Phát biểu trước hàng trăm lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ, nhà nghiên cứu và chuyên gia tại lễ khai mạc Hội nghị Trí tuệ nhân tạo thế giới (WAIC) ở Thượng Hải ngày 17/7, ông Tập Cận Bình khẳng định Trung Quốc là nước lãnh đạo toàn cầu có trách nhiệm, quyết tâm định hình tương lai của công nghệ theo hướng mang lại lợi ích cho nhân loại. “Trong bối cảnh AI phát triển với tốc độ đáng kinh ngạc, chúng ta phải bảo đảm công nghệ này được phát triển theo hướng tích cực, vì lợi ích chung và vì nhân loại”, ông Tập Cận Bình phát biểu. Ông kêu gọi bảo đảm việc giám sát và quản trị AI chính xác, hiệu quả, hoàn thiện các biện pháp nhằm ngăn chặn nguy cơ AI vượt khỏi tầm kiểm soát. Ông Tập Cận Bình đưa ra phát biểu chỉ vài phút sau khi ông Trump nêu hàng loạt cáo buộc nhằm vào chính phủ Trung Quốc, trong đó có việc Bắc Kinh bị cho là đã thu thập trái phép 220 triệu hồ sơ cử tri Mỹ trong nỗ lực can thiệp vào bầu cử Mỹ. Trung Quốc đã bác bỏ các cáo buộc này. Sự đối lập giữa hai thông điệp cho thấy những rạn nứt và lo ngại ngày càng sâu sắc trong cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc. Thông điệp của ông Tập Cận Bình cho thấy nỗ lực rõ ràng nhằm đưa Trung Quốc trở thành nước dẫn dắt trong việc xây dựng các quy tắc toàn cầu về AI, trong bối cảnh đang có nhiều lo ngại về tác động của AI đối với an ninh quốc gia, trong đó có khả năng AI khai thác các lỗ hổng trong phần mềm và cơ sở dữ liệu. Trong bài phát biểu, ông Tập Cận Bình chỉ trích việc “mở rộng quá mức khái niệm an ninh quốc gia trong lĩnh vực AI” hoặc “đặt an ninh của một quốc gia lên trên an ninh của các quốc gia khác” - ám chỉ được cho là nhắm đến cách tiếp cận của Mỹ về AI. Thay vào đó, Trung Quốc thúc đẩy quan điểm nên coi AI là “hàng hóa công toàn cầu”, và Trung Quốc sẵn sàng hợp tác với các quốc gia khác để cùng phát triển công nghệ này. Ngay trước thềm hội nghị, Trung Quốc ra mắt Tổ chức Hợp tác trí tuệ nhân tạo Thế giới (WAICO), một cơ chế mới gồm 29 quốc gia, trong đó có Nga, Indonesia và Pakistan. “Ông Tập coi AI là cơ hội để tập hợp thêm các đồng minh nhằm cạnh tranh với Mỹ, không chỉ trong lĩnh vực công nghệ AI mà còn trong quan hệ quốc tế. Đó là ngoại giao AI”, ông George Chen - Chủ tịch mảng công nghệ số của hãng tư vấn The Asia Group tại Hong Kong (Trung Quốc), nhận định. Theo ông Chen, Trung Quốc cho rằng họ đã bỏ lỡ cơ hội thiết lập các quy tắc phát triển internet toàn cầu trong nhiều thập niên qua, nhưng AI xuất hiện vào thời điểm nước này đang ở vị thế mạnh hơn nhiều. “Ba hoặc bốn thập kỷ trước, Trung Quốc còn là một quốc gia rất nghèo… nhưng ngày nay mọi chuyện đã khác. Nếu AI là internet của kỷ nguyên mới, Trung Quốc không muốn bỏ lỡ cơ hội này thêm một lần nữa”, ông Chen nói. CUỘC ĐUA NGÀY CÀNG NÓNG Các công ty Mỹ vẫn được đánh giá là đang dẫn đầu trong cuộc đua AI khi tập trung phát triển những mô hình tiên tiến nhất. Các mô hình