9 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Ba n Ngày 18/8/2026 sôi vào chia ra dùng cả ngày. Xót ruột nên thèm rau lắm. Mà năm tháng đó, bộ đội mình không được đụng vào bất kỳ thứ gì của dân, kể cả thú rừng bên Campuchia”, ông Chung nhớ lại. KỶ NIỆM CHIẾN TRƯỜNG Tháng 5/1987, sau thời gian nghỉ phép, ông Chung trở lại chiến trường. Khi đó đơn vị của ông đã ra đóng quân tại ngã ba thị xã Tà Pen. Vượt qua sông Sen êm đềm, cuốc bộ hơn mười mấy cây số ông về tới đơn vị. Lúc này, ông là đại đội trưởng Đại đội 10. Việc đầu tiên là đi tới từng doanh trại bắt tay đồng đội, rồi nắm lại quân số, vũ khí và sự phòng thủ nơi này. Đây là điều vô cùng quan trọng đối với một đội hình mỏng, lạnh lưng hở sườn, đứng chân độc lập một mình như một tiền đồn từ xa bảo vệ cho đội hình Trung đoàn. “Ở đây chúng tôi phải bám dân nhằm mục đích lên phương án tác chiến trong kế hoạch phòng thủ. Bởi nếu địch đánh vào hướng không có dân thì ta dùng hoả lực, xung lực phản kích lại, còn hướng có dân ta sẽ xử lý theo kiểu khác nhằm hạn chế thấp nhất sự thương vong đối với dân” ông Chung nói. Có lần chiến sĩ trẻ ghé một nhà dân xin nước uống, thấy cô bé Khơ Me tầm mười tám tuổi chỉ biết hỏi bằng tiếng Việt kèm với ra dấu, em cười và đem nước ra cho uống. Một lúc sau chị của cô bé đó về, gương mặt và dáng dấp xinh đẹp. “Em nhìn chúng tôi nở một nụ cười thiện làm trái tim tôi rung động. Thật bất ngờ khi một câu tiếng Việt khiến trái tim ai cũng tan vỡ”!, ông Chung nhớ. Hai chị em dẫn ông Chung đến nơi mà mùa khô dù có hạn đến đâu, nơi này vẫn có nước. Có nước, mọi sự công thủ của đội công tác sẽ vô cùng thuận lợi. Về sau, ông Chung thường ghé ngôi nhà ấy nhiều hơn. Dần dần ông Chung mới biết cô gái đó tên Khương với đôi mắt to đen, mi cong vút đượm buồn. Tự lúc nào không biết, ông Chung và Khương yêu nhau. Lần đầu người lính chiến dạn dày trận mạc biết bồi hồi, thương nhớ. Mỗi lần lên Tiểu đoàn họp, chàng trai hay ghé lại chợ mua cho em những hộp phấn Thái Lan trang điểm, một mặt hàng xa xỉ của chị em lúc ấy. Yêu thương nhau lúc đó phải hết sức bí mật. Ông Chung sợ nhất là Pol Pot biết sẽ tìm cách giết hại gia đình em. Tình yêu trong sáng vượt rào cản dân tộc, ngôn ngữ, văn hoá. Nhưng cuộc chiến đã không cho phép mối tình tiếp diễn. Trở về Việt Nam, ông ra quân, về nhà làm “thợ đụng” để mưu sinh. 10 năm sau ông lập gia đình, chồng làm nghề lái xe máy xúc, máy ủi công trình, vợ mua bán nhỏ vun vén gia đình. Bằng quyết tâm, ý chí của người lính, giờ con gái đầu đã tốt nghiệp Đại học Ngoại ngữ Tokyo (Nhật Bản), con trai đang học đại học. Ông quả quyết: “Tôi luôn cố gắng sống tốt với tất cả mọi người. Thời lính tôi sẵn sàng hy sinh vì đồng đội. Giờ tôi phải sống tốt với phần đời còn lại mà đồng đội đã hy sinh, dành phần cho tôi”. VIẾT SÁCH TRÊN GIƯỜNG BỆNH Số phận thử thách người lính thêm một lần nữa khi năm 2022, ông Chung bị bệnh K dạ dày, giữa lúc thể xác đau đớn ông đã viết 42 bài về “Ký ức người lính Preah Vihear” (Nhà xuất bản Đà Nẵng) tại Bệnh viện Ung bướu TP.Hồ Chí Minh khiến đồng đội không khỏi mến