60 21/6/2026 101 NĂM BÁO CHÍ CÁCH MẠNG VIỆT NAM "GÃ ĐẦU BẠC" NHẶT MẢNH GHÉP THỜI GIAN Nhiều người gọi Nguyễn Phi Dũng (SN 1961, trú tại phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình) là “gã đầu bạc” với phong thái ung dung. Nhưng trong giới săn tìm tư liệu, người đàn ông này giống một kẻ độc hành kiên định hơn. Mười năm qua, ông Dũng lặng lẽ đi ngược dòng thời gian, nhặt nhạnh từng mảnh ký ức của lịch sử. Thành quả là một "kho báu giấy" đồ sộ bậc nhất Việt Nam, nơi lưu giữ gần 600.000 tờ báo xuất bản từ cuối thế kỷ XIX đến nay. Mái tóc bạc phơ, dáng người điềm đạm, ít nói. Nhưng chỉ cần nhắc đến báo giấy, đôi mắt người đàn ông ngoài 60 tuổi lập tức sáng lên như một đứa trẻ vừa tìm thấy món đồ chơi yêu thích. Bước vào căn phòng rộng hàng trăm mét vuông, cảm giác đầu tiên không phải là choáng ngợp bởi hàng chục tấn báo được xếp kín các giá kệ cao sát trần, mà là cảm giác như đang bước vào một cỗ máy thời gian. Ở đó có những trang báo đã ngả màu vàng sẫm, mang theo hơi thở của cả một thế kỷ. Ít ai biết, hành trình đặc biệt này lại bắt đầu từ một ký ức rất đỗi bình thường. Những năm 1980, cha ông Dũng có thói quen mua báo về đọc rồi cẩn thận đóng thành tập. Nhưng cuộc sống khó khăn khiến những tập báo ấy lần lượt được bán đi để lấy tiền mua những số báo mới. Năm 2016, trong một lần tình cờ lướt mạng, ông nhìn thấy một tờ báo giống hệt tờ báo cha mình từng lưu giữ. Ông mua lại như một món quà dành cho cha. Chính khoảnh khắc ấy đã mở ra cuộc hành trình kéo dài gần một thập kỷ. "Tôi nhận ra mỗi tờ báo giống như một nhân chứng sống của lịch sử. Nó ghi lại mọi thứ đúng như những gì đã diễn ra ở thời điểm đó. Càng đọc, càng tìm hiểu, tôi càng bị cuốn hút", ông Dũng nói. KHO BÁO 29 TẤN ĐI VÀO KỈ LỤC Năm 2024, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập ông Dũng là người sở hữu bộ sưu tập báo giấy phát hành tại Việt Nam từ cuối thế kỷ XIX đến nay lớn nhất cả nước. Thời điểm đó, kho báo của ông có hơn 400.000 tờ, nặng khoảng 23 tấn. Chỉ sau hơn một năm, con số ấy tiếp tục tăng mạnh. Hiện nay, ông đang sở hữu gần 600.000 tờ báo, với tổng trọng lượng khoảng 29 tấn. Trong "núi giấy" khổng lồ ấy có nhiều ấn phẩm được giới sưu tầm xem như bảo vật. “Xuất thân từ lĩnh vực công nghệ thông tin nên tôi có nhiều lợi thế trong việc tìm kiếm, tra cứu và kết nối với các nguồn sưu tầm báo cũ trên khắp cả nước. Bộ sưu tập hiện nay được tôi gây dựng từ nhiều nguồn khác nhau, nhưng phần lớn các tờ báo được tìm thấy tại những làng nghề thu gom, tái chế giấy ở Bắc Ninh, nơi không ít tư liệu quý từng đứng trước nguy cơ bị tiêu hủy. Đó là những số Gia Định Báo, tờ báo Quốc ngữ đầu tiên của Việt Nam, xuất bản từ năm 1896; những số Phụ Nữ Tân Văn ra đời tại Sài Gòn năm 1929; hay hàng loạt tờ báo cách mạng quý hiếm như Cứu Quốc, Độc Lập, Tiền Phong, Cờ Giải Phóng... Trong số hàng trăm nghìn tờ báo đã sưu tầm, kỷ vật khiến tôi nhớ nhất là tờ Cờ Giải Phóng phát hành ngày 10/10/1942, Cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Đông Dương. Năm 2021, tôi mua lại tờ báo này từ một nhà sưu tầm khác với số tiền tương đương gần một lượng vàng thời điểm đó. Đó là khoản chi không hề nhỏ nên