48 21/6/2026 101 NĂM BÁO CHÍ CÁCH MẠNG VIỆT NAM BƯỚC NGOẶT TRÊN CON ĐƯỜNG NGHỆ THUẬT Ở tuổi mười lăm, mười sáu trăng tròn đầy mộng mơ – cô học trò Nguyễn Thanh Loan, sống tại ngõ Tạm Thương (phố Hàng Bông- Hà Nội), sớm nuôi dưỡng trong mình những khát khao nghệ thuật. Dù điều kiện vật chất còn nhiều thiếu thốn, nhưng đời sống tinh thần lại vô cùng phong phú. Thanh Loan cùng các bạn tham gia tích cực các hoạt động văn nghệ của trường lớp, khu phố biểu diễn ca, múa hát trong các dịp lễ, Tết và nhiều lần được tuyên dương khen thưởng. Những đêm diễn văn nghệ ngoài trời quanh khu vực hồ Hoàn Kiếm trở thành ký ức không thể quên. Mỗi khi có tin biểu diễn tại vườn hoa Chí Linh, nhóm bạn của cô lại háo hức hẹn nhau từ sớm, ăn cơm vội vàng để giữ chỗ. Trong bối cảnh đời sống văn hóa ngày ấy còn nghèo nàn, những buổi biểu diễn thực sự là món ăn tinh thần quý giá. Năm 1967, Đoàn Văn công Tổng cục Chính trị Quân đội tổ chức tuyển diễn viên sân khấu. Với năng khiếu và niềm đam mê từ nhỏ, Thanh Loan cùng bạn bè mạnh dạn đăng ký dự thi. Giữa rất đông thí sinh từ Hà Nội và các tỉnh, việc trúng tuyển là điều tưởng chừng xa vời. Không chỉ cần năng khiếu, lý lịch gia đình khi ấy cũng là yếu tố xét duyệt quan trọng. Vượt qua ba vòng tuyển chọn. Thanh Loan đạt điểm cao và nhận được giấy báo trúng tuyển. Niềm vui vỡ oà, nhưng cũng đi kèm nỗi băn khoăn, làm sao thuyết phục gia đình cho theo nghề “xướng ca” – vốn còn nhiều định kiến. Sau nhiều lần thuyết phục, cùng sự vận động của người thân, cuối cùng gia đình cũng đồng ý. Trong gia đình đông con (8 anh chị em), điều kiện kinh tế eo hẹp, người cha - một công nhân nhà in - từng nói vui trước ngày con gái lên đường: “Cho nó thoát ly để đỡ một suất ăn”. Câu nói ấy trở thành ký ức sâu sắc theo Thanh Loan suốt cuộc đời. CUỘC SỐNG CỦA DIỄN VIÊN SÂN KHẤU Năm 1967, mới 16 tuổi, Thanh Loan chính thức khoác quân phục, trở thành diễn viên sân khấu kịch nói của Tổng cục Chính trị. Những vai diễn đầu đời như bé Mai, vai Nga trong Đôi mắt (tác giả Vũ Mai, đạo diễn Nguyễn Đình Nghi), hay vai bác sĩ Nga… đã giúp bà ghi dấu ấn với khán giả bằng lối diễn xuất chân thực, giàu cảm xúc. Năm 1971, bà được mời tham gia điện ảnh với các vai diễn trong Người về đồng cói, Bài ca ra trận… mở ra một hướng đi mới trong sự nghiệp nghệ thuật. Những năm tháng trong Đoàn kịch quân đội để lại nhiều kỷ niệm sâu sắc. Do hoàn cảnh chiến tranh, đơn vị phải sơ tán từ Mai Dịch về Phúc Thọ (Hà Tây cũ). Từ một cô gái Hà Nội, Thanh Loan phải thích nghi với môi trường quân đội nghiêm khắc, kỷ luật từ sinh hoạt, luyện tập đến công tác dân