31 21/6/2026 101 NĂM BÁO CHÍ CÁCH MẠNG VIỆT NAM Tháng 9/1939, chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ. Ở Đông Dương, chính quyền thực dân lật lọng, tước bỏ hoàn toàn các quyền tự do dân chủ vừa nới lỏng trước đó. Trước tình thế không thể tiếp tục đấu tranh công khai, sau khi ra tờ cuối cùng (số 80, ngày 30/8/1939), Đảng quyết định báo Dân Chúng ngừng xuất bản để bước vào một giai đoạn cách mạng mới. TỜ BÁO ĐẦU TIÊN CỦA MẶT TRẬN VIỆT MINH Đầu năm 1941, sau 30 năm hoạt động ở nước ngoài, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Việt Nam. Tại Pắc Bó (Cao Bằng), Người quyết định cho xuất bản báo Việt Nam Độc Lập. Đây là tờ báo Cách mạng bằng tiếng Việt đầu tiên do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập trong nước. Báo Việt Nam Độc Lập ra số đầu tiên ngày 1/8/1941, đánh số 101. Mặc dù măng sét tờ báo ghi chữ Cao Bằng như một tờ báo của địa phương, nhưng thực chất Việt Nam Độc Lập là báo của Mặt trận Việt Minh. Báo đánh số 101, các số tiếp theo là 102, 103… với ý nghĩa kế tục lịch sử của những tờ báo cách mạng đã ra đời trước đó. Ngay trong số xuất bản đầu tiên, Việt Nam Độc Lập đã thể hiện rõ tôn chỉ, mục tiêu của báo: “Cốt làm cho dân ta hết ngu hèn, biết các việc, biết đoàn kết, đặng đánh Tây, đánh Nhật, làm cho Việt Nam độc lập, bình đẳng tự do”. Từ thời điểm đó, tại núi rừng Việt Bắc, một tờ báo đơn sơ được in li-tô (in đá) nhưng vẫn đầy đủ tin tức trong và ngoài nước liên tục được xuất bản. Ở Việt Nam Độc Lập, có thể thấy rõ ngôn ngữ báo chí mang phong cách của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc như trên tờ Thanh Niên năm xưa. Các bài trong báo được viết bằng một văn phong phổ cập, dễ hiểu, luôn hướng người dân đấu tranh vào kẻ thù trực tiếp là thực dân Pháp và phát xít Nhật. Nội dung tuyên truyền nhiều khi cũng được chuyển thành những bài thơ, bài ca như: Bài ca Dân cày, Phụ nữ, Ca binh lính… Theo cuốn “Lịch sử Báo chí Việt Nam 1865-1945”, trong báo Việt Nam Độc Lập, ngoài việc viết bài cho báo, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc còn viết một số bài thơ như: Con cáo và tổ ong, Ca sợi chỉ, Hòn đá… 30 số đầu, báo Việt Nam Độc Lập do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp chỉ đạo. Cuối tháng 8/1942, Người trao việc làm tờ báo này cho các đồng chí Phùng Chí Kiên, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp… đảm trách. Từ khi xuất bản số đầu đến ngày 30/9/1945, báo Việt Nam Độc Lập ra được 120 số, một kỷ lục của báo chí Cách mạng Việt Nam thời gian đó. TỜ BÁO LÂU NĂM NHẤT CỦA MẶT TRẬN Tháng 5/1941, tại Hội nghị lần thứ tám Trung ương Đảng với sự chủ trì của Bác Hồ đã quyết định xuất bản tờ báo Cứu Quốc, cơ quan tuyên truyền của Mặt trận Việt Minh. Ngày 25/1/1942, báo Cứu Quốc ra số đầu tiên do Tổng Bí thư Trường Chinh trực tiếp phụ trách. Ngay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trong khi các tờ báo khác còn xuất bản theo định kỳ, báo Cứu Quốc đã vươn mình trở thành tờ nhật báo với lượng xuất bản lớn, đóng vai trò quan trọng trong những ngày đầu thành lập nước. Trong số báo ra ngày 8/9/1945, Cứu