Mỗi năm, hàng triệu sinh viên mới tốt nghiệp lại gia nhập thị trường lao động vốn đã bão hòa của Trung Quốc. Đối với khóa sinh viên năm nay – những người đang đổ vào một “biển” ứng viên ngày càng đông đúc để cạnh tranh vị trí làm việc ít ỏi – triển vọng được cho là u ám nhất từ trước đến nay. THIẾU VIỆC LÀM Cô Jasmine, 22 tuổi, tốt nghiệp ngành kế toán tại Thượng Hải, là một trong số 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học năm nay – tăng thêm 480.000 người so với năm 2025. Cô hy vọng sẽ tìm được việc ngay sau khi ra trường, nhưng đã gửi khoảng 150 hồ sơ xin việc trong tháng qua mà vẫn chưa thành công. “Mọi thứ khó khăn hơn tôi tưởng rất nhiều”, cô nói. “Thiếu việc làm là một vấn đề, và sự cạnh tranh thì cũng vô cùng khốc liệt, đặc biệt đối với những công việc được nghỉ cuối tuần và có đầy đủ bảo hiểm xã hội”. Trong khi tỷ lệ thất nghiệp của nhóm tuổi từ 16 đến 24 ở Trung Quốc là 15,6%, tương đương với mức 16,2% ở Anh và 15,1% ở EU, thị trường lao động của Trung Quốc lại đặc biệt khắc nghiệt đối với sinh viên do những biến đổi chóng mặt trong nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Ngày càng nhiều sinh viên mới tốt nghiệp các ngành nhân văn, nghệ thuật và ngôn ngữ ở Trung Quốc nhận thấy thị trường hầu như không có nhu cầu cho kỹ năng của họ. Trong khi đó, các trường đại học Trung Quốc đang nhanh chóng cải cách chương trình đào tạo để đáp ứng cuộc đua trở thành cường quốc toàn cầu trong một loạt ngành công nghệ cao, qua việc cắt giảm hàng loạt ngành học bị xem là lỗi thời. Với hơn 10 triệu sinh viên Trung Quốc tốt nghiệp mỗi năm kể từ năm 2022, con số này vẫn tiếp tục tăng. Quy mô khổng lồ này càng khiến vấn đề thêm nghiêm trọng, khi chính quyền phải tìm việc làm phù hợp cho số người tương đương dân số một quốc gia châu Âu cỡ trung bình mỗi năm. THIẾU KỸ NĂNG Theo một nhà nghiên cứu của Economist Intelligence Unit (EIU), người không muốn nêu tên, tình trạng việc làm của thanh niên Trung Quốc là một vấn đề dai dẳng kể từ năm 2020 và “vẫn chưa có sự cải thiện đáng kể”. Xu hướng này ban đầu được thúc đẩy bởi việc Trung Quốc chuyển sang “mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất và sản xuất” với các ngành công nghiệp giá trị cao như xe điện, pin, chất bán dẫn và robot. “Nền kinh tế chuyển dịch đã dẫn đến sự mất cân đối giữa kỹ năng mà sinh viên tốt nghiệp được đào tạo và kỹ năng mà thị trường lao động cần”, nhà nghiên cứu cho biết, đồng thời nói thêm rằng vấn đề gần đây càng trầm trọng hơn do “tác động mang tính chuyển đổi” của AI. “Các công việc ở cấp độ đầu vào thường dễ bị tự động hóa hoặc thay thế hơn, khiến người lao động trẻ đặc biệt dễ bị tổn thương”, nhà nghiên cứu nói. “Ngay cả sinh viên tốt nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin cũng đã chứng kiến một số nhiệm vụ đầu vào được AI đảm nhận”. Theo ông Charles Jeffery Sun, nhà sáng lập công ty tư vấn China Education International, mặc dù xu hướng chuyển sang các ngành