12-13/9/2026 www.tienphong.vn NHÌN RA THẾ GIỚI 18 Từ áo crop-top đến quần short và những chiếc váy có họa tiết sặc sỡ, nhiều loại quần áo ngày nay là sản phẩm của thời trang nhanh. Nhưng một phụ nữ Mỹ đang áp dụng một cách tiếp cận táo bạo để thách thức xu hướng này: tự “trồng” chiếc váy cho mình. Bà Eve Ogden Schaub đang thực hiện một dự án tạo ra bộ trang phục bằng vải lanh từ cây lanh do chính bà trồng tại nhà, cũng như ghi lại quá trình này qua các video được chia sẻ trên tài khoản Instagram của mình. “Tôi muốn tìm ra hình thức thời trang chậm nhất có thể. Và rồi tôi nghĩ: tại sao không thử trồng một chiếc váy từ hạt giống ngay trong sân sau nhà mình?”, bà nói. Bà Schaub bắt đầu dự án vào tháng 4/2025 khi biến khu vườn rau rộng 55 m² ở bang Vermont thành mảnh đất trồng lanh. Bà cũng đang học cách xử lý nguyên liệu qua nhiều công đoạn phức tạp. “Tôi ngâm sợi, đây là một quá trình phân hủy, sau đó phải đập, tách xơ và chải xơ, rồi phải xe sợi, làm sạch và có thể nhuộm sợi”, bà chia sẻ. Bà vẫn chưa đến bước cuối cùng, nhưng bà đang trồng cây chàm để chuẩn bị. Sau khi cây lanh được xe thành sợi lanh, bà Schaub sẽ dệt chúng trên một khung cửi lớn trước khi cắt vải và may thành một chiếc váy. “Đó là một công việc khổng lồ, nhưng cách đây không quá lâu, đây hoàn toàn là một việc rất đỗi bình thường, và tôi thấy đó là một khía cạnh rất hấp dẫn, thú vị của dự án”, bà nói. Theo bà Schaub, chưa bao giờ việc mua quần áo giá rẻ, tiện lợi và được giao tận nhà lại dễ dàng đến thế. Tuy nhiên, thời trang nhanh đã trở thành một thảm họa đối với môi trường và sức khỏe, khi quần áo bị vứt bỏ tại những bãi rác khổng lồ ở Ghana, còn công nhân tại các nhà máy tái chế ở Ấn Độ phải đối mặt nhiều vấn đề sức khỏe. Trong văn hóa hiện nay, “nếu bạn có thể làm một việc gì đó rẻ hơn và nhanh hơn, thì đó luôn là lựa chọn được ưu tiên”, bà Schaub nói. “Và tôi muốn dừng lại một bước và hỏi: liệu có thực sự như vậy không? Chúng ta có thể đạt được điều gì nếu chậm lại và cố gắng tìm kiếm những thứ có ý nghĩa hơn đối với mình, những thứ mang lại cho chúng ta điều mà thế giới thương mại tốc độ cao này không thể mang lại?”. KHÁM PHÁ GIÁ TRỊ CỦA SỰ SÁNG TẠO Bà Schaub cũng muốn khám phá giá trị của sự sáng tạo và đặt câu hỏi về những lợi ích mà con người có thể nhận được từ việc tự tay làm ra nhiều thứ. Tự mô tả mình là một “người yêu thích sợi và thủ công”, bà Schaub không xa lạ với những thử nghiệm về lối sống. Bà từng viết sách về một số dự án, trong đó có việc gia đình bà thử từ bỏ đường trong một năm và sống 12 tháng mà không tạo ra bất kỳ loại rác thải nào. Theo bà Schaub, dự án thứ hai có mối liên hệ chặt chẽ với ý tưởng mới của bà, bởi trong quá trình tìm cách tránh tạo ra rác thải, bà đã tìm hiểu về các vật liệu tổng hợp cũng như những vấn đề mà nhựa gây ra đối với môi trường và cơ thể con người. “Thật không may, hầu hết thời gian chúng ta đều đang mặc những chiếc túi nhựa mà không hề nhận ra”, bà nói. Bà Schaub hy vọng dự án của mình sẽ làm sáng tỏ những hệ lụy của ngành may mặc hiện đại – bao gồm việc những người sản xuất quần áo phải chịu điều kiện lao động tồi tệ và mức lương thấp: “Tôi muốn đặt câu hỏi về toàn bộ hệ thống này và nói rằng: đây có thực sự là điều chúng ta muốn không?”