4-5/7/2026 www.tienphong.vn VĂN HÓA 5 phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong hoạt động kinh doanh, thương mại trong giới hạn quyền tác giả, giới hạn quyền liên quan có hiệu lực từ ngày 26/4/2023 đã có quy định vấn đề trên. Từ ngày 01/7/2026 lương cơ sở tăng lên, nên mức phí bản quyền cũng có sự thay đổi. Chuyên gia bản quyền nhắc lại việc thu phí tác quyền âm nhạc ở khách sạn, quán cà phê tại Đà Nẵng năm 2017 từng gây tranh luận gay gắt và cũng không đi đến đâu. Nhiều chủ quán cà phê hồi ấy đã đặt câu hỏi: Làm sao biết được quán phát bao nhiêu bài hát, bài nào mở nhiều, bài nào mở ít, bài nào không mở để trả cho những người sáng tạo nghệ thuật được công bằng? Nhạc sĩ Đông Thiên Đức lại thương cảm với các quán cà phê diện tích nhỏ: “Tôi nghĩ, các quán nhỏ thì miễn phí cho họ, không cần thu phí”. Nhưng một bà chủ quán cà phê ở Hà Nội lại phản bác: “Quán nhỏ có khi doanh thu lại cao, mở nhạc suốt ngày. Ngay cùng một diện tích, cùng một con phố, mà cũng có quán này, quán kia, quán đông khách, quán vắng hoe”. Theo chuyên gia trong lĩnh vực bản quyền tác giả, mức phí bản quyền âm nhạc nếu chỉ căn cứ theo diện tích, lương cơ bản thì vẫn còn những lăn tăn nhất định. “Pháp luật quy định những bản ghi âm nhằm mục đích thương mại phải trả tiền bản quyền là đúng. Nhưng trả thế nào lại đang mắc”, ông nói. Một số câu hỏi đặt ra: Thu cho ai? (Bởi không phải nhạc sĩ nào cũng gửi gắm đứa con tinh thần của mình cho các trung tâmPV). Phải đưa ra giấy tờ chứng minh đơn vị, tổ chức quản lý bản quyền được nhạc sĩ ủy quyền thì mới được thu tiền. Còn những người không ủy quyền thì không được thu giúp họ. Thêm nữa, làm sao biết được các nhà hàng, các quán cà phê sử dụng những bài hát nào, tần suất ra sao? Làm thế nào để trả tiền cho tác giả một cách công bằng?. Theo chuyên gia, để thực thi thu phí bản quyền âm nhạc tại quán cà phê, nhà hàng được hiệu quả, cần đáp ứng các tiêu chuẩn: bên đi thu phải thuyết trình các bài hát đó đã được ủy quyền với các cơ sở kinh doanh; chỉ các bài hát được quán, nhà hàng sử dụng mới được thu tiền. Sử dụng ít thì tác giả được ít tiền, sử dụng nhiều tác giả được nhiều tiền. Để kiểm soát được mức độ, tần suất sử dụng phải ứng dụng khoa học công nghệ. Mỗi cơ sở kinh doanh phải có hệ thống công nghệ bóc tách tác phẩm âm nhạc để làm rõ: sử dụng những tác phẩm nào, bao nhiêu lần? Bên thu phí phải cung cấp thiết bị công nghệ bóc tách. Chuyên gia phân tích: “Nếu chỉ thu phí bản quyền âm nhạc dựa trên cơ sở lương cơ bản và diện tích cơ sở kinh doanh vẫn chưa đủ. Vì nguyên tắc của pháp luật bản quyền là không triệt tiêu sự kinh doanh của người ta, nên căn cứ cả doanh thu của cơ sở kinh doanh. Hiện nay vấn đề thuế ở quán cà phê, nhà hàng được làm rất tốt, rất tiện cho việc thu phí bản quyền âm nhạc. Chủ cơ sở kinh doanh có sống được thì mới có tiền để trả các loại phí, trong đó có phí bản quyền âm nhạc”. Quanh chuyện thu phí bản quyền âm nhạc nói chung, một bầu sô đình đám chia sẻ: “Đôi khi tác phẩm không được tác giả ủy quyền vẫn bị trung tâm