Những nghiên cứu khoa học mới nhất cho thấy điện thoại và các thiết bị kỹ thuật số khác có thể đang làm thay đổi hình dạng cổ, gây hại cho thị lực, ảnh hưởng đến kỹ năng vận động và làm giảm sức mạnh cơ bắp. Thậm chí còn có những lo ngại rằng lối sống gắn liền với công nghệ đang khiến chúng ta có nhiều nếp nhăn hơn. Và những vấn đề về thể chất này có thể từ đó dẫn đến suy giảm nhận thức hoặc một số vấn đề nghiêm trọng hơn. CỘT SỐNG BIẾN DẠNG Khi dùng điện thoại, người ta thường cúi đầu xuống để nhìn màn hình. Tư thế nghiêng đầu về phía trước này có thể tạo ra áp lực lên tới 27kg lên vùng cổ. Theo thời gian, điều đó có thể làm tổn thương các đĩa đệm cột sống, thoái hóa khớp và cơ, thậm chí làm giảm dung tích phổi. Nó cũng có thể làm thay đổi vĩnh viễn ngoại hình cơ thể người. Một số bài tập chuyên biệt có thể giúp khắc phục vấn đề này nếu được bác sĩ đồng ý. Nhưng có những thay đổi đơn giản hơn mà người dùng có thể bắt đầu ngay bây giờ: nâng điện thoại lên cao hơn. Đặt màn hình ngang tầm mắt, lý tưởng nhất là cách khuôn mặt khoảng một cánh tay. Lời khuyên tương tự cũng áp dụng với màn hình máy tính. Một số chuyên gia cho rằng việc nghỉ ngơi giữa các lần sử dụng màn hình có thể hữu ích. Hãy thử nghỉ 20 phút sau mỗi nửa giờ. Bà Justine Hextall, bác sĩ da liễu tại Anh, cho biết, áp lực lặp đi lặp lại gây ra nếp nhăn, vì vậy việc liên tục cúi người về phía trước và gập cổ có thể là một vấn đề. Tuy nhiên, bà Hextall nói thêm rằng hiện vẫn chưa có nghiên cứu chất lượng nào chứng minh mối liên hệ này. Tuy vậy, vẫn còn những vấn đề về da khác đáng lo ngại, đặc biệt đối với những người đeo đồng hồ thông minh mà hầu như không bao giờ tháo ra. “Một môi trường tối và ẩm như vùng da dưới đồng hồ là điều kiện lý tưởng cho nấm men phát triển, vì vậy bạn có thể bị kích ứng hoặc thậm chí bị chàm”, bà nói. Và vì điều này có thể làm tổn thương hàng rào bảo vệ da, bà Hextall cho biết nó cũng có thể dẫn đến tình trạng nhạy cảm với một số thành phần trong các thiết bị công nghệ, bao gồm niken, cao su, latex và một nhóm hóa chất gọi là acrylate. Giải pháp ở đây rất đơn giản: hãy tháo đồng hồ thông minh thường xuyên hơn và rửa sạch vùng da bên dưới. Bà cũng khuyến nghị nên sử dụng kem bảo vệ da nếu phải đeo đồng hồ cả ngày. THỊ LỰC SUY GIẢM Tỷ lệ cận thị đã tăng vọt trong nhiều thập kỷ qua. Ông Donald Mutti, giáo sư nhãn khoa tại Đại học Bang Ohio (Mỹ), nói: “Chúng tôi đã thực hiện một nghiên cứu theo dõi sự phát triển của mắt ở trẻ em trong hơn 20 năm, nhằm tìm hiểu các yếu tố nguyên nhân và sự tiến triển của cận thị”. Một câu hỏi quan trọng là liệu cận thị có liên quan các hoạt động “nhìn gần” hay không. “Câu trả lời là không hẳn”, ông nói. Nhưng nghiên cứu đã phát hiện ra một điều khác: thời gian ở ngoài trời dường như có tác dụng bảo vệ. “Giả thuyết là ánh sáng mạnh ngoài trời kích thích võng mạc giải phóng dopamine”, ông Mutti giải thích, và điều này có thể ảnh hưởng đến cách mắt phát triển. Công nghệ là một phần của xu hướng toàn cầu khiến chúng ta dành ngày càng nhiều thời gian ở trong nhà. Vì vậy, ông Mutti tin rằng các thiết bị điện tử có thể gián tiếp gây ảnh hưởng tiêu cực đến đôi mắt. Giải pháp ở đây cũng rất đơn giản, –chỉ cần dành nhiều thời gian ở ngoài trời hơn. Điều đó không chỉ tốt cho mắt mà còn có thể giúp ngủ ngon hơn. BÀN TAY YẾU ĐI Lực nắm tay ngày càng được công nhận là một dấu hiệu quan trọng phản ánh sức khỏe tổng thể. Một nghiên cứu cho thấy nó dự đoán nguy cơ tử vong sớm tốt hơn cả huyết áp. Và sức nắm đang giảm ở nhiều quốc gia, đặc biệt là ở người trẻ tuổi. Ông Johannes Beller, giáo sư xã hội học y khoa tại Đại học Y Lausitz (Đức), cho biết: “Sự suy giảm giữa các thế hệ không chỉ đơn thuần là đôi tay yếu hơn; nó có thể là một dấu hiệu cảnh báo sớm về sức khỏe trong tương lai của các thế hệ trẻ”. “Có cơ sở hợp lý để