phục. Bài viết của tác giả phản ánh trận đánh cam go, gian khó một cách chân thực để mọi người hiểu hơn về đời lính. Tất cả những bài viết đều được ông gõ cọc cạch trên…điện thoại trong thời gian xạ trị, lúc thể xác đau đớn, ông viết cho quên đi sự hành hạ của bệnh tật. “Những tưởng bệnh K là sẽ chết nhưng tôi là kỳ tích, sau bao năm tôi giờ vẫn rất khoẻ. Hình như đồng đội lại cho tôi sống thêm một lần nữa để viết về ký ức bão lửa ấy. Đây không chỉ là ký ức của người lính về chuyện lính nơi chiến trường, tập nhật ký còn là những tư liệu mà tôi trực tiếp trải qua”, ông Chung chia sẻ. Trở về cõi chết thêm lần nữa, giờ đây cựu binh ấy cứ lặng lẽ đi tìm mộ liệt sĩ, cùng đồng đội làm lễ cầu siêu cho những anh linh đã nằm xuống cho quê hương. L.T Những kỷ vật thời chiến được ông Chung giữ gìn cẩn thận mới ca khúc. Nếu không giữ hồn cốt của tác phẩm thì làm mới dễ gặp thất bại. Chỉ có sự tôn trọng “đứa con tinh thần” của nhạc sĩ, làm mới mới tạo được cảm xúc tích cực. Thời điểm này cũng tạo cơ hội thuận lợi cho cuộc tái sinh những ca khúc cũ. Vì tâm thế đón nhận của khán giả cũng như nghệ sĩ trước cái mới rộng mở hơn, ít soi xét hơn. NSND Thanh Lam nói: “Cảm ơn Hà An Huy đã một lần nữa đánh thức trái tim của khán giả bằng ca khúc đã gắn liền với tên tuổi của tôi, với sự nghiệp âm nhạc của tôi. Chính Hà An Huy đã giúp bài hát có tuổi đời 40 năm tiếp cận với khán giả trẻ. Đó là điều may mắn của tôi”. Mỗi bài hát đi vào trái tim mỗi con người, mỗi thế hệ lại có một sức sống khác. Chị cho rằng bài hát được nhiều giọng hát trình bày càng giúp cho đời sống của nó được sinh sôi, phong phú. ĐÀO NGUYÊN Chủ nhân của những bản hit cũng tự làm mới ca khúc của mình. NSND Thanh Lam cho biết, trong những chương trình giới thiệu ca khúc Thanh Tùng chị đều làm mới những bài hát của cố nhạc sĩ mà chị đã từng thể hiện thành công khi còn trẻ. Chị cũng vừa làm mới Giọt nắng bên thềm khi trình bày bài hát này cùng dàn nhạc giao hưởng. Cố nhạc sĩ Thanh Tùng chính là người hướng dẫn Thanh Lam hát ca khúc Giọt nắng bên thềm trước khi chị mang nó đến sân khấu lớn của cuộc thi Đơn ca Nhạc nhẹ Toàn quốc năm 1991. Ca sĩ Lệ Quyên cũng trình bày Giọt nắng bên thềm cùng dàn nhạc giao hưởng. Tuy nhiên, Lệ Quyên nhận điểm trừ của khán giả khi hát sai lời ca khúc: Bài hát tìm trong nỗi nhớ từng ngày bình yên/Bài hát tìm trong ký ức cuộc tình đầu tiên bị hát sai lời, tìm thành chìm, ngày bình yên thành giờ bình yên. Một chữ trong ca khúc nổi tiếng bị thay đổi dẫn đến sự tụt cảm xúc của khán giả. Xu hướng tái sinh ca khúc cũ đã xuất hiện trước cơn sốt do Hà An Huy tạo ra. Cùng với cơn sốt phim Hẹn em ngày nhật thực, ca khúc Chỉ chừng đó thôi của cố nhạc sĩ Phạm Duy, sáng tác năm 1975, sốt trở lại qua tiếng hát Quốc Thiên. Hà An Huy, sinh năm 2022, tạo nên cơn sốt Giọt nắng bên thềm CHUYỆN HÔM NAY Nhưng cũng ở đó có những nội dung độc hại, tin giả, thông tin xấu độc, những lời xúc phạm, bắt nạt trực tuyến, lừa đảo, dụ dỗ và những thứ có thể len vào tâm trí một đứa trẻ mà người lớn đôi khi không hề hay biết. Đáng lo hơn, Internet