, giao lưu nghệ thuật, workshop để du khách có thể trực tiếp tham gia. Khi ấy, khách đến Tam Thanh sẽ không chỉ đứng trước một bức tường, giơ điện thoại lên chụp ảnh rồi rời đi. Họ có thể nghe câu chuyện về bức tranh, gặp người dân, tham gia một hoạt động nghệ thuật, tìm hiểu nghề biển, ăn một bữa cơm đậm chất dân làng chài. Làng bích họa được kỳ vọng có một đời sống mới - đời sống được tạo ra từ chính cộng đồng. TỪ LÀNG BÍCH HỌA ĐẾN LÀNG NGHỆ THUẬT CỘNG ĐỒNG Tam Thanh chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh lớn hơn của Quảng Phú. Biển Tam Thanh, sông Trường Giang, sông Đầm, hệ sinh thái ven sông - ven biển, không gian làng biển, văn hóa truyền thống, ẩm thực và Quần thể tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng tạo nên hệ tài nguyên khá đặc biệt. Địa phương đang xây dựng Đề án phát triển du lịch phường Quảng Phú theo hướng “Làng nghệ thuật cộng đồng sinh thái ven sông - ven biển đặc trưng của miền Trung”. Điểm khác biệt nằm ở việc không để du lịch dừng lại ở một ngôi làng. Biển Tam Thanh được Sau gần một thập kỷ hơn 100 bức tranh biến một làng chài ven biển thành làng bích họa đầu tiên Việt Nam, những mảng màu ở Tam Thanh (phường Quảng Phú, TP Đà Nẵng) đang phai dần dưới nắng gió. Nhưng phía sau sự xuống cấp ấy là một cuộc hồi sinh được tính toán bài bản: từ làng bích họa thành làng nghệ thuật cộng đồng, từ một điểm check-in thành không gian trải nghiệm biển - sông - văn hóa. KÝ ỨC ĐẪM MÁU Cô du kích Nguyễn Thị Bè nhìn đồng đội mà ứa nước mắt. Trong túp lều tranh, máu từ vết thương của người lính quân giải phóng Lê Văn Chín vẫn không ngừng chảy. Nằm bên cạnh là ông Sáu Hoàng cũng đang thở ngắt quãng. Ông bị một mảnh kim loại của trái đạn pháo cắt vào vùng ngực. Bối cảnh trên diễn ra tại vùng giải phóng Hành Thịnh vào khoảng giữa năm 1971. Y sĩ Lại Vũ Yên luôn phải tiếp nhận nhiều ca bị thương như vậy. Có những ca bị thương rất nặng và không có máu để truyền. Ví dụ như ông Sáu Hoàng bị thương nặng và mọi người biết trước sẽ không qua khỏi. Giờ nhớ lại những cảnh tượng đẫm máu ấy, ông Yên lặng người đi và cho biết “có anh em bị thương nặng, khiêng chưa tới trạm xá nằm trên Hành Tín Đông thì đã chết giữa rừng rồi”. Trong hàng ngàn ca băng bó và cứu chữa cho thương binh tại vùng tự do Hành Thịnh, chuyện của Sáu Hoàng và ông Chín luôn được ông Yên và vợ là bà Bè nhắc tới. Bởi vì câu chuyện này cho thấy sự khốc liệt của chiến tranh cũng như những người ở vùng trụ bám phải gánh chịu. Lần đó, địch càn lên rất bất ngờ và nhiều du kích chui ngay xuống hầm bí mật nằm giữa bụi tre. Sau mấy ngày nằm hầm, du kích trồi lên vì thấy trên mặt đất đã yên ắng trở lại. Ông Lê Văn Chín và Sáu Hoàng đã vô tình dẫm phải trái mìn ống do