cho rằng việc chuyển sang lối làm việc ít vận động, chủ yếu dựa vào máy tính, đang góp phần làm suy giảm thể lực”, và điều đó hoàn toàn có khả năng ảnh hưởng đến sức nắm tay. PHỐI HỢP TAY – MẮT Công nghệ cũng ảnh hưởng đến kỹ năng vận động, năng lực kết nối trí óc và cơ thể để thực hiện các chuyển động chính xác. Theo ông Sebastian Suggate, giáo sư tâm lý học phát triển và giáo dục tại Đại học Regensburg (Đức), công nghệ có thể khiến người ta giỏi hơn trong những việc như nhấp chuột hay vuốt màn hình. “Nhưng nếu xét đến sự phát triển kỹ năng vận động nói chung thì bằng chứng đều cho thấy tác động tiêu cực”. Nghiên cứu của ông Suggate cho thấy mối liên hệ giữa thời gian sử dụng màn hình nhiều hơn và kỹ năng vận động kém hơn. Điều này đặc biệt đáng báo động vì có mối tương quan giữa kỹ năng vận động với sự phát triển nhận thức và học tập ở trẻ em, thanh thiếu niên. Lời khuyên của ông không phải là hoảng sợ hay cấm hoàn toàn màn hình. Thay vào đó, hãy chủ động đưa các hoạt động thực hành vào cuộc sống hằng ngày. Những công việc đòi hỏi thao tác bằng tay trong thời gian dài như chuẩn bị bữa ăn hoặc làm thủ công mỹ nghệ đều có ích. n Khóa học chuyên ngành Bảo tồn Cá mập & Cá đuối của Hiệp hội Huấn luyện viên lặn chuyên nghiệp (PADI) biến những chuyến lặn giải trí thông thường thành nhiệm vụ thu thập dữ liệu nhằm bảo vệ cá mập, cá đuối và các rạn san hô của Okinawa. Sau khóa học kéo dài hai ngày, mỗi thợ lặn sẽ được đào tạo cách thu thập và tải ảnh chụp cùng dữ liệu về địa điểm, ngày và thời gian lặn lên cơ sở dữ liệu quốc tế. Dữ liệu sẽ được các sinh viên của Đại học James Cook (Úc) tổng hợp, sau đó được cung cấp cho các tổ chức phi chính phủ nhằm định hình chính sách bảo tồn trên toàn thế giới. “Chúng tôi rất may mắn ở đây”, ông Benjamin Lubrano, quản lý Eurodivers ClubMed Kabira tại Ishigaki – một trong những địa điểm đầu tiên trên thế giới cung cấp chứng chỉ này – cho biết. “Chúng tôi ở rất gần một điểm tập trung cá đuối manta có tính ổn định, chỉ cách chưa đầy 10 phút đi thuyền, nên đây là nơi lý tưởng để học cách thu thập dữ liệu hiệu quả”. ANA Intercontinental Manza Bay là khu nghỉ dưỡng lặn sinh thái đầu tiên của Nhật Bản. Huấn luyện viên lặn Jymi Cardume nói: “Năm 1998, hiện tượng tẩy trắng san hô đã xóa sổ 90% san hô ở đây. Vì thế, ngư dân và các thợ lặn đã quyết định hành động, và hợp tác cùng nhau”. Tại đây, cả hai bắt tay thu thập san hô còn sót lại và tạo ra một khu vườn dưới nước khổng lồ để tái tạo chúng. Kết quả là hệ sinh thái biển dần trở nên phong phú hơn. Những cơn bão hằng năm trong khu vực thường giúp khuấy trộn lớp nước mặt ấm với lớp nước lạnh bên dưới, tạo nên điều kiện lý tưởng để san hô phát triển. Nhưng đến năm 2024, cơn bão ấy đã không đến. Không còn sự khuấy trộn đó, nhiệt độ nước biển lên tới 34°C, gây ra hiện tượng tẩy trắng san hô trên diện rộng. Khi san hô suy thoái, cá mập ở các rạn cũng mất đi nguồn thức ăn và nơi trú ẩn, buộc chúng phải rời bỏ những môi trường sống quen thuộc. n 4-5/7/2026 www.tienphong.vn NHÌN RA THẾ GIỚI 16 THIẾT BỊ ĐIỆN TỬ THIẾT BỊ ĐIỆN TỬ ĐANG THAY ĐỔI CƠ THỂ CON NGƯỜI THEO NHỮNG CÁCH MÀ NHIỀU NGƯỜI CÓ THỂ KHÔNG NHẬN RA. NGỌC DIỆP (theo bbc.com) Nghiên cứu cho thấy điện thoại có thể thay đổi hình dạng cổ, gây hại cho mắt, suy giảm cơ bắp và kỹ năng vận động ĐANG THAY ĐỔI CƠ THỂ NGƯỜI Nhật Bản khuyến khích du khách giải cứu cá mập, san hô TRONG KHI HIỆN TƯỢNG BIỂN ẤM LÊN GÂY ÁP LỰC LÊN CÁC RẠN SAN HÔ, CÁ MẬP VÀ CÁ ĐUỐI, CHƯƠNG TRÌNH LẶN BIỂN KHOA HỌC CÔNG DÂN MỚI CỦA THÀNH PHỐ OKINAWA ĐANG BIẾN DU KHÁCH THÀNH CÁC NHÀ NGHIÊN CỨU ĐẠI DƯƠNG. Tình nguyện viên giúp tái tạo các rạn san hô bị hư hại, khôi phục môi trường sống cho cá mập, cá đuối và các sinh vật biển khác của Okinawa HOÀI VY (theo travelandtourworld.com)
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==