của Mỹ vượt trội về năng lực, đồng thời nước này cũng đang nắm lợi thế về phần cứng phục vụ huấn luyện và phát triển AI. Tuy nhiên, khoảng cách đang dần thu hẹp. Theo các chuyên gia, Bắc Kinh đang theo đuổi chiến lược khác: đẩy mạnh ứng dụng AI trong robot và tự động hóa, đồng thời mở rộng quy mô triển khai AI trên phạm vi toàn cầu. Các công ty AI Trung Quốc như DeepSeek và Zhipu đã đạt nhiều bước tiến quan trọng, thu hẹp khoảng cách về hiệu năng so với các doanh nghiệp Mỹ. Ngày càng nhiều người dùng trên thế giới lựa chọn các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc vì chi phí vận hành thấp hơn so với các sản phẩm từ Thung lũng Silicon. Theo phân tích của Our World In Data, trong tháng 5, các công ty Trung Quốc chiếm 20 trong số 50 mô hình AI phổ biến nhất mỗi ngày trên nền tảng OpenRouter - nơi người dùng có thể truy cập nhiều mô hình AI khác nhau - tăng mạnh so với 5 mô hình vào đầu năm 2025. Phần lớn số còn lại thuộc về các công ty Mỹ. Thời gian qua, Washington cáo buộc các tổ chức Trung Quốc tiến hành những chiến dịch “quy mô công nghiệp” nhằm chắt lọc công nghệ AI tiên tiến của Mỹ, ám chỉ quá trình sử dụng một mô hình AI lớn để huấn luyện các mô hình nhỏ hơn nhằm nâng cao năng lực. Đầu tháng này, một cơ quan quản lý của Trung Quốc cảnh báo đã phát hiện “cửa hậu” tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng trong công cụ Claude Code của công ty Mỹ Anthropic. Anthropic tuyên bố, cơ chế bị gọi là “cửa hậu” thực chất chỉ là tính năng thử nghiệm nhằm theo dõi hành vi lạm dụng nền tảng và không được phép truy cập từ Trung Quốc. Washington cũng lo ngại bên ngoài có thể sử dụng các mô hình AI mạnh để phát hiện và khai thác lỗ hổng an ninh mạng trong hạ tầng trọng yếu của Mỹ. Đầu tuần này, Nhà Trắng khởi động chương trình nhằm giải quyết nguy cơ đó. Ngược lại, Bắc Kinh cũng đang xem xét khả năng hạn chế quyền truy cập từ nước ngoài vào các mô hình AI tiên tiến nhất của Trung Quốc, Reuters đưa tin. THAM VỌNG THIẾT LẬP LUẬT CHƠI Việc các mô hình AI của Trung Quốc ngày càng mở rộng ảnh hưởng trên toàn cầu có thể giúp nước này hiện thực hóa tham vọng dẫn dắt quá trình phổ biến và xây dựng quy tắc với AI. Hội nghị tại Thượng Hải cho thấy cả phạm vi ảnh hưởng lẫn những giới hạn của Trung Quốc, khi các công ty Mỹ tham gia rất hạn chế, dù truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết sự kiện năm nay ghi nhận số lượng người tham dự kỷ lục. Theo Ban Tổ chức, hội nghị kéo dài 4 ngày có sự tham dự của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres, 9 nhà khoa học đoạt giải Nobel và giải Turing, cùng hơn 1.000 doanh nghiệp trên toàn thế giới. Đây là lần đầu tiên ông Tập trực tiếp tham dự hội nghị kể từ khi WAIC được tổ chức lần đầu năm 2018, cho thấy tầm quan trọng mà Bắc Kinh dành cho AI cũng như cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt với Mỹ nhằm giành vị trí dẫn đầu trong lĩnh vực