8 n Thứ Tư n Ngày 16/9/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ Kỳ họp thứ tư HĐND TP Hà Nội hôm 15/6 đã thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án bảo quản, tu bổ phục hồi Điện Kính Thiên - Di tích Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long. Theo tờ trình của UBND TP Hà Nội, dự án thuộc nhóm A có sơ bộ tổng mức đầu tư 1.686 tỷ đồng, thời gian thực hiện 2026-2030. Được sự đồng thuận của UNESCO và Hội đồng Di tích và Di chỉ Quốc tế (ICOMOS), đồng thời, thực hiện chỉ đạo của UBND TP Hà Nội, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội đã phối hợp Viện Khảo cổ học tiến hành khai quật khảo cổ tại nền Điện Kính Thiên năm 2026. Các nhà khoa học công bố kết quả khai quật vào ngày 14/9, với nhiều thông tin quan trọng, cho thấy đã sẵn sàng phục dựng Điện Kính Thiên. THIÊN THỜI, ĐỊA LỢI, NHÂN HÒA Cuộc khai quật khảo cổ học năm 2026 đã cung cấp thêm nhiều tư liệu mới, quan trọng về quy mô, kiến trúc móng nền, móng cột, vật liệu xây dựng của nền Điện Kính Thiên; dấu tích sân Điện Kính Thiên, vật liệu xây dựng bó nền điện, cấu trúc sân Điện Kính Thiên ở khu vực phía Tây và một số dấu tích kiến trúc liên quan khác, dấu tích nền điện Long Thiên thời Nguyễn GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam - cho rằng kết quả khai quật năm 2026 cùng kết quả nghiên cứu khai quật các năm trước đó đã nhận diện dấu tích kiến trúc chính Điện Kính Thiên thời Lê là rõ ràng, minh bạch, đủ cơ sở để làm cuộc “đại phục dựng”, với trọng tâm là phục dựng chính Điện Kính Thiên. TS. Nguyễn Văn Sơn - Chủ tịch Hội Sử học Hà Nội - nhấn mạnh kết quả khai quật lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi xác định rõ, chính xác hơn quy mô nền móng điện Kính Thiên, cung cấp thêm cơ sở khoa học cho việc phục dựng công trình. Ông khẳng định đây là thời điểm “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” để có thể thực hiện ngay việc phục dựng điện Kính Thiên. Với những cơ sở khoa học đã tích lũy, TS. Phạm Quốc Quân - nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia - cho rằng hiện nay là thời điểm thuận lợi để thúc đẩy quá trình nghiên cứu Điện Kính Thiên. Ông cũng dùng cụm từ “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” để nói về điều kiện hiện nay, đồng thời cho rằng cần tận dụng thời cơ chín muồi để tiếp tục công việc đã được chuẩn bị trong thời gian dài. Dù vậy, những vấn đề mà các chuyên gia đặt ra vẫn phải được xem xét trong một chương trình nghiên cứu dài hạn. Trong đó, Điện Kính Thiên cần được nghiên cứu trong toàn bộ không gian chính điện và trong mối quan hệ với tổng thể Hoàng thành Thăng Long. Theo TS. Phạm Quốc Quân, kết quả khảo cổ vừa công bố là một bước tiến đáng ghi nhận, nhưng nghiên cứu phải tiếp tục. “Không phải hội đồng không đặt ra yêu cầu cần nghiên cứu thêm rất nhiều nữa. Không chỉ là câu chuyện của Điện Kính Thiên mà Hoàng thành Thăng Long còn rất nhiều vấn đề chúng ta cần giải quyết”, ông nói. KHẢO CỔ TẠI HOÀNG THÀNH THĂNG LONG ĐẶC BIỆT PHỨC TẠP Một thông tin khác đáng chú ý được các chuyên gia, nhà khoa học thảo luận là việc nghiên cứu phục dựng Điện Kính Thiên đang có chỉ số so sánh tin cậy cao khi đối chiếu với hồ sơ phục dựng của nhiều công trình lớn trên thế giới. GS.TS Nguyễn Văn Kim - Phó chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia - nhận định quá trình nghiên cứu phục dựng chính Điện Kính Thiên đã kéo dài hơn 15 năm và đến nay hình thành bốn nhóm cơ sở khoa học chính, gồm tư liệu lịch sử, kết quả khảo cổ học, nghiên cứu so sánh kiến trúc và các tiêu chí quốc tế về bảo tồn di sản. Tuy nhiên, dù đánh giá cao những cơ sở khoa học đã tích lũy, GS.TS Nguyễn Văn Kim cho rằng nguyên tắc bảo tồn phải tiếp tục được đặt ở vị trí ưu tiên trong quá trình