Ngăn thông tin độc hại ngay trên đường truyền Nhằm xây dựng môi trường an toàn cho trẻ em trên không gian mạng, tháng 3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030”. Chương trình đặt ra một số mục tiêu cụ thể như đến năm 2030 toàn bộ cơ sở giáo dục phổ thông được triển khai giải pháp an ninh mạng hỗ trợ quản lý hoạt động và bảo vệ học sinh. Tất cả doanh nghiệp cung cấp dịch vụ truy nhập Internet (ISP) tại Việt Nam tích hợp giải pháp ngăn chặn thông tin độc hại ngay trên đường truyền mạng. Ngoài ra, các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải có giải pháp công nghệ hỗ trợ giáo dục kỹ năng số, tư vấn và hỗ trợ thông minh cho trẻ em. Trẻ em là nạn nhân bị xâm hại trên môi trường mạng được hỗ trợ, can thiệp kịp thời khi có yêu cầu từ bản thân, người thân hoặc cộng đồng xã hội. Tại Lễ phát động Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030” vừa diễn ra do Bộ Công an chủ trì, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chia sẻ, các hành vi xâm hại trẻ em trên không gian mạng ngày càng tinh vi, phức tạp và có tính xuyên biên giới. Trong khi kỹ năng số và khả năng đồng hành của một bộ phận phụ huynh, giáo viên và các tầng lớp nhân dân vẫn còn những mặt hạn chế. Điều đó đòi hỏi phải hành động đồng bộ hơn, nhanh hơn, quyết liệt hơn, trách nhiệm hơn và thiết thực cụ thể hơn. Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chức năng đẩy mạnh hiệu quả quản lý Nhà nước, tiếp tục hoàn thiện thể chế cơ chế quyết liệt hơn để thúc đẩy các nhiệm vụ giải pháp, nâng cao nhận thức xã hội, năng lực của các lực lượng chuyên trách, đồng thời hoạt động phối hợp liên ngành chặt chẽ, đặc biệt ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ trẻ em. Phó Thủ tướng cho rằng, mỗi gia đình phải thực sự là điểm tựa yêu thương, an toàn và tin cậy để trẻ em được lắng nghe, được chia sẻ và đồng hành. Mỗi nhà trường không chỉ truyền đạt tri thức mà cần giúp học sinh hình thành kỹ năng số, khả năng tự bảo vệ mình và văn hóa ứng xử văn minh trên không gian mạng. Theo Bộ Công an, Việt Nam đang từng bước chuyển dịch chiến lược bảo vệ trẻ em trên không gian mạng theo hướng từ ứng phó bị động sang kiến tạo “miễn dịch chủ động”, chuyển từ phương thức ứng phó, giải quyết sự vụ sang mô hình chủ động phòng ngừa, ngăn chặn rủi ro từ sớm, từ xa, qua đó từng bước kiến tạo khả năng “miễn dịch chủ động” cho trẻ em trên không gian số. Để thực hiện nhiệm vụ đó, theo Bộ Công an, cần sự chung tay và đồng hành chiến lược của cả hệ thống chính trị cùng toàn xã hội, trong đó gia đình trẻ được định vị làm trọng tâm cốt lõi. Cụ thể, các cơ quan Nhà nước có trách nhiệm hoàn thiện thể chế, Nhà trường và Gia đình có vai trò giáo dục, định hướng bồi đắp tư duy số lành mạnh. Đặc biệt cần sự vào cuộc mạnh mẽ của các doanh nghiệp công nghệ, thúc đẩy việc nghiên cứu và làm chủ các giải pháp kỹ thuật, xây dựng nên những lá chắn công nghệ Việt Nam vững chắc để ngăn chặn thông tin độc hại từ gốc. Theo ông Ngô Tuấn Anh, Chủ tịch Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia An ninh mạng ViSecurity, Tổng Giám đốc Công ty an ninh mạng SafeGate, việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng phải được coi là một phần của năng lực an toàn số quốc gia, không chỉ là việc riêng của từng gia