. Trong nỗ lực biến nguyên liệu thô thành một bộ trang phục hoàn chỉnh, bà Schaub đã tìm đến rất nhiều chuyên gia để học hỏi, đồng thời cho rằng tri thức được chia sẻ cũng là một khía cạnh đáng quý của cuộc thử nghiệm. Dự án đã khiến nhiều người mở mang tầm mắt. “Tôi nhận được rất nhiều bình luận trên các bài đăng, nói rằng: Bây giờ tôi hiểu rồi. Bây giờ tôi hiểu tại sao quần áo ngày xưa lại đắt đến thế, tại sao vải vóc từng là một mặt hàng quý giá, tại sao người ta chỉ có một hoặc hai bộ quần áo, bởi vì rất khó để có được chúng”, bà nói. Bà Schaub cho biết quan điểm của chính bà về quần áo cũng đã thay đổi. Bà nhận ra mình không còn thấy quần áo trong các cửa hàng bách hóa hấp dẫn như trước, và bà cũng có thêm động lực để trân trọng và sửa chữa những bộ quần áo mình đã có. n NGƯỜI PHỤ NỮ TỰ “TRỒNG” QUẦN ÁO Về chiếc váy cuối cùng, bà Eve Ogden Schaub dự định hợp tác với một người bạn có kinh nghiệm để thiết kế bộ trang phục bằng vải lanh dựa trên những mẫu trang phục lịch sử. “Tôi không thể dự đoán khi nào dự án này sẽ kết thúc, nhưng tôi muốn mặc thứ gì đó do chính mình làm ra”, bà nói. “Chính vì vậy, tôi hy vọng nó sẽ đẹp". TÌM KIẾM GIẢI PHÁP THAY THẾ CHO THỜI TRANG NHANH, BÀ EVE OGDEN SCHAUB, BANG EVEMONT, QUYẾT ĐỊNH TẠO RA BỘ TRANG PHỤC HOÀN TOÀN TỪ CÂY LANH TỰ TRỒNG. Bà Eve Ogden Schaub thu hoạch cây lanh HÀ MY (theo theguardian.com) OpenAI đang đối mặt 30 vụ kiện mới được đệ trình thay mặt cho các nạn nhân của vụ xả súng hàng loạt ở thị trấn Tumbler Ridge. Các vụ kiện, được đệ trình hôm 2/9, cáo buộc ChatGPT đã thúc đẩy kẻ xả súng thực hiện vụ tấn công tại một vùng nông thôn của Canada vào tháng Hai, khiến tám người thiệt mạng và hàng chục người bị thương, phần lớn là trẻ em. “Đó là những người thực sự đã phải trải qua địa ngục trần gian vào ngày hôm đó”, ông Jay Edelson, luật sư chính đại diện cho các nguyên đơn, nói trong một cuộc phỏng vấn. “Những đứa trẻ nhỏ chứng kiến giáo viên của mình chết, chứng kiến bạn bè chết và nghĩ rằng mình cũng sẽ bị bắn chết”. Các vụ kiện mới, được đệ trình lên tòa án liên bang tại khu vực phía Bắc bang California (Mỹ), được đưa ra sau khi ông Edelson nộp bảy đơn kiện ban đầu vào tháng Tư, nâng tổng số vụ kiện chống lại OpenAI liên quan vụ xả súng ở Tumbler Ridge lên 37. Tất cả các vụ kiện đều cáo buộc rằng ý định bạo lực của kẻ xả súng Jesse Van Rootselaar, 18 tuổi, đã được ban lãnh đạo cấp cao của OpenAI biết rõ, nhưng công ty đã không báo cho cơ quan chức năng. Theo hồ sơ tòa án, các nhân viên thuộc đội ngũ an toàn của công ty đã cảnh báo các giám đốc điều hành về tài khoản của kẻ xả súng tám tháng trước vụ tấn công, mô tả trong các tin nhắn nội bộ đây là “một mối đe dọa đáng tin cậy và cụ thể về bạo lực bằng súng nhằm vào người thật”. OpenAI đã cấm tài khoản của Rootselaar, nhưng theo đơn kiện, Rootselaar nhanh chóng tạo được tài khoản mới. Các vụ kiện cáo buộc OpenAI và CEO Sam Altman tắc trách, hỗ trợ và tiếp tay cho một vụ xả súng hàng loạt và lơ là trách nhiệm với sản phẩm. Ông Jason Kwon, giám đốc chiến lược của OpenAI, tuyên bố rằng ông nghĩ về những gì đã xảy ra tại Tumbler Ridge mỗi ngày và công ty đang nỗ lực xây dựng các tiêu chuẩn để báo cáo những trường hợp như vậy cho cơ quan thực thi pháp luật. Vụ xả súng ở Tumbler Ridge xảy ra tại một trường trung học, ngay sau khi Rootselaar giết mẹ và em trai 11 tuổi tại nhà riêng của gia đình. Loạt vụ kiện mới bao gồm các vụ kiện từ gia đình của một nữ sinh bị bắn, cùng với hiệu trưởng, giáo viên và học sinh của trường. Đây là một trong những vụ xả súng hàng loạt thảm khốc nhất trong lịch sử Canada. Sau vụ việc, thị trấn nhỏ liên tục đặt câu hỏi về việc làm thế nào mà thảm kịch có thể xảy ra. Ông Edelson đặc biệt chỉ trích ông Chris Lehane, người đứng đầu bộ phận đối ngoại toàn cầu của OpenAI. Theo ông Edelson, ông Lehane là một trong những người nhận được cảnh báo từ đội ngũ an toàn của công ty nhưng đã liên tục bác bỏ nhiều yêu cầu thông báo cho chính quyền. Theo các đơn kiện, quyết định đó cũng được ông Altman chấp thuận. “Điều rõ ràng là OpenAI hết lần này đến lần khác đưa ra những quyết định nhằm che giấu mức độ nguy hiểm của nền tảng, vì họ lo ngại về các quy định quản lý và phản ứng dữ dội từ công chúng”, ông Edelson nói. Đáp lại, ông Kwon của OpenAI nói: “Hoàn toàn sai sự thật khi nói rằng ông Chris Lehane có liên quan đến quyết định chuyển vụ việc ban đầu của chúng tôi… Cũng hoàn toàn không đúng khi nói rằng những người đứng trước các quyết định khó khăn này không ưu tiên an toàn, hoặc rằng có những yếu tố ‘chính trị’ hay ‘quan hệ công chúng’ tác động đến quyết định”. Khi bảy vụ kiện đầu tiên được đệ trình chống lại OpenAI vào tháng Tư, công ty đã đăng một bài viết trên blog về “cam kết về an toàn”. Ông Altman cũng gửi một lá thư tới cộng đồng Tumbler Ridge để xin lỗi vì đã không thông báo cho cảnh sát Canada về những gì OpenAI biết liên quan nguy cơ tiềm ẩn từ kẻ xả súng. n Nạn nhân vụ xả súng ở Canada đệ đơn kiện OpenAI DÙ CÔNG TY MỸ OPENAI CHO BIẾT HỌ ƯU TIÊN SỰ AN TOÀN, NHƯNG CÁC VỤ KIỆN MỚI CÁO BUỘC RẰNG SẢN PHẨM CHATGPT CỦA HỌ ĐÃ XÚI GIỤC KẺ XẢ SÚNG THỰC HIỆN VỤ TẤN CÔNG Ở CANADA. HOÀI VY (theo cbc.ca) Một người mẹ và con tưởng niệm các nạn nhân của vụ xả súng hàng loạt ở Tumbler Ridge, ngày 14/2
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==