nghiên cứu và triển khai phương án phục dựng. Ông nêu quan điểm nếu trong quá trình thực hiện tiếp tục xuất hiện những phát hiện hoặc yếu tố mới có giá trị, phương án hiện có phải được xem xét, điều chỉnh để bảo vệ những dấu tích đó. “Trong quá trình phục dựng chính Điện Kính Thiên, nếu phát hiện những yếu tố mới cần phải bảo tồn thì chúng ta vẫn phải coi trọng các giá trị mới phát hiện”, ông nói. Những phát hiện khảo cổ mới nhất củng cố cơ sở khoa học cho cuộc “đại phục dựng” Điện Kính Thiên. Song các chuyên gia nhấn mạnh đây là di tích đặc biệt phức tạp, cần ưu tiên bảo tồn, tiếp tục nghiên cứu và thận trọng với những vấn đề chưa được giải mã. MỞ LỐI VÀO “MỎ VÀNG” DU LỊCH Từ nhiều năm nay, cơ sở sản xuất chiếu cói Kim Bồng của chị Phạm Thị Công (phường Hội An, TP. Đà Nẵng) trở thành điểm đến trải nghiệm quen thuộc của du khách, đặc biệt là khách quốc tế. Những vị khách ghé làng Kim Bồng đôi khi không vội mua một chiếc túi cói hay tấm chiếu. Họ ngồi xuống bên khung dệt, nghe tiếng thoi đưa, thử luồn từng sợi cói qua những đường dọc ngang rồi mang về những sản phẩm handmade do chính tay mình tạo ra bên cạnh những món hàng thủ công bày bán sẵn trên kệ. Với chị Công, khoảnh khắc ấy quan trọng không kém một đơn hàng. Bởi đó là lúc câu chuyện về nghề dệt chiếu được kể bằng chính trải nghiệm của du khách. “Mỗi năm, Hội An đón lượng khách quốc tế rất lớn. Đây cũng là thị trường mà các làng nghề, các cơ sở sản xuất có thể khai thác hiệu quả nếu làm đúng cách”, chị Công nói. Vừa duy trì các lớp trải nghiệm nghề dệt chiếu, chị Công vừa tập trung làm mới sản phẩm để đáp ứng thị hiếu của du khách. Những sợi cói vốn gắn với tấm chiếu truyền thống được đưa vào các sản phẩm nhỏ gọn như: túi xách, quạt, đèn lồng, tấm lót ly, đệm ngồi… Mẫu mã được chăm chút hơn, nhưng cách làm thủ công và nét riêng của làng nghề vẫn được giữ lại. Thay vì mở rộng bán hàng đại trà, cơ sở tập trung đưa sản phẩm vào các kênh phục vụ du lịch như: chuỗi cửa hàng lưu niệm, resort, khách sạn, điểm tham quan trong phố cổ… Năm 2024, túi cói Kim Bồng của cơ sở được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Danh hiệu này giúp sản phẩm có thêm một “tấm vé” bước vào những kênh tiêu thụ mới. Song với chị Công, những sản phẩm thủ công này chỉ thực sự có ý nghĩa khi bước vào đời sống, được du khách nhìn thấy, chạm vào và hiểu câu chuyện phía sau. Cách làm tương tự đang được HTX Nông nghiệp xanh Gò Nổi (xã Gò Nổi, TP. Đà Nẵng) thử nghiệm với các sản phẩm tinh dầu thảo mộc địa phương. Thời gian gần đây, HTX bắt đầu gắn kết du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp với sản xuất và tiêu thụ sản phẩm OCOP. Lối đi mới giúp HTX kể câu chuyện về văn hóa, con người và vùng đất, kết nối với du lịch để gia tăng giá trị sản phẩm. Một tấm chiếu cói kể chuyện làng nghề, chai tinh dầu kể chuyện vùng dược liệu hay món đặc sản kể chuyện miền quê. Khi những món “quà quê” được đặt trong không gian trải nghiệm du lịch, câu chuyện về Đà Nẵng có cơ hội chạm vào du khách và theo họ đi xa hơn. Phiên chợ Sâm Ngọc Linh và dược liệu được tổ chức đều đặn mỗi tháng ở phố du lịch sầm uất của Đà Nẵng ẢNH: GIANG THANH Các chuyên gia đã công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền Điện Kính Thiên năm 2026 và tổng hợp 4 đợt khai quật khảo cổ khu vực nền Điện ẢNH: HTTL Quà quê kể chuyện Đà Nẵng Điện Kính Thiên trước cuộc đại phục dựng Từ kinh nghiệm nghiên cứu và tiếp xúc với nhiều di tích kinh đô, TS. Phạm Quốc Quân nhận định Điện Kính Thiên là bài toán vô cùng phức tạp, vô cùng khó khăn. Những kết quả khảo cổ hiện nay, theo ông, là cơ sở để tiếp tục quá trình nghiên cứu lâu dài về trung tâm Hoàng thành Thăng Long. PHÓNG SỰ nGIANG THANH
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==