21 2 9 THỂ CHẾ PHẢI ĐI TRƯỚC Trong 10 định hướng lớn được hệ thống hóa của TPHCM bao gồm phát triển không gian đô thị đa cực, đa trung tâm; lấy giao thông công cộng và mô hình TOD làm động lực; xây dựng hạ tầng hiện đại gắn với liên kết vùng; thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển xanh; lấy khoa học - công nghệ và kinh tế số làm động lực tăng trưởng. Đáng chú ý, hoàn thiện thể chế, cơ chế huy động nguồn lực được xác định là một định hướng riêng, đặt bên cạnh những bài toán lớn về không gian, hạ tầng và công nghệ. Theo các chuyên gia, đây là việc tất yếu. Một trung tâm tài chính quốc tế không thể hình thành chỉ bằng việc dành quỹ đất và xây những tòa nhà hiện đại. Nó cần hành lang pháp lý đủ sức cạnh tranh với các trung tâm tài chính trong khu vực. Một khu thương mại tự do gắn với cảng biển và logistics cũng không thể phát huy lợi thế nếu hàng hóa vẫn phải đi qua những tầng thủ tục kéo dài. Tương tự, một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo khó bứt phá nếu doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các quỹ đầu tư vẫn bị giới hạn bởi những cơ chế chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ. Vì vậy, nếu quy hoạch mở ra không gian vật lý, thể chế phải mở được không gian phát triển. Những tuyến metro, trung tâm tài chính, khu thương mại tự do, cảng biển, trung tâm logistics hay hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có thể cần nhiều năm, thậm chí nhiều thập niên để hình thành. Nhưng cơ chế để chuẩn bị đất đai, huy động vốn, lựa chọn nhà đầu tư, phân cấp thẩm quyền và tổ chức thực hiện phải được xây dựng từ bây giờ. Đó cũng là lý do quy hoạch và cải cách thể chế không thể là hai đường chạy song song. Quy hoạch xác định nơi nguồn lực cần chảy đến. Thể chế quyết định dòng chảy ấy nhanh hay chậm. Một “cao tốc thể chế” đủ thông thoáng có thể làm điều mà việc mở rộng địa giới tự thân không thể làm được: đưa nguồn lực đang phân tán vào cùng một dòng chảy phát triển. DOANH NGHIỆP CẦN MỘT MÔI TRƯỜNG CÓ THỂ DỰ BÁO Ông Nguyễn Hoàn Vũ, Tổng Giám đốc Tập đoàn Becamex, cho rằng quy hoạch lần này không đơn thuần là phân bố không gian vật lý mà là quy hoạch chiến lược mang khát vọng của một siêu đô thị toàn cầu. Theo đề xuất của Becamex, TPHCM cần tái định hình cấu trúc phát triển với các cực động lực, trong đó lõi trung tâm hướng tới vai trò trung tâm tài chính - công nghệ; các không gian công nghiệp, đổi mới sáng tạo, logistics và kinh tế biển được kết nối thành một hệ sinh thái thay vì phát triển rời rạc. Nhưng từ bản quy hoạch đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp vẫn còn một khoảng cách. Doanh nghiệp không chỉ nhìn vào quy mô thị trường. Họ nhìn vào thời gian hoàn thành thủ tục, khả năng tiếp cận đất đai, hạ tầng, tính ổn định của chính sách và khả năng dự báo chi phí đầu tư. Bởi vậy, cạnh tranh giữa các đô thị ngày nay không chỉ là cạnh tranh bằng ưu đãi hay giá đất. Đó còn là cạnh tranh bằng chất lượng thể chế và tốc độ giải quyết công việc. Một dự án được rút ngắn thời gian chuẩn bị vài năm có thể đồng nghĩa với hàng nghìn tỷ đồng nguồn lực được đưa vào nền kinh tế sớm hơn. Ngược lại, một nguồn lực dù lớn đến đâu cũng có thể nằm im nếu mắc kẹt giữa những thủ tục chồng chéo. Ở góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, nhiều nhà đầu tư cho rằng điều hấp dẫn nhất của TPHCM không chỉ là quy mô thị trường, mà là khả năng đổi mới. Khi môi trường đầu tư minh bạch hơn, thủ tục hành chính được cải cách mạnh mẽ hơn và hạ tầng được kết nối đồng bộ hơn, Thành phố sẽ tiếp tục là điểm đến của dòng vốn chất lượng cao, của các doanh nghiệp công nghệ, tài chính, logistics và đổi mới sáng tạo. TS Cấn Văn Lực nhận định, Việt Nam muốn đạt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045 cần hình thành những cực tăng trưởng có sức cạnh tranh quốc tế, đủ khả năng dẫn dắt đổi mới sáng tạo và hội nhập toàn cầu. Với lợi thế về quy mô kinh tế, nguồn nhân lực và mức độ hội nhập, TPHCM có đầy đủ điều kiện để trở thành cực tăng trưởng như vậy nếu tiếp tục kiên trì cải cách thể chế, phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng quản trị. Đó không chỉ là một nhận định kinh tế mà còn là một gợi mở về con đường phát triển của Thành phố trong nhiều thập niên tới. n Trong quy hoạch thành phố với tầm nhìn 100 năm, TPHCM đề xuất xây dựng 10 vùng phát triển ĐỒ HỌA: N.L - HỖ TRỢ AI Mỗi doanh nghiệp lựa chọn đầu tư vào TPHCM không chỉ mang theo nguồn vốn, mà còn mang theo công nghệ, tri thức và mạng lưới kết nối quốc tế. Đó là những yếu tố tạo nên sức mạnh cạnh tranh lâu dài của một nền kinh tế hiện đại. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, từng nhiều lần nhấn mạnh, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải tạo dựng một mô hình tăng trưởng mới dựa trên cải cách thể chế, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh quốc tế. Theo ông, nếu không tận dụng được thời cơ để bứt phá, khoảng cách phát triển với các quốc gia đi trước sẽ ngày càng lớn. Nhận định ấy không chỉ dành cho cả nước mà đặc biệt đúng với TPHCM - nơi được kỳ vọng là đầu tàu của tiến trình đổi mới. BỨT PHÁ TĂNG TRƯỞNG
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==