vận. Bà cùng đồng đội dạy học, dạy múa hát cho trẻ em, tham gia sản xuất cùng người dân. Những chuyến lưu diễn vào Khu 4 phục vụ các đơn vị phòng không là hành trình đầy gian khổ. Xe chở đoàn đi qua những con đường đầy hố bom, xóc nẩy, nhiều diễn viên say xe, nôn ói. Có khi xăng đổ vào bao gạo, bữa cơm cũng ám mùi xăng… Nhưng chính những gian khổ ấy lại hun đúc nên bản lĩnh và tình yêu nghề bền bỉ. Sau khi lập gia đình, Thanh Loan chuyển sang công tác tại Truyền hình An ninh, tham gia nhiều bộ phim hợp tác với Hãng phim truyện Việt Nam. Đặc biệt,cơ duyên đã đưa bà đến với vai diễn để đời trong bộ phim nhiều tập “Biệt động Sài Gòn”, kéo dài suốt 4 năm sản xuất. Khi tham gia Biệt động Sài Gòn, bà đã có gia đình và hai con. Vai ni cô Huyền Trang – một nữ chiến sĩ biệt động, đã trở thành dấu ấn sâu đậm nhất trong sự nghiệp của bà. Để hóa thân trọn vẹn, bà chấp nhận cắt mái tóc dài kỷ niệm từ thời nữ sinh, vào chùa tập tu, ăn chay, tụng kinh, chèo thuyền, bơi lội, bắn súng… Những thước phim sau đó được đưa ra Hà Nội tráng rửa, và chỉ những dịp ấy bà mới có cơ hội về thăm gia đình. NGƯỜI NGHỆ SĨ VỚI THỜI GIAN Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Thanh Loan sinh năm 1951 tại Hà Nội. Ở tuổi ngoài 70, mái tóc đã bạc theo năm tháng, nhưng bà vẫn giữ được nét đẹp hiền hậu, dịu dàng, thanh lịch của người phụ nữ Hà thành xưa. Sau khi nghỉ hưu với quân hàm Đại tá, bà vẫn tích cực tham gia công tác hội. Bà giữ cương vị Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội Điện ảnh Hà Nội. Mỗi khi gặp bà tại trụ sở số 19 Hàng Buồm, chúng tôi lại có dịp trò chuyện về những chuyến đi du lịch trải nghiệm trong và ngoài nước, những bức ảnh đẹp bà chia sẻ trên mạng xã hội. Dù tuổi cao, bà vẫn giữ lối sống trẻ trung, yêu hoạt động, du lịch, đam mê nhiếp ảnh. n Nghệ sĩ Thanh Loan vai ni cô Huyền Trang (Biệt động Sài Gòn) và ngoài đời ở tuổi 70 Nghệ sĩ Thanh Loan (hàng đầu bên trái, năm 1970) Vào một ngày cuối năm, sau vài lần liên lạc, nghệ sĩ Thanh Loan nhận lời tiếp tôi tại hội trường liên hiệp văn học nghệ thuật, số 19 Hàng Buồm - Hà Nội. Tại đây, chúng tôi có một cuộc trò chuyện cởi mở, chân thành về hành trình làm nghệ thuật đầy thăng trầm nhưng vô cùng tự hào của bà. DUY NGỌC TRONG LÒNG KHÁN GIẢ Nghệ sĩ Thanh Loan được khán giả mến mộ BỘ PHIM BIỆT ĐỘNG SÀI GÒN CÔNG CHIẾU NĂM 1986, LẬP TỨC TẠO TIẾNG VANG LỚN. HÌNH ẢNH NI CÔ HUYỀN TRANG IN SÂU TRONG LÒNG KHÁN GIẢ. NHẮC LẠI VAI DIỄN NÀY, THANH LOAN XÚC ĐỘNG CHIA SẺ :” ĐÓ LÀ DẤU ẤN ĐẸP NHẤT TRONG CUỘC ĐỜI LÀM NGHỆ THUẬT CỦA TÔI”.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==