25-26/7/2026 www.tienphong.vn XÃ HỘI 7 “Hàng rào miễn dịch” trước bạo lực mạng không cao, bởi phần lớn chỉ dừng ở những mệnh lệnh một chiều như: “cất điện thoại đi”, “làm bài tập đi”… Theo cô Thúy, cần chuyển từ tư duy kiểm soát sang giúp con hình thành năng lực tự điều chỉnh, tự quản. Thạc sĩ Nguyễn Đình Sơn, chuyên gia tâm lý, Hội Tâm lý Giáo dục Hà Nội, khẳng định, đề xuất hiện nay là cần thiết, phù hợp xu hướng bởi thực tế một số quốc gia đã cấm trẻ em dưới 16 tuổi tham gia mạng xã hội. Thực tế cũng cho thấy, thời gian qua, trẻ tự do trở thành thành viên mạng và đối diện nguy cơ như tẩy chay, so sánh bản thân với bạn bè, hấp thụ thông tin độc hại… Tuy nhiên, trong thời đại công nghệ số, mạng xã hội không đơn thuần là nơi giải trí mà còn là môi trường, cơ hội để học sinh học cách giao tiếp, phản hồi, thu nhận thông tin. “Nếu không được tương tác, bình luận sẽ giảm rủi ro trước mắt, nhưng lâu dài, cần đặt ra câu hỏi liệu các em có bị giảm cơ hội học tập, thiếu kỹ năng thao tác, tiếp nhận thông tin hay không?”, ông Sơn nói. Ông Sơn cho rằng, việc cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội là mục tiêu tích cực, nhưng triển khai trên thực tế sẽ không đơn giản nếu thiếu các giải pháp đồng bộ. Theo ông, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để xác thực chính xác độ tuổi người dùng, ngăn tình trạng trẻ khai man thông tin để “vượt rào”, trong khi vai trò giám sát của gia đình hiện vẫn còn nhiều khoảng trống. Thực tế, không ít phụ huynh vì áp lực công việc đã giao điện thoại, máy tính bảng cho con sử dụng như một cách trông trẻ, nhưng lại thiếu thời gian và kỹ năng để đồng hành với con trên môi trường số. “Chỉ giao trách nhiệm giám sát cho cha mẹ là chưa đủ, nếu chính phụ huynh chưa được trang bị kiến thức và công cụ hỗ trợ”, ông Sơn nói. Theo vị chuyên gia, thay vì chỉ tập trung vào biện pháp cấm, cần hướng đến việc hạn chế hợp lý và dạy trẻ kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn. Các nền tảng công nghệ cần có cơ chế xác thực độ tuổi, bộ lọc nội dung, công cụ khóa trò chơi hoặc chặn các nội dung độc hại; phụ huynh cũng cần được hướng dẫn sử dụng những công cụ này để quản lý con hiệu quả hơn. Ông Sơn cho rằng, muốn bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, cần xây dựng đồng thời ba trụ cột gồm: Khung pháp lý đủ mạnh, trách nhiệm của các nền tảng công nghệ và năng lực đồng hành của gia đình, nhà trường. Nếu thiếu một trong ba yếu tố này, chính sách sẽ khó đạt hiệu quả. n như UNICEF cho rằng, cần tập trung quy định nền tảng, giáo dục kỹ năng số thay vì chỉ cấm đoán. Kết hợp giữa pháp lý, công nghệ và giáo dục mới là hướng đi bền vững để bảo vệ trẻ em trong môi trường trực tuyến. n _______ TS Phạm Văn Tư, Phó Trưởng khoa Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, chuyên gia trị liệu tâm lý Viện Tâm lý Giáo dục BrainCare, cho biết, ông từng tiếp nhận nhiều trường hợp trẻ em sử dụng mạng xã hội không đơn thuần để giải trí, học tập mà còn để công kích, miệt thị, bôi nhọ và gây tổn thương cho bạn