đình. Gia đình là tuyến đầu, nhưng nhà trường, doanh nghiệp công nghệ, nền tảng số, cơ quan quản lý và các tổ chức xã hội đều phải cùng tham gia. TUỆ MINH 5 n Thứ Hai n Ngày 1/6/2026 XÃ HỘI An toàn không gian mạng cho trẻ em cần sự đồng lòng của toàn xã hội khám, không ít trẻ được gia đình đưa đến viện khi đã có biểu hiện mất ngủ, bất ổn cảm xúc, thậm chí có hành vi tự sát. Nhiều trường hợp chịu áp lực lớn từ kỳ vọng học tập, thi cử của cha mẹ nhưng bản thân các em lại không thừa nhận mình đang gặp vấn đề tâm lý. Phần lớn trẻ đến viện trong thế bị động, do bố mẹ hoặc người thân phát hiện bất thường rồi đưa đi khám. BS Yến cho rằng, khi trẻ sống quá lâu trong thế giới ảo, việc kéo các em trở lại đời sống thực không dễ. Có những tình huống, con âm thầm chịu đựng trong thời gian dài, rồi một ngày có thể xuất hiện hành vi tự sát hoặc ẩu đả. Từ nhận thức sai lệch đến hành vi sai lệch đôi khi là một khoảng cách rất ngắn. Dù vậy, BS Yến nhấn mạnh, không thể có một công thức chung cho tất cả gia đình. Việc can thiệp cần được cá thể hóa theo từng hoàn cảnh, từng đứa trẻ và từng kiểu quan hệ cha mẹ - con cái. Có gia đình cần điều chỉnh cách kỳ vọng, có gia đình cần tăng thời gian đồng hành, có gia đình lại cần học cách lắng nghe thay vì chỉ áp đặt lên con... “HỆ THỐNG BẢO VỆ KÉP” CHO TRẺ Từ thực trạng trẻ gặp vô số tổn thương thật từ thế giới ảo và luôn có xu hướng gia tăng, theo TS. Phạm Văn Tư - Phó Trưởng khoa Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, cha mẹ cần dành thời gian chất lượng cho trẻ khi trẻ ở nhà, tăng cường hướng dẫn trẻ hình thành thói quen “xả - sạc cảm xúc” đúng cách; đồng hành hỗ trợ trẻ sử dụng mạng an toàn, thông minh. Nhà trường cần có phương pháp giáo dục tích cực, hỗ trợ học sinh thực hành được biết tôn trọng, chấp nhận sự khác biệt từ những người xung quanh; đưa chương trình “Hơi thở bình an” vào thực hành ở giữa các tiết học, hướng dẫn học sinh thực hành kỹ thuật quản trị cảm xúc… Gia đình và nhà trường cần trở thành “hệ thống bảo vệ kép” cho trẻ, muốn như thế cần có cơ chế phối hợp hiệu quả hơn, có chế tài nếu không thực hiện đúng cam kết nhất là với gia đình trong quá trình đồng hành với con và nhà trường. Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường càng kịp thời, càng có khả năng ngăn chặn tổn thương kéo dài và tránh để các vụ việc trên không gian mạng lan rộng, gây tác động tiêu cực đến danh dự, nhân phẩm và đời sống tinh thần của trẻ. Chia sẻ với PV báo Tiền Phong, anh Đặng Thanh Tú - Bí thư Đoàn phường Hoàn Kiếm, Chủ tịch Hội đồng Đội phường Hoàn Kiếm cho biết, hè năm nay, Hội đồng Đội phường Hoàn Kiếm sẽ triển khai mạnh mẽ các hoạt động đồng hành cùng trẻ em trên không gian mạng. Cụ thể, trong 6 đội hình tình nguyện chuyên cấp phường, có 1 đội hình Công nghệ số, sáng tạo trẻ và 1 đội hình Vì đàn em thân yêu trực tiếp tổ chức lớp học kỹ năng số, sử dụng mạng xã hội an toàn cho trẻ. Các lớp học kỹ năng số sẽ tập trung hướng dẫn thiếu nhi cách bảo vệ thông tin cá nhân, ứng xử văn minh trên mạng xã hội, nhận biết những dấu hiệu bất thường trong các cuộc trò chuyện trực tuyến, không tùy tiện kết bạn với người lạ, không chia sẻ hình ảnh riêng tư và biết cách tìm kiếm sự hỗ trợ từ cha mẹ, thầy cô, tổ chức Đoàn - Đội khi gặp tình huống nguy hiểm. Bên