Nhiều chủ quán cà phê, nhà hàng cho rằng họ đã trả phí YouTube Premium hoặc Spotify hằng tháng nên không hiểu vì sao vẫn phải trả thêm tiền bản quyền âm nhạc khi mở nhạc phục vụ khách. Dưới góc độ pháp lý, điều này được hiểu như thế nào thưa luật sư? Đây là điểm nhiều người đang nhầm lẫn. Cần phân biệt rõ giữa phí sử dụng dịch vụ và nghĩa vụ trả tiền bản quyền. Khoản phí người dùng trả cho YouTube Premium, Spotify hay các nền tảng tương tự là chi phí để sử dụng dịch vụ theo điều khoản của nhà cung cấp, chủ yếu phục vụ mục đích cá nhân, phi thương mại. Trong khi đó, khi một quán cà phê, nhà hàng hoặc cơ sở kinh doanh sử dụng âm nhạc để tạo không gian phục vụ khách hàng thì đây là hành vi khai thác tác phẩm trong hoạt động kinh doanh. Quan hệ pháp lý lúc này được điều chỉnh bởi pháp luật về quyền tác giả. Hai nghĩa vụ này hoàn toàn độc lập và không thể thay thế cho nhau. Thực tế, nghĩa vụ tôn trọng quyền tác giả trong hoạt động kinh doanh đã được quy định trong Luật Sở hữu trí tuệ từ nhiều năm nay. Các quy định mới chỉ tập trung hoàn thiện cơ chế xác định mức thu, phương thức thu và phân chia tiền bản quyền theo hướng minh bạch, thống nhất hơn, chứ không phải đặt ra một nghĩa vụ pháp lý mới. Một số chủ quán băn khoăn khi có người đến yêu cầu nộp tiền bản quyền. Họ có bắt buộc phải thanh toán ngay không? Không. Về nguyên tắc, chủ cơ sở kinh doanh không có nghĩa vụ phải thanh toán ngay nếu bên thu chưa chứng minh đầy đủ tư cách đại diện. Theo quy định của pháp luật, các tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan chỉ được đàm phán, cấp phép, thu và phân chia tiền bản quyền trong phạm vi được tác giả hoặc chủ sở hữu quyền ủy quyền. Hiện nay, Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) là một trong các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả trong lĩnh vực âm nhạc theo phạm vi được ủy quyền. Tuy nhiên, ngoài quyền tác giả còn có quyền liên quan của người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, GIÚP NHẠC SĨ CÓ THÊM CHÚT THU NHẬP Tiền phí bản quyền âm nhạc sẽ được phân bổ thế nào tới nhạc sĩ là câu hỏi không chỉ riêng với Trúc Lê. Anh Trúc Lê nói tiếp: “Phí thực ra không lớn quá, có thể ở mức chấp nhận được. Mức phí bản quyền âm nhạc với quán cà phê, theo quy định từ 01/7/2026 cao nhất hơn 20 triệu đồng/năm; thấp nhất chưa đến 1 triệu đồng/năm. Mức phí này nhìn chung có lợi cho nhạc sĩ, giúp họ có thêm chút thu nhập, tuy không nhiều. Tuy nhiên, nếu chia đều số tiền thu được cho tất cả các tác giả lại thiệt thòi cho những tác giả nổi tiếng có bài hát được nghe nhiều, xem nhiều và có lợi cho những tác giả có bài hát ít được nghe”. Cha đẻ của nhiều nhạc phẩm được giới trẻ yêu thích, nhạc sĩ Đông Thiên Đức chia sẻ: “Thu phí bản quyền âm nhạc không phải quy định mới. Vấn đề này từng được triển khai cả chục năm nay nhưng cũng vấp phải nhiều vướng mắc. Thực ra, người nghe đã và đang trả tiền cho bản quyền âm nhạc từ lâu rồi. Chẳng hạn, như xem quảng cáo hoặc mua tài khoản Premium trên YouTube. Người ta sẽ lấy chi phí đó để trả tiền