7 n Thứ Ba n Ngày 18/8/2026 KHOA GIÁO Chuyên gia chỉ cách bảo vệ trẻ em Khi MC Khánh Vy đặt câu hỏi với hơn 1.500 học sinh: “Trong số chúng ta, những ai đang sử dụng mạng?”, lập tức gần như 100% em học sinh giơ cao cánh tay của mình. Bà Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường THCS - THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) cho biết, nhà trường không cấm học sinh sử dụng mạng. Trái lại, trong trường còn có cả hệ thống wifi để phục vụ học sinh khi cần thiết nhưng quản lý chặt chẽ thời lượng, nội dung truy cập. Cũng theo bà Thúy, trong thời đại công nghệ số, chúng ta không thể cấm học sinh sử dụng điện thoại nhưng cũng cần đặt ra các quy định hạn chế. Nếu trẻ em tiếp xúc công nghệ quá nhiều, quá mức thì có thể sẽ ảnh hưởng giảm trí nhớ, tác động đến việc học tập. Thay vào đó, thầy cô, cha mẹ chính là những người đồng hành, hướng dẫn để trẻ sử dụng thiết bị công nghệ một cách thông minh, hiệu quả hơn. BẪY LỪA ĐẢO NGÀY CÀNG TINH VI Bà Nguyễn Như Quỳnh, Giám đốc nghiên cứu Chống lừa đảo chia sẻ, AI khiến việc tạo hình ảnh, nội dung giả mạo trở nên dễ dàng, trong khi các đối tượng lừa đảo liên tục khai thác tâm lý tò mò, ham quà tặng và nỗi sợ hãi của học sinh để thao túng hành vi. Theo bà Quỳnh, hình ảnh của người nổi tiếng, học sinh, phụ huynh, bạn bè hay thầy cô được chia sẻ trên mạng có thể bị các đối tượng lợi dụng để dựng lên những tình huống giả mạo. Chúng có thể gửi lời mời, thông báo trúng thưởng hoặc yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân dưới danh nghĩa những người, tổ chức mà học sinh quen thuộc. Dù công nghệ và thủ đoạn liên tục thay đổi, bà Quỳnh cho rằng các vụ lừa đảo thường có một số dấu hiệu quen thuộc. Dấu hiệu đầu tiên là tạo áp lực về thời gian, yêu cầu người nhận phải hành động ngay để không bỏ lỡ phần thưởng hoặc một cơ hội nào đó. Việc thúc ép khiến học sinh không có đủ thời gian suy nghĩ và kiểm chứng thông tin. Dấu hiệu thứ hai là yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân từ những người, tổ chức hoặc chương trình không rõ nguồn gốc. Dấu hiệu thứ ba là các đường link lạ, thường được gửi kèm lời mời nhận quà, vật phẩm trong game hoặc những phần thưởng hấp dẫn khác. Với các chiêu trò đó, bà Quỳnh khuyến cáo, thay vì lập tức làm theo hướng dẫn, học sinh cần hình thành thói quen dừng lại và xác minh thông tin. “Nếu thấy nghi ngờ, các bạn nên dừng lại, kiểm tra xem thông tin có thực sự đúng hay không và có thể hỏi người lớn để xác minh”, bà nói. "Trong bối cảnh công nghệ liên tục xuất hiện những hình thức lừa đảo mới, khả năng nhận diện dấu hiệu bất thường, bình tĩnh kiểm chứng trước khi hành động là một trong những kỹ năng quan trọng giúp học sinh tự bảo vệ mình trên không gian mạng", bà Quỳnh nói. HÃY CHIA SẺ VỚI NGƯỜI THÂN Trao đổi về những nguy cơ đối với thanh thiếu nhi, Đại úy Đinh Thị Như Hoa, Trung tâm Huấn luyện - Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, cho rằng có những cạm bẫy lớn mà học sinh dễ mắc phải. Đầu tiên là các đối tượng có thể giả danh người thân hoặc người mà các em tin tưởng để liên hệ. Do nhận diện người gửi qua hình ảnh hoặc tên tài khoản, học sinh dễ mất cảnh giác và làm theo hướng dẫn. Bẫy thứ hai là những cơ hội nhận quà tặng hấp dẫn. Đó có thể là vé xem ca nhạc, vé tham dự sự kiện có người nổi tiếng hoặc các phần quà dành cho học sinh. Để xác nhận