12 n Thứ Ba n Ngày 11/8/2026 QUỐC TẾ Vì sao Iran lật ngược thế cờ, đưa ra loạt điều kiện với Mỹ? Giờ đây, Tehran đã làm rõ điều này bằng cách đưa ra một loạt điều kiện dường như vượt xa phạm vi của bản ghi nhớ mà hai nước thống nhất vào tháng 6. Hôm 8/8, ông Mohammad Bagher Zolghadr - một nhân vật có tầm ảnh hưởng trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran - đã liệt kê một loạt yêu cầu dành cho Mỹ, với lập trường cứng rắn tối đa. Ông Zolghadr yêu cầu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và rút lực lượng quân sự khỏi khu vực xung quanh Iran. Mỹ cũng phải bồi thường thiệt hại gây ra cho Iran bởi các cuộc tấn công trong năm nay và tháng 6 năm ngoái. Đồng thời, Mỹ phải dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng vô điều kiện các tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài. Hàm ý từ tuyên bố của ông Zolghadr là các điều kiện này phải được đáp ứng trước hoặc song song với những nhượng bộ của Iran liên quan đến eo biển, đi ngược lại với công thức đã được nêu trong biên bản ghi nhớ tháng 6. Việc Iran đưa ra những yêu cầu như vậy cho thấy Tehran tin rằng họ đang nắm thế thượng phong, sau khi báo giới liên tục đưa tin về tình trạng cạn kiệt kho đạn dược của Mỹ cũng như những đồn đoán rằng các vị tướng hàng đầu của Tổng thống Donald Trump đang tìm kiếm một lối thoát cho cuộc xung đột. Cũng có khả năng Iran đã quá quen với việc ông Trump nhiều lần đe dọa thực hiện các cuộc tấn công quy mô lớn, nhưng sau đó lại không hành động. Tuy nhiên, chiến lược mới đang được Iran áp dụng không phải là không có rủi ro. Theo cựu tư lệnh lực lượng đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) James Stavridis, những yêu cầu mới này “thu hẹp các lựa chọn của chính quyền Tổng thống Trump”. “Iran đang đi quá xa và có vẻ như phe cứng rắn đang nắm quyền kiểm soát. Khả năng đạt được thỏa thuận trong tương lai gần đang giảm dần”, ông Stavridis viết trên mạng xã hội X hôm 9/8. Chính quyền Tổng thống Trump vẫn chưa phản hồi về các điều kiện mới nhất từ p hía Iran. “Điều chúng tôi đang thực sự tập trung giải quyết lúc này là làm thế nào để thiết lập một cơ chế điều tiết giao thông, đảm bảo các tàu thuyền có thể qua lại một cách an toàn”, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance phát biểu trên kênh Fox News hôm 8/8. DẤU HIỆU BẾ TẮC Tuy nhiên, tình hình hiện tại vẫn có dấu hiệu bế tắc. Các quan chức Iran, dù thuộc phe ôn hòa hay cứng rắn, đều khẳng định rằng việc nối lại đàm phán với Mỹ hiện không nằm trong kế hoạch. “Chừng nào Mỹ chưa giải quyết các vi phạm đối với biên bản ghi nhớ và khắc phục những sai phạm đó, chúng tôi không thấy có khả năng nối lại đàm phán”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phát biểu hôm 9/8. “Hiện tại chúng tôi không có cuộc đàm phán nào với Mỹ, chỉ trao đổi thông điệp thông qua các bên trung gian”. Ông Araghchi đã đề cập đến một thỏa thuận mang tính tạm thời và phạm vi hạn chế hơn đối với eo biển Hormuz, hiện đang được đàm phán với Oman - quốc gia giáp bờ biển phía Nam của eo biển. “Tôi có thể nói