CHỦ ĐỘNG XỬ LÝ CÁC VẤN ĐỀ DÂN SINH Sau gần một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bà đánh giá như thế nào về những chuyển biến mà mô hình này đang mang lại? Sau gần một năm đi vào vận hành, cá nhân tôi cho rằng điểm sáng nhất và cũng là mục tiêu cốt lõi mà chúng ta đạt được chính là việc tinh gọn tổ chức bộ máy, giảm thiểu các tầng nấc trung gian. Điều này không chỉ nâng cao tốc độ ra quyết định mà còn trực tiếp giải quyết các thủ tục hành chính cho người dân một cách nhanh chóng, giảm bớt tình trạng “lòng vòng”. Bên cạnh đó, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo ra một luồng sinh khí mới khi tăng tính chủ động cho cấp cơ sở. Khi việc phân cấp, phân quyền được thực hiện mạnh mẽ hơn, chính quyền cấp xã, phường không còn ở thế chờ đợi mà đã có điều kiện để chủ động xử lý các vấn đề dân sinh sát sườn như đầu tư, đất đai hay an sinh xã hội phù hợp với thực tiễn của địa phương. Kết quả là người dân và doanh nghiệp được hưởng lợi trực tiếp khi thời gian chờ đợi rút ngắn, tiếp cận chính quyền thuận lợi hơn, từ đó giảm thiểu chi phí và thời gian đi lại. Điểm nổi bật khác, khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, buộc hệ thống quản trị phải vận hành theo hướng số hóa dữ liệu và liên thông thủ tục hiện đại hơn. Đây chính là động lực quan trọng để xây dựng chính quyền số. Đặc biệt, khi bộ máy gọn lại, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cá nhân, từng cấp trở nên rõ ràng, minh bạch hơn. Điều này góp phần quan trọng trong việc hạn chế tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm. Bên cạnh đó, việc tinh gọn đầu mối còn giúp chúng ta tái cơ cấu nguồn lực, tiết kiệm chi thường xuyên để ưu tiên cho đầu tư phát triển và hạ tầng. Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tế triển khai vẫn còn rào cản, vướng mắc. Theo bà, đâu là khó khăn lớn nhất hiện nay? Vướng mắc, khó khăn là điều khó tránh khỏi. Theo tôi, vướng mắc lớn nhất là tình trạng phân cấp chưa đi kèm với nguồn lực tương xứng. Cấp cơ sở hiện nay được giao rất nhiều quyền hạn và nhiệm vụ nặng nề, nhưng nguồn lực phân bổ lại chưa đủ, khiến các địa phương đôi khi còn lúng túng trong triển khai. Nhưng đáng lo ngại hơn cả chính là sự không đồng đều về chất lượng cán bộ cơ sở, đặc biệt ở cấp xã. Hiện nay, đội ngũ cán bộ cấp xã có sự phân hóa: những người được điều động từ cấp huyện hoặc tỉnh về thường có năng lực vượt trội, giải quyết công việc nhanh và am hiểu sâu. Ngược lại, một bộ phận cán bộ tại chỗ của cấp xã cũ chưa đáp ứng kịp yêu cầu mới. Trong mô hình hai cấp, chức năng và áp lực công việc khác xa so với mô hình ba cấp trước đây. Khi khối lượng công việc ngày càng lớn, phức tạp và yêu cầu ngày càng cao, sự chênh lệch năng lực này vô tình tạo thành những “điểm nghẽn” trong xử lý công việc. CẢI CÁCH TIỀN LƯƠNG THEO VỊ TRÍ VIỆC LÀM Nhắc đến áp lực công việc, một số ý kiến phản ánh, một phòng ban ở cơ sở phải “gánh” việc của 6 - 7 sở, ngành cấp trên, nhưng chế độ đãi ngộ vẫn còn khiêm tốn. Bà nhìn nhận vấn đề này như thế nào? Đây là một thực tế cần nhìn nhận khách quan. Khi cơ cấu lại từ ba cấp sang hai cấp, chúng ta không thể bê nguyên xi cách vận hành cũ. Chắc chắn phải cơ cấu lại tổ chức bộ máy, chức năng nhiệm vụ, từ đó dẫn đến việc phải cơ cấu lại những quy định cụ thể khác về lương, phụ cấp. Vì thế sẽ có sự thay đổi chứ không thể như cũ. Nhưng thay đổi đến mức nào cần phải có sự khảo sát rất kỹ. Qua giám sát, tôi nhận thấy khối lượng công việc ở cấp xã hiện nay là vô cùng lớn. Nhiều ý kiến phản ánh rằng, chế độ chính sách hiện tại chưa thực sự tương xứng với áp lực và yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao. Chính bởi vậy, cán bộ địa phương đang rất mong chờ Trung ương rà soát để cải thiện thu nhập. Tuy nhiên, đây không phải bài toán đơn giản chỉ riêng cho cấp xã mà là một phần của chiến lược cải cách tiền lương tổng thể, trả lương theo vị trí việc làm mà Đảng và Nhà nước đang hướng tới. Vậy làm sao để việc cải cách tiền lương thực sự trở thành động lực cho cán bộ cơ sở, thưa bà? Để cải cách