tham gia hoặc nhận quà, các em được yêu cầu thực hiện một số thao tác như nhấp vào đường link. Sự tò mò và hấp dẫn của phần thưởng có thể khiến các em bỏ qua bước kiểm chứng. Bẫy thứ ba là đánh vào tâm lý sợ hãi của trẻ vị thành niên. Đối tượng sẽ tạo áp lực tâm lý, khiến học sinh lo lắng, hoảng sợ và thậm chí tìm cách cách ly các em khỏi người thân. Khi bị cuốn vào trạng thái này, các em dễ làm theo yêu cầu của kẻ lừa đảo. Theo Đại úy Đinh Thị Hoa, điểm chung của những thủ đoạn trên là các đối tượng không chỉ sử dụng công nghệ mà còn xây dựng những kịch bản nhằm thao túng tâm lý và điều khiển hành vi của nạn nhân. Vì vậy, bà nhấn mạnh học sinh không nên tự mình đối phó khi gặp tình huống bất thường trên mạng. “Không một mình, không sợ hãi và chia sẻ với người thân” là cách để các em có thêm cơ hội nhận diện và vượt qua những cái bẫy được dựng lên trên không gian mạng. Chuyên gia khuyến cáo, trong môi trường số, các em cần được trang bị kỹ năng nhận diện dấu hiệu bất thường, biết dừng lại trước những yêu cầu bất ngờ và tìm đến người lớn đáng tin cậy để cùng kiểm chứng thông tin. NHÓM PV Tại Diễn đàn “Điều em muốn nói” các chuyên gia đưa ra những giải pháp để học sinh không bị rơi vào cạm bẫy mạng. Học sinh Trường THCS - THPT Nguyễn Siêu em, vi phạm pháp luật của học sinh. Kế hoạch này nhằm từng bước nhận diện, phân công phân nhiệm rõ ràng với tinh thần "6 rõ". Qua đó, tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường với chính quyền và lực lượng công an cấp phường, xã để chủ động phát hiện, xử lí triệt để các vấn đề liên quan đến an ninh, an toàn trường học, đặc biệt là an ninh mạng. P.V thực Để ứng phó với thực trạng này, các chuyên gia nhấn mạnh giải pháp cấp thiết là trang bị cho trẻ một "hệ miễn dịch số". Đây không phải là bức tường ngăn cách trẻ với Internet, mà là bộ công cụ năng lực tâm lí giúp các em kháng cự trước áp lực so sánh, nhận diện thông tin độc hại, ứng phó với bắt nạt trực tuyến và biết cách lên tiếng tìm kiếm sự giúp đỡ. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên sẽ tạo nên hệ sinh thái an toàn, giúp mỗi học sinh vừa làm chủ công nghệ, vừa giữ vững bản lĩnh và sự cân bằng trong đời sống thực. Bà Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Chương Dương (Hà Nội), chia sẻ, có những chuyện người lớn nghĩ là vụn vặt, nhưng với lứa tuổi học sinh lại là những tổn thương không hề nhỏ. Đó có thể là áp lực từ kỳ vọng của cha mẹ, sự so sánh với "con nhà người ta", những khúc mắc tình cảm tuổi học trò, hay cảm giác bị miệt thị ngoại hình (body shaming) trên mạng xã hội. Thậm chí, đôi khi chỉ là sự cô đơn đến tột cùng khi cảm thấy không một ai thấu hiểu mình. Điều khiến nữ hiệu trưởng trăn trở nhất là dù sống trong tình thương của gia đình, thầy cô và bạn bè, nhiều em vẫn chọn cách thu mình lại, viết nỗi lòng vào những mảnh giấy rồi lặng lẽ gửi vào hộp thư tâm sự. Mở chiếc hộp ấy ra là mở ra cả một thế giới tâm tư ngổn ngang của tuổi học trò: từ chuyện điểm số, mâu thuẫn bạn bè, áp lực mạng xã hội, cho đến một mong ước giản đơn đến nhói lòng: "mong cha mẹ bớt cãi nhau". Phía sau những dòng chữ nhỏ ấy là một tiếng kêu cứu thầm lặng: "Con muốn người lớn hiểu con hơn và nghe con nói". NHÓM PV Bà Nguyễn Như Quỳnh trao đổi tại Diễn đàn Đại úy Đinh Thị Như Hoa Bà Nguyễn Thị Minh Thúy
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==