cạnh đó, các đội hình tình nguyện cũng sẽ lồng ghép những tình huống thực tế, trò chơi tương tác, trao đổi nhóm để giúp trẻ dễ tiếp nhận, dễ ghi nhớ và có thể áp dụng trong đời sống hằng ngày. Thông qua sự phối hợp giữa đội hình Công nghệ số, sáng tạo trẻ và đội hình Vì đàn em thân yêu, Đoàn phường Hoàn Kiếm kỳ vọng sẽ tạo nên một mạng lưới đồng hành gần gũi, kịp thời, giúp trẻ em có thêm “lá chắn” bảo vệ mình trước những rủi ro của môi trường số. CHÂU LINH Theo báo cáo của Tổng đài 111, trong tháng 4, tổng đài nhận được nhiều cuộc gọi của trẻ em ở độ tuổi 15 - 16 và người từ 16 - 18 tuổi chia sẻ về việc gặp rắc rối trong mối quan hệ yêu đương, bị bỏ rơi, bị người yêu chia tay, áp lực thi cuối cấp, thi học kỳ, sự lựa chọn các nguyện vọng thi vào lớp 10, thi Đại học. Có một số trẻ em gọi đến Tổng đài trao đổi đang gặp vấn đề về tâm lý và sức khỏe như trầm cảm, tự kỷ, có hành vi tự hại bản thân nhưng bố mẹ không tin trẻ bị bệnh, không cho đi khám. Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ truy nhập Internet (ISP) phải tích hợp giải pháp ngăn chặn thông tin độc hại ngay trên đường truyền mạng. Chính phủ đang triển khai nhiều giải pháp hiện thực hoá mục tiêu này. Với mạng xã hội, khi có điện thoại trẻ lập tài khoản riêng và dành nhiều thời gian để nhắn tin, chia sẻ thông tin hoặc bình luận, đăng tải các nội dung chưa phù hợp. Thực tế, đã có tình trạng học sinh lập nhóm nói xấu, tẩy chay bạn hay thậm chí khiêu khích, tạo mâu thuẫn trên mạng dẫn đến đánh nhau ngoài đời thực. Thời gian qua, không ít vụ việc học sinh chứng kiến bạn đánh nhau đã dùng điện thoại ghi hình và đăng tải lên mạng xã hội. Hiện nay, nhiều quốc gia đã cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội và đó là vì tất cả những hệ lụy mang lại lớn hơn lợi ích. Ông Kiên cho rằng, thời điểm này trẻ đang bước vào kỳ nghỉ hè, không phải học tập do đó cha mẹ nếu không đồng hành, kiểm soát trẻ sẽ chìm đắm trong điện thoại, tivi. Để hình thành thói quen tốt, cha mẹ cùng đồng hành, lôi kéo con tham gia các hoạt động thể dục thể thao, đọc sách, vui chơi khác. Thay vì chỉ nói “con đừng dùng điện thoại nữa” hãy tạo ra những hoạt động thú vị, có sức hút với con. Phần đông trẻ không nghiện màn hình như chúng ta tưởng mà bản chất là trẻ chỉ thiếu lựa chọn thú vị hơn. Ví dụ, buổi sáng mỗi ngày bố mẹ cùng con cái có thể đi bộ, đi chợ, dọn nhà... Buổi chiều, sắp xếp đứa con tham gia các hoạt động đá bóng, cầu lông, đi bơi, trồng cây, tưới cây... trong các nhóm, câu lạc bộ cho đến khi con hình thành được thói quen tốt sẽ tự có ý thức tham gia. Tránh nhàm chán, chúng ta hãy làm cùng trẻ hoặc rủ bạn bè, anh chị em của con trong ít nhất khoảng 3 tuần để tạo thói quen bằng việc “trò chơi hóa” các hoạt động như đưa ra mục tiêu “đi bộ 30km trong 1 tuần” kèm theo những phần thưởng thú vị để gia tăng hứng thú cho trẻ. Thay vì cấm đoán, phụ huynh hãy trò chuyện với con nhiều hơn nữa để nắm bắt được việc, có thể con đang nhắn tin với người lạ; có bị đe dọa bởi đối tượng lạ mặt trên mạng hay bạn bè bắt nạt trực tuyến hay không? Khi trẻ cảm thấy được chia sẻ, tôn trọng, quan tâm, các em sẽ dễ chia sẻ hơn và đặc biệt quan trọng là cha mẹ sẽ phát hiện nguy cơ sớm để xử lý. HÀ LINH
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==