23 2 9 Nhưng giá trị lớn nhất của những đại dự án không chỉ nằm ở số kilomet đường được mở hay thời gian di chuyển được rút ngắn. Quan trọng hơn, đó là khả năng tổ chức lại không gian kinh tế, hình thành những cực tăng trưởng mới và đưa TPHCM bước sang một mô hình phát triển đa trung tâm. NHỮNG ĐẠI DỰ ÁN MANG TẦM KẾT NỐI Theo báo cáo của UBND TPHCM hiện có 8 dự án giao thông trọng điểm trên địa bàn thuộc Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia ngành giao thông vận tải. Trong đó, 5 dự án do TPHCM làm cơ quan chủ quản gồm Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc TPHCM - Mộc Bài, cao tốc TPHCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành và dự án thành phần 3 cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu giai đoạn 1. Ba dự án còn lại gồm cao tốc Bến Lức - Long Thành, mở rộng cao tốc TPHCM - Long Thành và mở rộng cao tốc TPHCM - Trung Lương - Mỹ Thuận. Khi kết nối với hệ thống metro, đường sắt, cảng biển và sân bay Long Thành, chúng tạo nên những hành lang phát triển mới theo cả bốn hướng Đông - Tây - Nam - Bắc. Vì vậy, câu hỏi quan trọng không còn chỉ là “bao giờ dự án hoàn thành?”, mà phải là “sau khi dự án hoàn thành, nó tạo ra được không gian phát triển nào?”. Đây cũng là lý do hạ tầng phải đi cùng quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch phát triển kinh tế. Một tuyến đường hoàn thành nhưng đất hai bên phát triển tự phát có thể khiến phần lớn giá trị gia tăng rơi vào đầu cơ bất động sản. Metro được đầu tư hàng tỷ USD nhưng thiếu mạng lưới xe buýt, đường đi bộ và các dịch vụ kết nối sẽ khó thay đổi được thói quen sử dụng phương tiện cá nhân. Sân bay hiện đại nhưng thiếu đường bộ và đường sắt kết nối sẽ không thể phát huy đầy đủ vai trò của một trung tâm hàng không quốc tế. Đại dự án chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi công trình hạ tầng tạo ra một hệ sinh thái kinh tế mới xung quanh nó. KHÁT VỌNG MỘT SIÊU ĐÔ THỊ Tại các hội thảo góp ý cho Quy hoạch tổng thể TPHCM với tầm nhìn dài hạn, nhiều chuyên gia cùng đặt vấn đề phải vượt khỏi tư duy quy hoạch theo ranh giới hành chính và tổ chức lại Thành phố theo cấu trúc đa cực. Ông Nguyễn Hoàn Vũ, Tổng Giám đốc Becamex, cho rằng quy hoạch TPHCM không thể chỉ là việc phân bố không gian vật lý, mà phải mang khát vọng của một siêu đô thị toàn cầu, với không gian phát triển được tích hợp trên quy mô vùng. Theo ông Nguyễn Hoàn Vũ siêu đô thị mới phải được quy hoạch theo tư duy đa cực, liên kết vùng và dựa trên các hành lang kinh tế hiện đại. Vì vậy, ông Vũ nhìn nhận, hạ tầng chỉ phát huy hết giá trị khi được kết nối với thể chế và quy hoạch đồng bộ để tạo ra các cực tăng trưởng mới. Trong nhiều thập niên, phần lớn việc làm chất lượng cao, bệnh viện lớn, trường đại học, trung tâm thương mại và dịch vụ cao cấp tập trung ở khu vực lõi. Thành phố càng mở rộng, dòng người hướng vào trung tâm càng lớn và áp lực giao thông càng nặng nề. Vì thế một cấu trúc đa cực sẽ thay đổi logic đó. Phía Đông có thể phát triển khoa học công nghệ, giáo dục, tài chính và các dịch vụ gắn với sân bay Long Thành. Phía Bắc và Tây Bắc thành phố kết nối công nghiệp, logistics và hành lang xuyên Á qua Tây Ninh. Phía Nam khai thác lợi thế kinh tế biển, cảng biển, logistics, du lịch sinh thái. Khu vực trung tâm lịch sử tiếp tục đảm nhận những chức năng tài chính, văn hóa, sáng tạo và dịch vụ quốc tế. Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh đặt ra yêu cầu tái cấu trúc không gian, phân bố lại chức năng để tối ưu nguồn lực và hạn chế những mâu thuẫn, xung đột nội vùng. Nói cách khác, bài toán của TPHCM không chỉ là mở rộng đô thị, mà là phân bố lại cơ hội phát triển. Một hạ tầng hiện đại có thể đưa nhà đầu tư đến. Nhưng để họ ở lại và đầu tư dài hạn lại là câu chuyện của môi trường phát triển. Ở góc độ cộng đồng doanh nghiệp, TS Võ Trí Thành nhận định rằng điều nhà đầu tư quan tâm không chỉ là quy mô thị trường mà còn là khả năng dự báo của môi trường đầu tư. Một hệ thống hạ tầng hiện đại kết hợp với cải cách thể chế sẽ giúp giảm đáng kể chi phí kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo niềm tin cho dòng vốn dài hạn. Trong khi đó, TS Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thành phố, cho rằng để thu hút nhà đầu tư chiến lược và phát huy vai trò hạt nhân của vùng. TPHCM muốn phát triển với tầm nhìn dài hạn, không thể chỉ dựa vào những ưu đãi đơn lẻ. Điều quan trọng hơn là xây dựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực chất lượng cao, chất lượng sống và các thiết chế phục vụ hoạt động kinh doanh quốc tế. Một trung tâm tài chính quốc tế không thể chỉ có những tòa nhà văn phòng mà cần hệ thống pháp lý minh bạch, cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả và khả năng thu hút nhân lực toàn cầu. Một khu công nghệ cao cần đại học nghiên cứu, doanh nghiệp dẫn dắt, thị trường vốn và môi trường khuyến khích đổi mới sáng tạo. Một cảng biển hiện đại cần đường bộ, đường sắt và hệ thống logistics phía sau… Ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM (HIDS), nhấn mạnh rằng, điểm khác biệt quan trọng của quy hoạch mới là sự tích hợp giữa phát triển kinh tế, xã hội với quy hoạch không gian và hạ tầng đô thị, qua đó tạo sự thống nhất trong quản lý và đẩy nhanh quá trình đưa quy hoạch vào thực tế. Điều này đặc biệt quan trọng khi Thành phố bước vào chu kỳ đầu tư các đại dự án. Ông An lấy ví dụ, khi một tuyến vành đai được xác định, quy hoạch phải nhìn thấy trước dân cư và hoạt động kinh tế sẽ dịch chuyển ra sao. Khi một nhà ga được xây dựng, không gian xung quanh phải được chuẩn bị trước. Khi hình thành một cực tăng trưởng mới, trường học, bệnh viện, nhà ở, không gian xanh và hạ tầng xã hội phải được đặt vào quy hoạch ngay từ đầu. Quy hoạch đi trước không có nghĩa là đóng khung tương lai. Ngược lại, nó tạo ra một khung phát triển đủ rõ để những khoản đầu tư hôm nay không làm mất cơ hội của ngày mai. n Từ Vành đai 3, Vành đai 4, các tuyến cao tốc liên vùng đến mạng lưới metro kết nối sân bay Long Thành, một cấu trúc hạ tầng mới đang dần định hình tại TPHCM và vùng kinh tế phía Nam. TPHCM đang chuyển mình với hàng loạt dự án kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam n NGỌC LÂM PGS.TS Trần Ngọc Chính- Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nhấn mạnh, quy hoạch hiện đại phải là quy hoạch tích hợp, lấy con người và chất lượng sống làm trung tâm, đồng thời gắn kết hạ tầng giao thông với phát triển kinh tế, môi trường và không gian đô thị. Đó cũng là hướng tiếp cận đang được TPHCM theo đuổi trong quy hoạch tầm nhìn 100 năm. KHÁT VỌNG SIÊU ĐÔ THỊ VÀ CHÍNH SÁCH THU HÚT NHÀ ĐẦU TƯ BỨT PHÁ TĂNG TRƯỞNG
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==