này. Một số chuyên gia phương Tây lo ngại vai trò ngày càng lớn của Trung Quốc trong việc xây dựng các chuẩn mực toàn cầu về AI sẽ giúp nước này xuất khẩu mô hình quản lý internet và truyền thông với nhiều hạn chế. Ông Paul Triolo, đối tác của hãng tư vấn DGA-Albright Stonebridge Group tại Washington, cho rằng khó có khả năng các nước lớn ở phương Tây tham gia tổ chức do Trung Quốc dẫn dắt, nhất là khi tổ chức này có thể đảm nhận cả việc thúc đẩy phát triển AI lẫn xây dựng quy định về quản trị AI. n Đêm ngày 16, rạng sáng 17/7, quân đội Mỹ tiến hành một loạt cuộc không kích mới nhằm vào nhiều mục tiêu tại miền Nam và Đông Nam Iran, đánh dấu đêm thứ sáu liên tiếp Washington triển khai các hoạt động quân sự nhằm vào nước này. Hãng tin Fars sau đó đưa tin, tổng cộng 5 cây cầu bị Mỹ tấn công, trong đó có cầu Gariveh, cầu Kahurestan và cầu Bandar Abbas-Shiraz. Đây đều là các tuyến giao thông quan trọng phục vụ vận tải nội địa cũng như hoạt động hậu cần quân sự của Iran. Theo Tasnim, vụ tấn công vào cầu Bandar Abbas-Shiraz đã khiến nhiều khu vực lân cận bị mất điện. Đài truyền hình quốc gia IRIB cho biết một cuộc không kích vào khu dân cư tại thành phố cảng Bandar Abbas khiến 1 người thiệt mạng và 8 người bị thương. Một cuộc tấn công khác nhắm vào hai cây cầu gần Bandar Khamir thuộc tỉnh Hormozgan, khiến 7 người thiệt mạng và 9 người bị thương. Sau các đợt không kích, quân đội Iran tuyên bố đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ trong khu vực. Theo văn phòng quan hệ công chúng quân đội Iran, các đơn vị Iran đã tập kích một đơn vị triển khai quân cùng các trung tâm hậu cần của quân đội Mỹ tại Kuwait. Sáng 17/7, Tehran tuyên bố, lực lượng Iran đã bất ngờ tấn công trung tâm chỉ huy tác chiến đặc biệt của Mỹ tại căn cứ al-Tanf ở Syria. Iran tuyên bố đã phá hủy một hệ thống radar, nhiều trực thăng tác chiến đặc biệt và gây thương vong cho lực lượng Mỹ. n 18-19/7/2026 www.tienphong.vn QUỐC TẾ 17 TRUNG QUỐC TUNG CHIẾN LƯỢC AI TOÀN CẦU Mỹ không kích 5 cây cầu ở Iran TRONG LÚC TỔNG THỐNG MỸ DONALD TRUMP CÁO BUỘC BẮC KINH KHAI THÁC DỮ LIỆU BẦU CỬ CỦA MỸ TRONG BÀI PHÁT BIỂU TRÊN TRUYỀN HÌNH, Ở NỬA KIA CỦA THẾ GIỚI, CHỦ TỊCH TRUNG QUỐC TẬP CẬN BÌNH TRUYỀN TẢI THÔNG ĐIỆP HOÀN TOÀN KHÁC. MỸ TIẾP TỤC MỞ ĐỢT KHÔNG KÍCH ĐÊM THỨ SÁU LIÊN TIẾP VÀO IRAN, NHẮM VÀO 5 CÂY CẦU CHIẾN LƯỢC CÙNG NHIỀU MỤC TIÊU TẠI MIỀN NAM NƯỚC NÀY. THU LOAN (theo CNN, FT, AP) QUỲNH NHƯ (theo CNN) Một số doanh nghiệp phương Tây như DoorDash, Siemens và Airbnb đã bắt đầu chuyển sang sử dụng các mô hình AI của Trung Quốc nhờ chi phí thấp hơn và khả năng triển khai linh hoạt hơn. Robot hình người được trưng bày tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới năm 2026 ở Thượng Hải, Trung Quốc ẢNH: CGTN Hình ảnh một cây cầu bị hư hại sau các cuộc không kích của Mỹ, tại tỉnh Hormozgan, Iran hôm 16/7 NGUỒN: IRIB
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==