quản lý bản quyền thu bừa. Không cần biết quán cà phê mở nhạc của ai, chỉ cần biết một năm thu bao nhiêu tiền phí thì vẫn chưa ổn. Vậy, số tiền thu được sẽ đưa cho ai, những nhạc sĩ không có tác phẩm được sử dụng vẫn được chi trả, những người có một bài hát được sử dụng cũng được trả giống như những người có nhiều tác phẩm được phát rất nhiều trong quán? Cuối cùng, người ta lại căn cứ theo thông tin từ YouTube cung cấp, chẳng hạn năm nay phát bao nhiêu triệu lượt nghe của nhạc sĩ này, nhạc sĩ kia chăng? Thu tù mù còn trả phí lại theo thông tin từ YouTube cung cấp thì không thật công bằng”. n ghi hình. Các chủ thể này cũng có thể ủy quyền cho những tổ chức khác như Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV), Trung tâm Quyền liên quan đến tác giả Việt Nam (VCA)... Vì vậy, cơ sở kinh doanh sẽ làm việc với tổ chức nào phụ thuộc vào loại quyền đang được khai thác và phạm vi ủy quyền của từng tổ chức, chứ không mặc nhiên chỉ có VCPMC. Khi có người đến làm việc, chủ cơ sở kinh doanh có quyền yêu cầu cung cấp giấy tờ chứng minh tư cách pháp lý của tổ chức thu, giấy giới thiệu hoặc văn bản ủy quyền của người trực tiếp làm việc, căn cứ chứng minh phạm vi đại diện, danh mục tác phẩm hoặc kho nhạc được ủy quyền, phạm vi và thời hạn ủy quyền, biểu mức thu, phương thức thanh toán, dự thảo hợp đồng cấp phép cũng như hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Bên cạnh đó, theo Nghị định 17/2023/NĐ-CP, các tổ chức đại diện tập thể còn có trách nhiệm công khai thông tin về tác giả, chủ sở hữu quyền, phạm vi ủy quyền, hoạt động cấp phép cũng như việc thu, phân chia tiền bản quyền. Đây là cơ sở để các đơn vị kinh doanh đối chiếu và thực hiện đúng nghĩa vụ. Nghị định 134/2026/NĐCP đã đưa ra công thức tính tiền bản quyền đối với các cơ sở kinh doanh. Ông đánh giá ý nghĩa của quy định này như thế nào? Điểm đáng chú ý là việc xác định mức thu đã có căn cứ thống nhất, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào quá trình thương lượng như trước. Theo quy định mới, tiền bản quyền hằng năm được tính trên cơ sở mức lương cơ sở nhân với hệ số điều chỉnh theo diện tích kinh doanh. Mức thu cũng được điều chỉnh theo từng khu vực, không áp dụng đồng loạt trên cả nước. Theo tôi, trong giai đoạn đầu triển khai, nên ưu tiên đối thoại, hướng dẫn trước khi áp dụng các biện pháp xử lý, qua đó giúp các cơ sở kinh doanh chủ động tuân thủ và giảm những tranh luận không cần thiết. Cảm ơn ông! Nhạc quốc tế có bị đánh phí bản quyền âm nhạc không? Chuyên gia trong lĩnh vực bản quyền tác giả đáp: “Thu phí nhạc quốc tế thì phải được ủy quyền của nghệ sĩ quốc tế”. Điều này cũng mở ra xu hướng mới. Có thể nhiều quán cà phê sẽ chuyển sang chơi nhạc quốc tế. Thực tế, ở Việt Nam rất đông khán giả hâm mộ ca sĩ, nhóm nhạc quốc tế. Nhiều người dự đoán, đây cũng là cơ hội của nhạc AI xâm lấn mạnh hơn ở quán cà phê, nhà hàng. Nhạc sĩ Đông Thiên Đức nhìn nhận: “Thực tế, nhiều quán cà phê, nhà hàng đã chuyển sang phát nhạc AI cả năm nay rồi. Họ chuyển sang nhạc AI vì họ tính toán triệt để