rằng chúng tôi đang ở giai đoạn cuối, và các tuyến đường cũ hiện có sẽ được thay thế bằng những tuyến đường mới”, ông nói, ám chỉ việc lưu lượng tàu thuyền qua eo biển đang được chia tách giữa các luồng đi qua vùng biển của Iran và Oman. “Tất nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz”, ông Araghchi nói, đồng thời nhấn mạnh rằng việc này còn “phụ thuộc vào việc đáp ứng một loạt điều kiện khác”. Các quan chức khác của Iran cũng cho rằng, thỏa thuận với Oman sẽ tiếp tục mang lại cho Iran tầm ảnh hưởng đáng kể tại eo biển này - điều mà họ không có được trước khi xung đột nổ ra. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran - ông Esmaeil Baghaei - tuần trước cảnh báo rằng, một thỏa thuận với Oman có thể đạt được “với điều kiện các bên thứ ba nhất định không cản trở tiến trình này” - một cách ám chỉ rõ ràng nhắm vào Mỹ. MINH HẠNH (theo CNN) Những ngày gần đây, phe cứng rắn tại Iran liên tục lặp lại quan điểm: Thỏa thuận đang được đàm phán với Oman về eo biển Hormuz không đồng nghĩa với việc mở lại tuyến đường thủy huyết mạch này theo cách mà Mỹ mong muốn. Họ cho rằng, để làm được điều đó, “Mỹ phải thay đổi cách hành xử của mình”. Nhưng lần này thì khác, liên quan đến kế hoạch của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm thúc đẩy thỏa thuận ngừng bắn ở Dải Gaza. “Tôi muốn nói chính xác: Israel không chấp nhận văn kiện 15 điểm”, ông Netanyahu tuyên bố trong phần phát biểu mở đầu cuộc họp nội các Israel ngày 9/8. Ông nhắc lại điều này hai lần. “Tôi nghe có người nói: ‘Ông chưa nói điều đó’. Vì vậy, tôi nói lại một lần nữa: Israel không chấp nhận văn kiện 15 điểm”, ông Netanyahu nói. Đây có thể là bước đi mạo hiểm, vì có thể khiến Tổng thống Trump nổi giận. Đang khao khát chiến thắng hơn bao giờ hết, trong bối cảnh cuộc chiến với Iran ngày càng có nguy cơ biến thành thất bại, Tổng thống Trump chuyển sang tái tập trung vào Dải Gaza. Ông tuyên bố Hội đồng Hòa bình đã đạt được “thỏa thuận lịch sử” với Hamas về việc lực lượng này giải giáp hoàn toàn. Ông Nickolay Mladenov - đặc phái viên hàng đầu của Hội đồng Hòa bình, giải thích trên mạng xã hội X, rằng việc giải giáp cần được tiến hành song song với quá trình Israel rút quân. Điều này gợi ý về một tiến trình theo từng giai đoạn, trong đó Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) sẽ từng bước rút khỏi các vị trí bên trong Dải Gaza khi Hamas giao nộp vũ khí. Tuy nhiên, mọi hy vọng còn sót lại về việc thuyết phục ông Netanyahu tham gia tiến trình như vậy giờ đây dường như đã tan biến. “IDF sẽ không thực hiện bất kỳ cuộc rút quân nào cho đến khi Hamas bị giải giáp. Và khi tôi nói giải giáp Hamas, điều đó nghĩa là vũ khí hạng nặng, vũ khí hạng nhẹ, tất cả vũ khí. Chúng ta đang nói về giải giáp thực sự, chứ không phải giải giáp trên danh nghĩa”, nhà lãnh đạo Israel tuyên bố. Tính đến chiều 9/8, Tổng thống Trump vẫn chưa đưa ra phản ứng công khai, ngoài một bài đăng trên Truth Social dẫn lại lời cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton, trong đó bà bày tỏ ủng hộ kế hoạch Dải Gaza của