học liên quan AI và công nghệ diễn ra trên toàn thế giới, nhưng tốc độ của quá trình này tại các trường đại học Trung Quốc lại rất khác biệt. “Hệ thống giáo dục đại học của Trung Quốc được quản lý tập trung. Khi Bắc Kinh đưa ra một định hướng chiến lược, việc triển khai trên hàng trăm trường đại học diễn ra rất nhanh chóng”, ông nói. Để đáp ứng chỉ thị từ Bắc Kinh về việc các ngành học cần phù hợp hơn với nhu cầu lao động, các trường đại học Trung Quốc đã cắt giảm 12.200 chương trình đào tạo, chủ yếu thuộc lĩnh vực nghệ thuật và nhân văn từ năm 2021 đến năm 2025, đồng thời bổ sung 10.200 chương trình mới. Ông Sun mô tả đây là một tình huống “đau đớn đối với nhiều sinh viên tốt nghiệp”, nhưng cũng là một “sự điều chỉnh cần thiết”. “Trong nhiều thập kỷ, giáo dục đại học Trung Quốc chủ yếu tập trung vào việc tạo điều kiện tiếp cận, đưa nhiều sinh viên vào đại học hơn. Giai đoạn tiếp theo phải là nâng cao chất lượng và tính phù hợp”, ông nói. Tình trạng suy giảm kinh tế của Trung Quốc càng làm cản trở thị trường việc làm, khi Bắc Kinh điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng GDP xuống mức thấp nhất kể từ năm 1991 – trong khoảng từ 4,5% đến 5% – khi đất nước phải đối mặt thuế quan toàn cầu gay gắt, tiêu dùng nội địa yếu và dân số già hóa nhanh chóng. Sinh viên mới tốt nghiệp thường phải lựa chọn giữa những công việc áp lực cao trong khu vực tư nhân – nơi làm việc 12 tiếng một ngày và ca cuối tuần là chuyện thường thấy – hoặc những công việc ổn định nhưng lương thấp hơn trong hệ thống công chức vốn cạnh tranh khốc liệt của Trung Quốc. Anh Fan, 22 tuổi, vừa tốt nghiệp ngành khoa học xã hội tại Đại học Tứ Xuyên vào tháng trước, cho biết có rất ít công việc vừa có giờ làm việc đều đặn vừa bền vững lâu dài. “Đối với hầu hết chúng tôi, việc tìm việc hay đi làm đều rất căng thẳng”, anh nói. “Nếu làm ở một công ty lớn, bạn sẽ luôn lo lắng rằng sau này mình sẽ bị sa thải. Bạn cũng sẽ rất áp lực trước khối lượng công việc. Nếu làm một công việc ổn định hơn, bạn lại lo lắng về việc không kiếm được nhiều tiền như những người khác”. Tỷ lệ thất nghiệp của sinh viên dường như là một trong những mối quan tâm hàng đầu của chính quyền. Bắc Kinh đã thúc đẩy nhiều sáng kiến nhằm khuyến khích tuyển dụng, trong đó có một chiến dịch toàn quốc kéo dài sáu tháng được phát động vào tháng trước. Các cơ quan chức năng cho biết họ có kế hoạch tận dụng AI để tạo thêm 12 triệu việc làm tại đô thị trong năm 2026, bao gồm triển khai các chương trình đào tạo quy mô lớn và thực tập trong những lĩnh vực mới nổi có tốc độ tăng trưởng cao. Ông Sun cho rằng phản ứng chính sách của Bắc Kinh là “hợp lý và chủ động”, nhưng những “vấn đề mang tính cơ cấu sẽ cần thời gian” để giải quyết. “Tôi tin rằng xu hướng thất nghiệp của sinh viên tốt nghiệp sẽ còn xấu đi trong ngắn hạn, nhưng có thể ổn định trong trung hạn khi các điều chỉnh cấu trúc có hiệu lực”, ông nói. Hiện tại, ngày càng nhiều người có bằng cấp chuyển sang