như một… nhà kinh doanh thiên tài. Họ cảm thấy như vậy sẽ giảm được vài triệu tiền bản quyền âm nhạc. Nhưng họ không nghĩ rất cần nghệ sĩ rất cần những khoản tiền ấy”. Song anh tự tin, nhạc “ảo” không thắng được nhạc “thật”. KÍNH LĂNG Trên trang Phòng, chống ma tuý - Công an TP Hồ Chí Minh tin “nóng” bắt nam nhạc sĩ Tăng Nhật Tuệ và 47 đối tượng trong đường dây ma tuý khủng hút hơn 20 ngàn lượt thả biểu tượng (thích, ha ha, ngạc nhiên), hơn 200 lượt chia sẻ, cùng gần 2.000 bình luận. Hai cái tên Miu Lê, Chi Dân cũng bất ngờ “nóng” lại. Bởi Tăng Nhật Tuệ, Miu Lê, Chi Dân khá có duyên trên con đường nghệ thuật. Trong phim Em là bà nội của anh (2015) Tăng Nhật Tuệ sáng tác ca khúc chủ đề của phim, Miu Lê “ẵm” vai nữ chính. Tăng Nhật Tuệ cũng chính là đồng tác giả của Yêu anh (sáng tác: Tăng Nhật Tuệ, Gào Tanny) bản hít làm “kích hoạt” cái tên Miu Lê ở lĩnh vực ca nhạc. Lúc này, MV Yêu anh đang “sốt” trở lại vì nó chính là thành quả lao động của nhạc sĩ Tăng Nhật Tuệ, ca sĩ Miu Lê và sự tham gia diễn xuất của Chi Dân. Ngoài tham gia diễn xuất trong MV Yêu Anh của Miu Lê, Chi Dân còn là cha đẻ của ca khúc Giả vờ nhưng em yêu anh, đây cũng là một trong những bài hát được Miu Lê trình bày thành công. Đáng tiếc, con đường nghệ thuật của cả ba nghệ sĩ đang đi vào ngõ cụt. Tăng Nhật Tuệ, Miu Lê, Chi Dân đều đã bị bắt vì ma tuý. Nhiều khán giả mất niềm tin khi làng giải trí nói chung, làng ca nhạc nói riêng thời gian qua có khá nhiều cái tên vấp ngã với những nguyên nhân khác nhau: Ma tuý, chiếm đoạt tài sản, lừa dối khách hàng… Trong những nhân vật bị lôi ra ánh sáng có cả người được mệnh danh “Anh cả của làng mốt Việt “tới người mẫu, diễn viên, ca sĩ, nhạc sĩ có tiếng… Điều này hé lộ đời sống của nghệ sĩ phía sau hào quang. Không những khiến khán giả thất vọng, họ còn mang lại những phiền toái cho những dự án nghệ thuật họ tham gia trước khi bị bắt. Phim Chốt đơn do Thủy Tiên đóng vai nữ chính, đã phải dùng ứng dụng công nghệ AI thay thế. Mới đây phim Chiếc kén đã công bố vai diễn của Trương Ngọc Ánh cũng được xử lý bằng phiên bản nhân tạo. Việc thay thế này không những làm tăng kinh phí sản xuất phim lên cao còn khiến phim đứng trước nguy cơ thất thu ở phòng vé, vì khán giả chưa quen trong một bộ phim có cả diễn viên thật và diễn viên ảo. Nhưng biết làm sao khi diễn viên Trương Ngọc Ánh đã bị bắt vì tội Lạm dụng tín nhiệm chiến đoạt tài sản? “Không bông tuyết nào sạch”, một số tài khoản mượn tên của một bộ phim Hàn Quốc để bày tỏ sự mất niềm tin của bản thân với các “ngôi sao” Việt. Nhưng lại có những khán giả để nghị rà soát mạnh ở làng giải trí như một cuộc “đại phẫu”, để không còn những bông tuyết chưa sạch, giữ lại bông tuyết sạch xứng đáng đón nhận tình yêu và niềm tin của người hâm mộ. MIU MIU Đi tìm “bông tuyết” sạch Khi một quán cà phê, nhà hàng hoặc cơ sở kinh doanh sử dụng âm nhạc để tạo không gian phục vụ khách hàng thì đây là hành vi khai thác tác phẩm trong hoạt động kinh doanh CƠ HỘI CHO NHẠC AI XÂM LẤN
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==