ông. Israel và Hamas đều muốn đảm bảo rằng bên kia sẽ phải chịu trách nhiệm nếu việc thực hiện cam kết thất bại. Phản ứng của Hamas trước những phát biểu của ông Netanyahu khá thận trọng và điềm tĩnh. Họ khẳng định vẫn cam kết với lộ trình, đồng thời kêu gọi Hội đồng Hòa bình sẽ “gây sức ép” để ông Netanyahu tuân thủ kế hoạch. BỊ CHÊ YẾU THẾ Trên thực tế, nhiều người nghi ngờ Hamas sẽ thực sự từ bỏ toàn bộ vũ khí. Vũ khí bảo đảm khả năng tồn tại của lực lượng này trước bất kỳ bất ổn nội bộ nào tại Dải Gaza. Hamas đã tạo ra không ít kẻ thù trong gần 20 năm kiểm soát dải đất hẹp ven biển. Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất vẫn là: Tại sao ông Netanyahu phải công khai chọc giận ông Trump? Chẳng lẽ ông Netanyahu không thể xử lý vấn đề này khéo léo hơn, dù ông vẫn được đánh giá là bậc thầy về chiến lược. Lý do có lẽ không quá bất ngờ. Đó là cuộc tổng tuyển cử tại Israel. Cuộc bầu cử chỉ còn chưa đầy 12 tuần nữa, trong khi các cuộc thăm dò cho thấy ông Netanyahu vẫn đang trong tình thế khó khăn. Đã đến lúc ông phải nói chuyện một cách dứt khoát với cử tri. Tất cả các thủ tướng Israel đều phải xây dựng liên minh cầm quyền gồm nhiều đảng. Như một số người từng nhận xét, ông Netanyahu thường xây dựng liên minh cho nhiệm kỳ tiếp theo ngay trước cuộc bầu cử, thay vì chờ đến sau bầu cử. Khi quá trình kiểm phiếu kết thúc, ông sẽ cần các đồng minh cực hữu đứng về phía mình nếu muốn có cơ hội tiếp tục nắm quyền. Vì thế, ông bị tác động mạnh trước những chỉ trích công khai của các đồng minh đối với lộ trình Dải Gaza, cùng với những lời kêu gọi đảo ngược quyết định trước đó về việc phê chuẩn triển khai Lực lượng ổn định quốc tế tại Gaza. Lực lượng này dự kiến sẽ giám sát an ninh trong dự án thí điểm quy mô nhỏ tại Dải Gaza. Ngày 9/8, đài phát thanh quân đội Israel đưa tin ông Netanyahu đã âm thầm phê chuẩn kế hoạch tái thiết tại khu vực thí điểm. Động thái này lại càng khiến ông bị đánh giá là đang yếu thế. Tuy nhiên, đây có thể không chỉ là hành động chiều lòng phe cực hữu. Đa số cử tri Israel cho rằng Tổng thống Mỹ hoàn toàn sai lầm nếu nghĩ Israel nên bị hạn chế quyền tự do hành động theo ý mình tại Dải Gaza, dưới bất kỳ hình thức nào. BÌNH GIANG (theo CNN) Các tàu chở hàng và tàu chở dầu thô neo đậu tại Vịnh Oman, chờ eo biển Hormuz mở cửa trở lại ẢNH: ANADOLU Thủ tướng Netanyahu cứng rắn hơn với Tổng thống Trump Trong những vấn đề khó xử, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thường trì hoãn quyết định. Nếu buộc phải đưa ra lập trường, ông thường thể hiện mơ hồ, để chừa khoảng lùi nhất định, phòng trường hợp tình hình trở nên phức tạp. Trung bình chỉ hơn 10 con tàu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày trong tuần qua. Con số này chỉ bằng khoảng 1/10 so với lưu lượng giao thông bình thường trước khi xung đột nổ ra. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát biểu khi đứng cạnh Tổng thống Mỹ Donald Trump trong khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago năm 2025 ẢNH: AP
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==