Quốc đã đăng toàn văn bản Tuyên ngôn Độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình. Trong số các tờ báo thời kỳ đầu cách mạng, Cứu Quốc là tờ báo có hành trình bền bỉ nhất. Tháng 3/1951, khi Mặt trận Việt Minh thống nhất với Mặt trận Liên Việt, báo Cứu Quốc trở thành cơ quan ngôn luận của Mặt trận Liên Việt, và sau đó là của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Tháng 3/1977, sau khi Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hợp nhất với Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, hai báo Cứu Quốc và Giải phóng cũng hợp nhất thành báo Đại Đoàn Kết ngày nay. TỜ BÁO CHÍNH LUẬN XUẤT SẮC CỦA ĐẢNG Ngày 10/10/1942, số 1 báo Cờ Giải Phóng, Cơ quan Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời. Báo do Tổng Bí thư Trường Chinh phụ trách. Đây là tờ báo chính luận của Đảng, ngoài Tổng Bí thư Trường Chinh là một cây bút chính luận xuất sắc, Cờ Giải Phóng còn có những cây bút tầm cỡ khác như Lê Quang Đạo, Hoàng Tùng, Nguyễn Thành Lê… Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng viết loạt bài đăng liên tục từ số 17 đến số 22 cho chuyên mục “Muốn hiểu chủ nghĩa Cộng sản” của báo Cờ Giải Phóng. Thời kỳ xuất bản bí mật trước Cách mạng Tháng Tám, Cờ Giải Phóng ra được 15 số (số 15 ra ngày 17/7/1945), chủ yếu lưu hành trong nội bộ Đảng. Cờ Giải Phóng số sau cách số trước không có kỳ hạn nhất định, với nội dung tập trung phổ biến những đường lối, chính sách lớn của Đảng; tuyên truyền, cổ động hướng nhân dân chuẩn bị tổng khởi nghĩa. Sau khi Cách mạng Tháng Tám thắng lợi, Cờ Giải Phóng xuất bản công khai tại Hà Nội từ số 16 (ra ngày 12/9/1945) đến số cuối cùng 33 (ra ngày 18/11/1945). Sau khi Cờ Giải Phóng ngừng xuất bản, báo Sự Thật được thay thế, ra số đầu ngày 5/12/1945, do Tổng Bí thư Trường Chinh làm chủ nhiệm. Thời kỳ đầu, báo Sự Thật in ở Hà Nội, sau ngày toàn quốc kháng chiến cuối năm 1946, báo chuyển lên chiến khu Việt Bắc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có nhiều bài chính luận sắc bén đăng trên báo Sự Thật. Đơn cử trong báo Sự Thật số 120 (ra ngày 15/10/1949), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết tác phẩm “Dân vận”, được xem như cương lĩnh, kim chỉ nam về công tác vận động quần chúng của Đảng. Có thể nói, khi thay thế Cờ Giải Phóng, báo Sự Thật đã duy trì và phát triển những cơ sở lý luận về vai trò của Đảng, về đường lối Cách mạng đi theo con đường của chủ nghĩa MácLê Nin một cách sắc bén hơn. Ngày 2/12/1950, báo Sự Thật ra số cuối cùng, để sau đó báo Nhân Dân tiếp nối đến nay. n Báo Thanh Niên số 63, ra ngày 3/10/1926 Một sinh viên báo chí xem tờ báo Thanh Niên trưng bày tại Bảo tàng Báo chí Việt Nam ẢNH: KIẾN NGHĨA Báo Tranh Đấu Báo Dân Chúng Báo Việt Nam Độc Lập Báo Cứu Quốc Báo Cờ Giải Phóng Báo Sự Thật TRONG NỀN BÁO CHÍ CÁCH MẠNG VIỆT NAM, BÁO THANH NIÊN CÓ TẦM ẢNH HƯỞNG SÂU RỘNG TRONG ĐỜI SỐNG CỦA NHÂN DÂN TA THỜI KỲ ĐẦU CÁCH MẠNG, GÓP PHẦN TÍCH CỰC CHO VIỆC CHUẨN BỊ VỀ TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN, CHÍNH TRỊ VÀ TỔ CHỨC ĐỂ THÀNH LẬP ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==