bè. Những hành vi này có thể xuất phát từ các tài khoản công khai, ẩn danh hoặc những nhóm được lập ra nhằm tập trung tấn công một cá nhân. Vì vậy, vị chuyên gia cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến trẻ em dễ gặp tổn thương mạng là do việc sử dụng mạng xã hội trong thời gian qua tương đối tự do, trong khi kiến thức và kỹ năng bảo vệ bản thân của các em chưa được trang bị đầy đủ. Nhiều trẻ chưa được hướng dẫn một cách bài bản về sử dụng internet an toàn, văn hóa ứng xử trên môi trường mạng, cách nhận diện thông tin xấu độc, phòng tránh hành vi lừa đảo, xâm hại hoặc ứng phó khi bị bắt nạt trực tuyến. Ngay cả trong trường học, những nội dung này cũng chưa được triển khai đồng đều và thường xuyên. Điều đó khiến trẻ thiếu những “hàng rào miễn dịch” cần thiết khi tham gia tương tác trên mạng xã hội. CƠ HỘI VÀNG TS Phạm Văn Tư nhìn nhận, nếu được áp dụng, quy định mới có thể gây ra những phản ứng nhất định, đặc biệt đối với trẻ đã hình thành thói quen sử dụng mạng xã hội trong thời gian dài hoặc có biểu hiện lệ thuộc, nghiện mạng xã hội. Vì vậy, quy định không nên chỉ dừng ở việc hạn chế về mặt kỹ thuật mà cần đi kèm một chiến lược truyền thông, giáo dục và hỗ trợ lâu dài, giúp trẻ hiểu vì sao cần có sự thay đổi. Ông cho rằng, đây là “cơ hội vàng” để các trường học xây dựng chương trình truyền thông tổng thể về an toàn trên không gian mạng. Nội dung có thể được tích hợp vào tiết sinh hoạt lớp, hoạt động ngoại khóa hoặc các chương trình tư vấn tâm lý học đường. Giáo viên cần giúp học sinh nhận diện rõ lợi ích, tác hại và những rủi ro của mạng xã hội; đồng thời hướng dẫn các em tìm kiếm thông tin từ nguồn chính thống, lựa chọn hình thức giải trí, học tập và giao tiếp phù hợp với lứa tuổi. Bên cạnh đó, nhà trường có thể tăng cường các hoạt động văn hóa, thể thao, trò chơi dân gian, câu lạc bộ kỹ năng và những sân chơi trực tiếp để trẻ có thêm cơ hội giao tiếp, vận động và kết nối với bạn bè ngoài đời thực. “Việc giáo dục không thể thực hiện một lần rồi dừng lại. Các nhà trường cần triển khai thường xuyên, lặp lại bằng nhiều hình thức để trẻ dần hình thành nhận thức và kỹ năng”, ông Tư nhận định. Chị Bùi Thị Ngọc Diệp, Tổng phụ trách Đội Trường THCS Dân chủ xã Nam Tuấn, tỉnh Cao Bằng, cho rằng, mục tiêu của đề xuất là bảo vệ trẻ em trước những nguy cơ trên không gian mạng như bạo lực mạng, lừa đảo, thông tin độc hại, xâm phạm quyền riêng tư và những tác động tiêu cực đến tâm lý. “Đây là vấn đề mà trong quá trình làm công tác Đội, chúng tôi cũng thường xuyên tuyên truyền, giáo dục học sinh. Tuy nhiên, tôi cho rằng cần có sự cân bằng giữa việc bảo vệ và tạo điều kiện để các em phát triển kỹ năng số. Mạng xã hội, nếu được sử dụng đúng cách, cũng là môi trường để học sinh học tập, giao lưu, chia sẻ những việc làm tốt, lan tỏa các giá trị tích cực và tham gia các hoạt động của Đội, của nhà trường”, chị Diệp nói. Chị Diệp đề xuất xây dựng cơ chế quản lý theo từng nhóm độ tuổi, với mức độ quyền hạn và giám sát khác nhau. Trẻ nhỏ có thể bị giới hạn chặt