tôi đã suy nghĩ rất nhiều trước khi quyết định. Nhưng với người sưu tầm, có những hiện vật mang giá trị lịch sử không thể đo đếm bằng tiền bạc. Khi biết tờ báo ấy tồn tại mà chưa thuộc về bộ sưu tập của mình, tôi luôn cảm thấy day dứt. Đến khi được tận tay lưu giữ nó, cảm giác như vừa hoàn thành một mảnh ghép quan trọng của lịch sử báo chí Việt Nam. Niềm vui ấy không chỉ là sở hữu một hiện vật quý hiếm, mà còn là cơ hội được gìn giữ và chia sẻ giá trị của nó với cộng đồng”, ông Dũng chia sẻ. MỖI TỜ BÁO LÀ MỘT LÁT CẮT LỊCH SỬ Để bảo quản khối tài sản đặc biệt này, ông Dũng dành riêng gần 400 m2 tại trụ sở công ty gia đình làm kho lưu trữ. Hệ thống điều hòa, hút ẩm hoạt động thường xuyên. Những tờ báo quý hiếm được bọc riêng bằng vật liệu chuyên dụng nhằm hạn chế tối đa tác động của thời gian. Nhưng điều khiến ông Dũng trân quý không nằm ở giá trị sưu tầm. Với ông, báo giấy là dạng tư liệu nguyên bản đáng tin cậy nhất của lịch sử. Nếu sách lịch sử là kết quả của quá trình nghiên cứu và biên soạn sau này, thì báo chí ghi lại sự kiện ngay tại thời điểm nó diễn ra. Từng dòng tít, cách dùng từ, lối hành văn, thậm chí cách trình bày trên mặt báo đều phản chiếu đời sống xã hội của từng thời kỳ. "Mỗi tờ báo không chỉ kể một câu chuyện. Nó còn cho thấy xã hội khi đó nghĩ gì, nói gì và nhìn nhận vấn đề như thế nào", ông nói. Có lẽ vì vậy mà suốt nhiều năm qua, không ít nhà nghiên cứu, sinh viên, phóng viên tìm đến căn nhà của "gã đầu bạc" để tìm kiếm tư liệu. Năm 2023, nhân kỷ niệm 60 năm ngày Bác Hồ về thăm Nam Định, ông đã cho Bảo tàng tỉnh mượn 37 hiện vật quý để phục vụ trưng bày, trong đó có nhiều bài báo và đĩa ghi âm quý hiếm. Nhiều người định giá kho báo của ông lên tới hàng chục tỷ đồng. Nhưng ông Dũng chưa từng nghĩ đến chuyện bán hay chuyển nhượng. Ở tuổi ngoài 60, điều ông quan tâm không còn là giá trị thương mại. Ông đang theo đuổi một mục tiêu khác, số hóa toàn bộ kho tư liệu. Đến nay, khoảng 30% số báo đã được quét và lưu trữ dưới dạng dữ liệu điện tử. "Tôi không muốn những tư liệu này chỉ nằm trong kho. Giá trị lớn nhất của chúng là được nhiều người tiếp cận, nghiên cứu và sử dụng", ông nói. n Kho báu với 600.000 tờ báo do ông Dũng sưu tầm Ông Nguyễn Phi Dũng đang lội ngược dòng thời gian bên tờ báo Tiền Phong Ông Nguyễn Phi Dũng bên "kho báu" được ghi vào kỷ lục Báo Tiền Phong được phân loại cẩn thận Giữa thời đại mà thông tin được số hóa bằng những cú chạm màn hình và dễ dàng bị bóp méo hoặc xóa nhòa, tại Thành Nam (Ninh Bình) có một người đàn ông dành một thập kỷ để gom nhặt 600.000 tờ báo, nặng 29 tấn. Đó không phải giấy vụn, mà là một văn khố khổng lồ, những mảnh cắt của xã hội, lịch sử Việt Nam qua hơn một thế kỷ. MINH ĐỨC - VŨ QUỲNH GIỮA THỜI ĐẠI MÀ TIN TỨC ĐƯỢC CẬP NHẬT TỪNG GIÂY RỒI NHANH CHÓNG CHÌM VÀO QUÊN LÃNG TRÊN MÀN HÌNH ĐIỆN THOẠI, NGƯỜI ĐÀN ÔNG TÓC BẠC ẤY VẪN LẶNG LẼ GOM NHẶT TỪNG TRANG BÁO CŨ. ÔNG DŨNG KHÔNG SƯU TẦM GIẤY. ÔNG ĐANG LƯU GIỮ KÝ ỨC. VÀ TRONG CĂN PHÒNG GẦN 600.000 TỜ BÁO ẤY VẪN ĐANG ÂM THẦM KỂ LẠI CÂU CHUYỆN CỦA MỘT ĐẤT NƯỚC QUA HƠN MỘT THẾ KỶ BIẾN ĐỘNG. số 1 Việt Nam Người sưu tầm báo giấy
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==