4 XÃ HỘI n Thứ Hai n Ngày 1/6/2026 NƠI “KHUẾCH ĐẠI” 5 NHÓM NGUY CƠ TỔN THƯƠNG TRẺ Từ thực tiễn công tác tham vấn, trị liệu tâm lý cho nhiều trường hợp, TS. Phạm Văn Tư - Phó Trưởng khoa Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, chuyên gia trị liệu tâm lý Viện Tâm lý giáo dục BrainCare cho biết, hiện nay, trẻ em đang đối mặt với 5 nhóm nguy cơ lớn trên không gian mạng. Đó là nguy cơ bị bắt nạt trực tuyến (xúc phạm, đe dọa, cô lập, phát tán hình ảnh hoặc thông tin nhằm làm tổn thương trẻ); nguy cơ bị quấy rối tình dục trực tuyến, dụ dỗ gửi hình ảnh nhạy cảm, gạ gẫm gặp mặt ngoài đời; nguy cơ bị lừa đảo và thao túng tâm lý (nhiều kẻ giả danh bạn bè, người nổi tiếng hoặc người cần giúp đỡ để lừa đảo hoặc thao túng tâm lý khiến trẻ căng thẳng sợ hãi, lo lắng); nguy cơ tiếp xúc với nội dung độc hại trên môi trường mạng (thông tin liên quan đến bạo lực, khiêu dâm, thậm chí có những nhóm hội rất nguy hiểm như “kể tội cha mẹ hoặc thầy cô”, nhóm hướng dẫn tự sát, nhóm hướng dẫn sử dụng chất gây nghiện…); nguy cơ nghiện Internet, mạng xã hội và trò chơi trực tuyến. Những nguy cơ trên đều bắt đầu từ thế giới ảo nhưng hậu quả lại xuất hiện trong đời thực. Theo góc nhìn và kinh nghiệm của chuyên gia trong nhiều năm tham vấn, mạng xã hội không phải là nguyên nhân duy nhất nhưng nó là yếu tố khuếch đại những vấn đề vốn đã tồn tại trên thực tế ở trẻ em như thiếu sự quan tâm, sự thấu cảm của gia đình. Một số gia đình thương con nhưng chưa biết cách đồng hành với con; trẻ gặp áp lực học tập, tổn thương trong các mối quan hệ nhưng lại thiếu kĩ năng để phòng ngừa chủ động và kĩ năng để tìm nguồn trợ giúp phù hợp…. Nói cách khác, mạng xã hội không tạo ra tất cả vấn đề, nhưng có thể làm các vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn, lan nhanh hơn và khó kiểm soát hơn. Qua thực tế hỗ trợ tâm lý cho trẻ em ở nhiều trường học hay tại cộng đồng, TS. Phạm Văn Tư nhận thấy, một số trẻ chia sẻ rằng các em sợ bị hỏi: “Sao con lại đi kết bạn với hạng người đó?”, “Sao con không cẩn thận vậy?” hơn là được lắng nghe và hỗ trợ. Vì vậy, trẻ thường chọn im lặng thay vì tìm kiếm sự giúp đỡ. Nhiều trẻ thiếu niềm tin rằng người lớn sẽ hiểu và giúp đỡ được mình nên “âm thầm chịu đựng”, chưa kể nhiều trẻ bị đe dọa trên môi trường mạng nên trẻ sợ ảnh hưởng đến gia đình và chính mình. Theo đó, các em sẽ đột ngột thu mình, ít nói chuyện hơn trước; ngại đến trường, kết quả học tập giảm sút hay xóa lịch sử trò chuyện, che giấu việc sử dụng thiết bị, có biểu hiện sợ hãi hoặc hoảng loạn khi nhận tin nhắn, cuộc gọi hoặc khi đang sử dụng mạng. Các em cũng rất dễ rơi vào cảm giác tự ti, tự trách bản thân hoặc nói những câu mang tính tuyệt vọng. Những thay đổi đột ngột về cảm xúc và hành vi này thường là tín hiệu cảnh báo sớm để gia đình, nhà trường kịp thời can thiệp hỗ trợ. Trao đổi thêm với PV báo Tiền Phong, BS. Đỗ Thị Yến - khoa Tâm thần kinh, Bệnh viện 19-8 cho biết, trong thực tế thăm Các chuyên