cho nghệ sĩ. Người dân ta đã có thói quen trả tiền cho bản quyền rồi. Các quán karaoke, nhà hàng hay các chuỗi cửa hàng cà phê lớn luôn tuân thủ và đóng tác quyền”. Nhạc sĩ Đông Thiên Đức cũng không tin chỉ vì mức thu phí điều chỉnh theo hướng tăng lên mà các quán cà phê “tẩy chay” âm nhạc. “Các quán cà phê sẽ không bỏ nhạc đâu”, anh khẳng định. Theo Đông Thiên Đức, thu phí bản quyền âm nhạc ở biểu giá áp từ 01/7/2026 thì nhạc sĩ cũng được hưởng lợi song không nhiều như người ngoài nghề tưởng tượng. “Tôi lấy ví dụ quán có diện tích trên 100 m2, mỗi năm phải đóng 5.186.000 đồng. Số tiền thu được sẽ trích cho đơn vị quản lý 20%, còn lại sẽ chia cho công ty mua bài hát ấy, họ thường sẽ lấy thêm 40-50% nữa. Nếu nghệ sĩ làm việc trực tiếp với đơn vị quản lý bản quyền (Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam - VCPMC chẳng hạn) thì sẽ không mất 40%, còn lại mới là của nghệ sĩ. Nghệ sĩ lại bao gồm: ca sĩ, nhạc sĩ, hòa âm, sản xuất. Tác giả như tôi còn được bao nhiêu đâu?”, anh nói. Nhưng nhạc sĩ được mệnh danh “người tạo hit” bày tỏ: “Có thể lúc này số tiền từ thu phí bản quyền âm nhạc ở quán cà phê, nhà hàng là nhỏ so với tôi. Nhưng cuộc sống vốn thăng trầm không ai biết trước, một ngày kia tôi cũng già đi, không còn được khán giả thương nữa thì số tiền nhỏ ấy cũng đủ để xoay xở lúc khó khăn. Vì thế tôi mong khán giả nhẹ nhàng một chút, các nhà kinh doanh cũng nghĩ cho nghệ sĩ một chút”. THU PHÍ LÀ ĐÚNG NHƯNG CẦN CÔNG BẰNG Nguyên lãnh đạo Cục Bản quyền tác giả khẳng định, việc thu phí bản quyền khi mở nhạc ở quán cà phê, nhà hàng không phải quy định mới. Tại phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định 17/2023/NĐ-CP về biểu mức tiền bản quyền khi sử dụng tác www.tienphong.vn 4 4-5/7/2026 NGƯỜI ĐẠI DIỆN GIA TÀI ÂM NHẠC CỦA “ÔNG HOÀNG BOLERO” TRÚC PHƯƠNG, ANH TRÚC LÊ, CON TRAI CỦA CỐ NHẠC SĨ, GHI NHẬN PHẢN ỨNG CỦA MỘT SỐ CHỦ QUÁN CÀ PHÊ TẠI TPHCM: “TÔI THẤY NHIỀU Ý KIẾN KHÔNG VUI. NHƯNG PHẢN ỨNG ĐÓ CŨNG HẾT SỨC BÌNH THƯỜNG. BỞI CÁI GÌ GÂY BẤT LỢI CHO NGƯỜI TA THÌ NGƯỜI TA SẼ PHẢN ĐỐI ÍT NHIỀU. TUY NHIÊN, DẦN DẦN SẼ ỔN THỎA CẢ, NGƯỜI TA KHÔNG VÌ THẾ MÀ BỎ ÂM NHẠC”. KHÔNG RIÊNG TRÚC LÊ, NHIỀU TÁC GIẢ BĂN KHOĂN VỀ BÀI TOÁN PHÂN BỔ CHO CÁC NHẠC SĨ. NHỮNG NGÀY QUA, CÂU CHUYỆN THU TIỀN BẢN QUYỀN ÂM NHẠC TẠI QUÁN CÀ PHÊ, NHÀ HÀNG THU HÚT NHIỀU TRANH LUẬN, KHÔNG ÍT CHỦ CƠ SỞ BỐI RỐI TRƯỚC CÁC YÊU CẦU THANH TOÁN. THEO LUẬT SƯ NGUYỄN LINH (ĐOÀN LUẬT SƯ HÀ NỘI), PHÁP LUẬT KHÔNG CHỈ QUY ĐỊNH NGHĨA VỤ TRẢ TIỀN BẢN QUYỀN MÀ CÒN BẢO ĐẢM QUYỀN CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG TÁC PHẨM. ĐÀO NGUYÊN HẠ ĐAN (thực hiện) VĂN HÓA ÁP CÔNG NGHỆ ĐỂ CÔNG BẰNG Trả tiền nghe nhạc vẫn chưa xong nghĩa vụ bản quyền THU PHÍ NHẠC QUÁN CÀ PHÊ: Sau 1/7, nhiều quán cà phê ở Hà Nội vẫn hút khách, vẫn mở nhạc Việt, như khi chưa có điều chỉnh phí bản quyền âm nhạc ẢNH: CÔNG HƯỚNG Luật sư Nguyễn Linh cho rằng, trong giai đoạn đầu triển khai, nên ưu tiên đối thoại, hướng dẫn trước khi áp dụng các biện pháp xử lý
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==