các công việc linh hoạt, như giao hàng. Nhà nghiên cứu của EIU cho biết nền kinh tế việc làm tự do mang lại những cơ hội thu nhập quan trọng, nhưng “có thể dẫn đến sự mai một kỹ năng, tăng trưởng thu nhập thấp hơn và giảm khả năng thăng tiến nghề nghiệp”. “Các chính sách hỗ trợ rất quan trọng trong việc giúp người lao động thích nghi và đảm bảo quá trình chuyển đổi không dẫn đến những tổn thất lâu dài về kỹ năng và thu nhập đối với thế hệ trẻ”, nhà nghiên cứu nói.n Tai hoạt động giống như một chiếc lò tự làm sạch - nó sử dụng ráy tai để bôi trơn ống tai cũng như loại bỏ tế bào chết và vi khuẩn tích tụ. Chuyển động của hàm khi nói hoặc nhai, ráy tai cùng toàn bộ chất bẩn sẽ dần di chuyển từ màng nhĩ ra cửa tai và được rửa trôi khi tắm. Bất kỳ vật gì đưa vào ống tai – từ tăm bông đến nút bịt tai – đều có thể nén chặt ráy tai và đẩy nó ngược trở lại gần màng nhĩ. Điều này có thể gây ngứa hoặc cảm giác căng tức trong tai, và theo thời gian hình thành một lớp cản làm giảm khả năng truyền sóng âm, dẫn đến hiện tượng ù tai. Lượng vi khuẩn tích tụ cùng độ ẩm bị giữ lại cũng có thể gây nhiễm trùng. “Chúng ta đều khá chủ quan trong việc bảo vệ đôi tai khi còn trẻ”, bà Jamie Bogle, chuyên gia thính học tại Mayo Clinic ở Mỹ, nói. “Nhưng những thói quen xấu sẽ tích tụ theo thời gian, vì vậy những điều chúng ta từng làm khi còn trẻ có thể ảnh hưởng đến thính lực sau này”. Tại Mỹ, nhiều bang đã bắt đầu kiểm tra thính lực cho trẻ nhỏ ngay tại trường học, theo bà Bogle. “Tuy nhiên khi lớn lên, chúng ta gần như không kiểm tra gì cho đến khi nhận thấy vấn đề”, bà nói. n 18-19/7/2026 www.tienphong.vn NHÌN RA THẾ GIỚI 16 KHỦNG HOẢNG THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG DÙ SỐ LƯỢNG SINH VIÊN TỐT NGHIỆP CAO KỶ LỤC, RẤT ÍT BẠN TRẺ TÌM ĐƯỢC VIỆC LÀM KHI NHIỀU VỊ TRÍ ĐẦU VÀO BỊ ẢNH HƯỞNG BỞI TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) VÀ TỰ ĐỘNG HÓA. HÀ MY (theo theguardian.com) Anh Fan cho biết anh chưa nhìn thấy bất kỳ “giải pháp thực sự tốt” cho vấn đề thất nghiệp của người trẻ Trung Quốc, nhưng vẫn hy vọng rằng “môi trường trong tương lai sẽ tốt hơn”. “Tôi không biết chính xác khi nào điều đó sẽ xảy ra. Tôi cũng không biết phải làm gì với tương lai”, anh nói. “Tôi chỉ có thể chấp nhận thực tế”. Sinh viên tốt nghiệp đại học tham dự hội chợ việc làm ở Vũ Hán Ở TRUNG QUỐC Đừng lạm dụng nút tai BÀ VALERIE PAVLOVICH RUFF, CHUYÊN GIA THÍNH HỌC VÀ ĐIỀU TRỊ SUY GIẢM THÍNH LỰC Ở MỸ, KHUYẾN CÁO KHÔNG NÊN ĐEO NÚT BỊT TAI MỖI ĐÊM VÌ ĐIỀU ĐÓ LÀM TĂNG NGUY CƠ RÁY TAI BỊ NÉN LẠI VÀ GÂY NHIỄM TRÙNG. TUY NHIÊN, NẾU CHỈ SỬ DỤNG TRONG THỜI GIAN NGẮN – NHƯ Ở CÁC KHU VỰC QUÁ ỒN – THÌ NHÌN CHUNG VẪN AN TOÀN, MIỄN LÀ BAN NGÀY ĐÔI TAI CÓ ĐỦ THỜI GIAN ĐỂ TỰ LÀM SẠCH. Một cách hiệu quả để ngăn ngừa tổn thương thính lực trong môi trường ồn ào là dùng thiết bị bảo vệ như nút bịt tai hoặc chụp tai, nhưng đừng lạm dụng chúng HOÀI VY (theo bbc.com)
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==