không có cổng trường để đóng lại sau giờ học. Một lời chế giễu có thể theo một đứa trẻ từ lớp học về đến phòng ngủ. Một bức ảnh bị phát tán có thể xuất hiện trước hàng trăm, hàng nghìn người. Một video độc hại có thể được xem đi xem lại. Một bình luận ác ý đôi khi chỉ mất vài giây để viết ra, nhưng có thể trở thành nỗi ám ảnh rất lâu đối với người nhận. Vì thế, bảo vệ trẻ em hôm nay không thể chỉ là bảo vệ các em ngoài đời thực. Phải bảo vệ các em cả trên không gian mạng. Nhưng bảo vệ không có nghĩa là tịch thu điện thoại, cấm Internet hay kiểm soát mọi cuộc trò chuyện của trẻ. Cấm đoán tuyệt đối thường chỉ khiến trẻ tìm cách đi vòng qua sự kiểm soát của người lớn. Điều cần thiết hơn là giúp trẻ có một “hệ miễn dịch số” đủ mạnh. Trẻ cần biết thông tin nào đáng tin, thông tin nào phải kiểm chứng; đâu là một trò đùa và đâu là bắt nạt; đâu là tranh luận và đâu là hành vi xúc phạm; khi nào một lời mời kết bạn có thể trở thành nguy cơ. Các em cũng cần biết cách bảo vệ thông tin cá nhân, không chia sẻ hình ảnh nhạy cảm, không gặp người quen qua mạng khi chưa có sự bảo đảm an toàn và quan trọng nhất, biết tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp nguy hiểm. Nhưng trẻ không thể tự học tất cả những điều ấy. Gia đình phải đồng hành. Nhà trường phải giáo dục. Xã hội phải tạo ra môi trường số an toàn hơn. Và các nền tảng cung cấp dịch vụ cũng phải có trách nhiệm bảo vệ người dùng chưa thành niên. Đặc biệt, người lớn cần học cách lắng nghe thay vì chỉ giám sát. Khi một đứa trẻ bị bắt nạt trên mạng, điều em sợ đôi khi không phải chỉ là những lời bình luận độc ác. Em còn sợ cha mẹ biết chuyện sẽ tịch thu điện thoại, trách mắng vì “sao lại để người ta làm thế”, hoặc nhà trường cho rằng đó chỉ là chuyện trên mạng. Nếu phản ứng đầu tiên của người lớn là trách móc, lần sau trẻ sẽ chọn im lặng. Hãy bắt đầu bằng việc ở gần trẻ hơn, lắng nghe trẻ nhiều hơn. Khi trẻ gặp một điều khiến mình sợ hãi hay tổn thương trên mạng, điều các em cần trước hết không phải là một lời trách móc, mà là một người lớn đủ bình tĩnh để nghe các em kể, đủ thấu hiểu để không phán xét và đủ gần gũi để cùng các em tìm cách giải quyết. Cũng cần hiểu rằng bắt nạt trên mạng không phải chuyện “ảo” chỉ vì nó xảy ra trên màn hình. Nỗi đau của một đứa trẻ là thật. Sự xấu hổ là thật. Áp lực là thật. Và hậu quả đối với sức khỏe tinh thần có thể rất thật. Không thể để trẻ bước vào không gian mạng với một chiếc điện thoại trên tay nhưng không có kỹ năng, không có điểm tựa và không biết tìm ai khi gặp nguy hiểm. Người lớn không thể đi cùng trẻ trong từng cú nhấp chuột. Nhưng có thể chuẩn bị cho các em khả năng nhận diện nguy cơ, bản lĩnh trước thông tin xấu độc và niềm tin rằng khi cần, luôn có một người lớn sẵn sàng lắng nghe. Bảo vệ trẻ trên không gian mạng, vì thế, không phải dựng một bức tường ngăn các em với thế giới. Mà là, cần trao cho các em chiếc la bàn để không lạc trôi giữa thế giới mênh mông và nhiều cạm bẫy ấy. N.T Thấu hiểu để đồng hành TIẾP THEO TRANG 1
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==