được tiền lương, không phải chỉ bằng quyết tâm là được, mà nó còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Ví dụ, chúng ta phải ổn định được tổ chức bộ máy, sau đó phải xây dựng chi tiết vị trí việc làm, trả lương theo yêu cầu công việc. Để cải cách tiền lương theo vị trí việc làm, chúng ta phải giải quyết được bài toán gốc là tiếp tục tinh gọn bộ máy. Nếu bộ máy còn cồng kềnh, nguồn lực sẽ bị phân tán, không thể trả lương theo vị trí việc làm với tư duy cải cách tiền lương được. Do vậy, chúng ta cần mô tả chi tiết từng vị trí việc làm để ấn định mức lương phù hợp, thay vì cách tính theo ngạch bậc truyền thống. Bên cạnh đó, việc nâng cao thu nhập cho cán bộ, công chức còn phụ thuộc vào nguồn lực quốc gia. Do vậy, một mặt phải tinh gọn bộ máy, mặt khác phải phát triển kinh tế - xã hội để tăng nguồn thu ngân sách. Khi kinh tế phát triển, chúng ta mới có đủ tiềm lực chi trả cho các mục tiêu an sinh và cải thiện đời sống cán bộ, công chức. BIÊN CHẾ PHÙ HỢP, NGÂN SÁCH TƯƠNG ỨNG Để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thực sự trơn tru, hiệu quả, theo bà, đâu là những giải pháp căn cơ cần ưu tiên thực hiện? Theo tôi, giải pháp then chốt nhất là phải phân định thật rõ thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã. Chúng ta 16-17/5/2026 www.tienphong.vn XÃ HỘI 10 TRAO ĐỔI VỚI TIỀN PHONG, ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI NGUYỄN THỊ VIỆT NGA - ỦY VIÊN ỦY BAN VĂN HÓA VÀ XÃ HỘI CỦA QUỐC HỘI NHẤN MẠNH, KHI THỰC HIỆN MÔ HÌNH CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG 2 CẤP, VIỆC PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN PHẢI TUYỆT ĐỐI TUÂN THỦ 4 ĐIỀU KIỆN: CÓ BIÊN CHẾ PHÙ HỢP, CÓ NGÂN SÁCH TƯƠNG XỨNG, CÓ HẠ TẦNG CÔNG NGHỆ VÀ CÓ HƯỚNG DẪN NGHIỆP VỤ THỐNG NHẤT. BÀI CUỐI: TUÂN THỦ 4 ĐIỀU KIỆN TIÊN QUYẾT LUÂN DŨNG (thực hiện) Khi đi tiếp xúc cử tri, nghe phản ánh của cán bộ cơ sở và người dân, tôi nhận thấy, khó khăn lớn nhất hiện nay là độ “lệch pha” giữa nhiệm vụ được giao và điều kiện bảo đảm thực thi. Cấp xã được giao nhiều việc hơn, trách nhiệm nặng hơn, nhưng con người, năng lực chuyên môn, hạ tầng số, cơ sở vật chất, chế độ đãi ngộ và cơ chế phối hợp liên thông chưa phải nơi nào cũng theo kịp. Có nơi cán bộ rất tâm huyết nhưng quá tải; có nơi đã phân quyền nhưng nguồn lực lại chưa tương xứng; có nơi thẩm quyền rõ trên giấy tờ nhưng quy trình phối hợp với sở, ngành vẫn còn vướng. Vì vậy, tôi nghĩ giai đoạn tới phải tập trung vào ba việc: hoàn thiện thể chế để phân quyền thực chất; đầu tư mạnh cho năng lực đội ngũ cấp xã; và xây dựng hệ thống dữ liệu, chính quyền số liên thông để cán bộ cơ sở không bị “ngập” trong giấy tờ. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chỉ thật sự thành công khi người dân cảm thấy việc của mình được giải quyết nhanh hơn, minh bạch hơn, nhân văn hơn; và cán bộ cơ sở cảm thấy mình được trao quyền, được bảo vệ, được đãi ngộ xứng đáng để phụng sự nhân dân. Về áp lực công việc, tôi rất chia sẻ với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã hiện nay. Khi chúng ta nói cấp xã là nơi gần dân nhất, sát dân nhất, thì cũng phải thấy rằng đây chính là nơi chịu áp lực trực tiếp nhất. Báo chí cũng đã phản ánh thực tế có phòng cấp xã phải “gánh” việc của 6 - 7 sở, ngành, trong khi năng lực, tổ chức bộ máy và chế độ chính sách chưa tương xứng. Nếu chỉ giao thêm việc mà không điều chỉnh phụ cấp, biên chế, đào tạo, công cụ làm việc và cơ chế bảo vệ cán bộ thì rất dễ dẫn đến quá tải, sai sót, tâm lý e ngại trách nhiệm, thậm chí làm giảm chất lượng phục vụ nhân dân. Cải cách bộ máy không thể thành công nếu người trực tiếp vận hành bộ máy bị bỏ lại phía sau. THÀNH NAM (ghi) Không để cán bộ cơ sở “ngập” trong giấy tờ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG 2 CẤP: Người dân làm thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Thiên Lộc (Hà Nội) ẢNH: L.D ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI BÙI HOÀI SƠN (ĐOÀN HÀ NỘI): ĐBQH Bùi Hoài Sơn, Đoàn Hà Nội ẢNH: QH
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==