chẽ hơn, học sinh ở độ tuổi lớn hơn cần được tương tác trong phạm vi phù hợp, dưới sự đồng ý và giám sát của cha mẹ hoặc người giám hộ… n ĐỀ XUẤT TRẺ DƯỚI 16 TUỔI KHÔNG ĐƯỢC TỰ ĐĂNG KÝ TÀI KHOẢN CŨNG NHƯ ĐĂNG BÀI, BÌNH LUẬN, CHIA SẺ HOẶC BÀY TỎ CẢM XÚC TRÊN MẠNG XÃ HỘI ĐƯỢC KỲ VỌNG TẠO THÊM “HÀNG RÀO MIỄN DỊCH” TRƯỚC BẠO LỰC MẠNG, LỪA ĐẢO TRỰC TUYẾN VÀ XÂM HẠI TRẺ EM. CHÂU LINH DỰNG LÁ CHẮN BẢO VỆ TRẺ EM Hội thảo lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định 147/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng được Bộ VHTTDL tổ chức chiều 23/7 tại Hà Nội. Tiếp thu các ý kiến góp ý và phát biểu kết luận hội thảo, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm đề nghị Cục Phát thanh - Truyền hình và Thông tin điện tử tiếp tục phối hợp các bên liên quan nghiên cứu kỹ lưỡng. “Chúng ta nên chuyển trọng tâm từ xác định có phải trẻ em không, trẻ đang ở độ tuổi nào sang nếu là trẻ em thì cần được bảo vệ như nào... Theo hướng đó, mục tiêu không phải cấm hay hạn chế quá mức trẻ em tiếp cận mạng xã hội mà là đảm bảo khi trẻ em sử dụng mạng xã hội được đặt trong môi trường phù hợp với độ tuổi”, ông nói. Các nền tảng có đầy đủ công cụ kỹ thuật để triển khai các biện pháp bảo vệ trẻ em, không thể chỉ đặt trách nhiệm lên cha mẹ. “Các nền tảng cần chủ động có giải pháp nhận biết tài khoản trẻ em để tự động điều chỉnh cách cung cấp dịch vụ, hạn chế nội dung không phù hợp, tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân, giới hạn một số tính năng có rủi ro cao”, Thứ trưởng Phan Tâm yêu cầu. TS Lê Thị Quỳnh Nga, giảng viên Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), nhận định: “Mạng xã hội không còn đơn thuần là công cụ giao tiếp mà đã trở thành môi trường tác động mạnh đến sự phát triển nhận thức, cảm xúc và hành vi của trẻ em. Trẻ dưới 16 tuổi đang trong giai đoạn hình thành nhân cách, khả năng tự kiểm soát và đánh giá thông tin chưa hoàn thiện nên dễ bị dẫn dắt bởi thuật toán, các nội dung độc hại hoặc những tương tác tiêu cực”. Điều quan trọng nhất phải là chuyển từ tư duy "cấm trẻ sử dụng mạng xã hội" sang xây dựng một hệ sinh thái số an toàn cho trẻ em. GIA LINH Báo cáo năm học 2025-2026 của Bộ GD&ĐT nêu: Việc sử dụng các mạng xã hội, nhóm chat và AI thiếu kiểm soát hiện có ảnh hưởng rất xấu tới phát triển tâm lý, phẩm chất và hành vi của vị thành niên. Ước tính khoảng 21,7% trẻ em, thanh thiếu niên hiện nay gặp các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Nguyên nhân là do tác động của môi trường xã hội và không gian mạng ngày càng phức tạp; học sinh còn hạn chế kỹ năng tự bảo vệ, kiểm soát cảm xúc và ứng xử số… TƯƠNG TÁC TRÊN MẠNG XÃ HỘI Úc là nước đầu tiên trên thế giới cấm trẻ em dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội ẢNH: THE BUSINESS STANDARD Chuyên gia cho rằng, cần dạy học sinh cách sử dụng mạng xã hội, thay vì ngăn cấm Sẽ có quy định hạn chế trẻ em dưới 16 tuổi đăng bài, bình luận và tương tác trên mạng xã hội? (ảnh minh họa)
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==