chính lực lượng ta cài lại để cản đường tái chiếm của địch. Bà Bè hồi tưởng, thời đó, mỗi khi trên bầu trời có tiếng vo ve liên tục của máy bay trinh sát L-19, du kích tại xã Hành Thịnh lập tức chuyển trạng thái sẵn sàng và tổ chức đốn tre, vót chông, cắm chông dọc tuyến đường. Chông được cắm xiên để nếu địch đi chệch ra khỏi đường là sập hố. Bên cạnh đó còn có mìn. Vị trí đặt mìn thường được làm dấu bằng cách cuốn vài ngọn cây cỏ tranh và gút lại, hoặc làm dấu bằng cành cây. Tuy nhiên, những chỉ dấu này không phát huy tác dụng nếu du kích di chuyển vào ban đêm, hoặc gió thổi bay các dấu vết. Có nhiều lần anh em đặt mìn, sau đó ốp miếng vỏ cây lên trên. Nhưng đôi khi gió thổi bay mất và đội đi sau cũng không nắm được, vậy là bộ đội, du kích hy sinh từ bom, mìn, pháo của cả hai phía. NHỮNG ĐOÀN QUÂN… THIẾU Trong cuốn Lịch sử Đảng bộ xã Hành Thịnh đã đề cập về nhiều trận càn của địch, cao điểm là từ tháng 2/1966. Trong năm đó, Tiểu đoàn 83 đã mai phục thành công trận đầu tiên. Đến năm 1970, Tiểu đoàn 7 (gần 100% bộ đội miền Bắc) từ tỉnh Bình Định được điều động ra Quảng Ngãi và án ngữ tại Hành Thịnh. Cựu chiến binh Lại Vũ Yên hồi tưởng, hồi đó vo gạo nấu cơm, có khi gần gạo nổi trên mặt nước. Bởi vì các đội Trước năm 1975, địch xem xã Hành Thịnh là một trong những cái gai rất khó nhổ. Bởi đây là một xã đồng bằng của Quảng Ngãi nhưng lại có rất nhiều ngọn núi: núi Dàng, núi Đuôi Chuột, núi Rố, núi Gò Đồn, núi và rừng Ông Đương, gò Rú. Địa thế hiểm trở vốn là lợi thế của quân giải phóng và là vùng đất chết đối với quân đội chính quyền Sài Gòn. Y sĩ Lại Vũ Yên đã trải qua những ngày gian nan tại đây, sau đó kết hôn với cô du kích… Cựu chiến binh Lại Vũ Yên và bà Nguyễn Thị Bè, mối tình và đám cưới trong chiến tranh, giờ đây đã hơn 50 năm ẢNH: LÊ VĂN CHƯƠNG NHỮNG NGƯỜI LÍNH Ở LẠI NÚI DÀNG Chờ cuộc hồi sinh ở làng bích họa đầu tiên Sau hợp nhất, không gian du lịch Đà Nẵng được mở rộng về phía Nam, kéo theo cơ hội hình thành những tuyến du lịch liên kết thay vì các điểm đến rời rạc. “Quảng Phú không muốn đứng riêng trên bản đồ. Từ đây, các tuyến có thể kết nối với chợ cá Tam Tiến, địa đạo Kỳ Anh, hồ Phú Ninh, làng cổ Lộc Yên, phố cổ Hội An và các điểm đến lân cận. Mỗi nơi một câu chuyện. Khi nối lại, những câu chuyện ấy có thể tạo thành một hành trình dài hơn và giữ du khách ở lại lâu hơn” – Phó Chủ tịch UBND phường Quảng Phú, nói. PHÓNG SỰ nLÊ VĂN CHƯƠNG Bài 2: Mối tình người lính quân y và nữ du kích Mộc góc làng bích họa Tam Thanh, phường Quảng Phú, TP Đà Nẵng Làng biển Tam Thanh từng được biết đến là làng bích họa đầu tiên ở Việt Nam, nay đang đứng trước yêu cầu làm mới sản phẩm để hút khách trở lại
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==