gia cho rằng, bảo vệ trẻ em trên môi trường số không thể chỉ dừng ở kiểm soát hay cấm đoán, mà cần xây dựng “hệ thống bảo vệ kép” từ gia đình, nhà trường và cộng đồng, để trẻ được lắng nghe, hướng dẫn và hỗ trợ kịp thời. Bảo vệ trẻ em khỏi những tổn thương thật từ thế giới ảo Thông tin với PV báo Tiền Phong, Đại úy Nguyễn Tuấn Huy - Phòng Cảnh sát Hình sự CATP Hà Nội cho biết, những vụ việc trẻ em bị thao túng tâm lý, lừa đảo qua mạng xã hội thường bị các đối tượng lợi dụng nhận thức của trẻ chưa hoàn chỉnh, khi bị đe dọa thường dễ rơi vào trạng thái sợ hãi, mất bình tĩnh và làm theo yêu cầu. Từ đó, trẻ dễ bị lợi dụng để thao túng tâm lý, cô lập nạn nhân với gia đình, rồi tiếp tục gây sức ép để lừa đảo Theo ông Kiên, ngày nay, nhiều cha mẹ sớm sắm điện thoại và cho con tuỳ ý sử dụng. Con có thể mang điện thoại như vật bất li thân và rồi “nghiện lúc nào không hay”. Đặc biệt, từ trong và sau giai đoạn Covid, trẻ ở nhà nhiều, phụ huynh vì bận rộn công việc hoặc không muốn mất nhiều thời gian trông nom đã “cho con xem điện thoại”. Cái lợi trước mắt là phụ huynh rảnh tay, được nghỉ ngơi nhưng về lâu dài, trẻ có thói quen sử dụng điện thoại từ nhỏ để lại nhiều hệ luỵ cả về sức khoẻ thể chất và tinh thần. Trước tiên, việc sử dụng điện thoại nhiều ảnh hưởng đến sự tập trung, mất cân bằng về tâm lý. Cha mẹ có thể thấy, khi trẻ đang say sưa sử dụng, bị tịch thu sẽ nổi cáu. Ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại cũng làm tác động đến mắt của trẻ. Nguy hại hơn, theo ông Kiên, trẻ sử dụng mạng xã hội thiếu kiểm soát bị tác động rất lớn. Các video ngắn thu hút các em xem liên tục, trong thời gian quá dài và dần dần gây nghiện. Việc tập trung xem trong thời gian quá lâu khiến não của trẻ rơi vào trạng thái kiệt quệ, ngủ li bì hoặc mất ngủ, tâm trạng chán chường, không muốn tham gia các hoạt động khác. Hơn nữa, các kênh đăng video hiện nay chưa được kiểm soát về nội dung. trẻ có thể tiếp xúc nhiều luồng thông tin tiêu cực, “bị ngấm” một cách từ từ không ai hay, từ đó có tư tưởng lệch lạc hoặc bạo lực. Có một thực tế khác, theo ông Kiên, trẻ sử dụng mạng xã hội quá nhiều, hấp thu lượng thông tin quá tải mỗi ngày sẽ triệt tiêu tư duy trừu tượng, trí nhớ bị giảm sút hay còn gọi là hiện tượng “thối não”. Mọi thứ có sẵn, trẻ ngại tư duy, suy nghĩ, điều này ảnh hưởng rất lớn đến việc tiếp thu, tư duy trong học tập. TS. Phạm Văn Tư - Phó Trưởng khoa Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, chuyên gia trị liệu tâm lý Viện Tâm lý giáo dục BrainCare Hạn chế cho con sử dụng điện thoại Ông Lê Trung Kiên, Hiệu trưởng Trường phổ thông Phùng Hưng, Phó Viện trưởng Viện tâm lý Giáo dục và Đào tạo (Hà Nội) cho rằng, cha mẹ lười "vứt" cho con điện thoại tuỳ ý sử dụng sẽ để lại những hậu quả khó lường. Kéo trẻ thoát khỏi màn hình điện thoại để tham gia các hoạt động thể thao ẢNH: HÀ LINH THẾ GIỚI ẢO: Cạm bẫy bủa vây trẻ em
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==