sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam, đặc biệt là cơ chế đặt hàng sáng tạo và khai thác thiết chế văn hóa cơ sở. Việc giao quyền cho cấp địa phương trong vận hành thiết chế được xem là cách để mở rộng không gian tiếp cận sản phẩm văn hóa. NSND Lệ Ngọc nhìn thẳng vào một thực tế kéo dài nhiều năm, nhiều tác phẩm “sáng tác xong là cất kho”. “Không phải vì chất lượng kém, mà vì không có sân khấu, không có khán giả”. Theo bà, câu chuyện quỹ đầu tư mạo hiểm cho văn hóa không thể dừng ở khâu rót vốn ban đầu. Một quỹ đúng nghĩa phải tham gia vào toàn bộ vòng đời của sản phẩm, từ phát triển ý tưởng, hoàn thiện tác phẩm đến phân phối và tiếp cận công chúng. Nếu chỉ cấp kinh phí như cơ chế tài trợ hiện nay, rủi ro “cất kho” sẽ tiếp tục lặp lại. Theo kinh nghiệm quốc tế, nhà nghiên cứu Nguyễn Khoa cho rằng, quỹ đầu tư mạo hiểm trong văn hóa chỉ vận hành hiệu quả khi được đặt trong một hệ sinh thái chính sách đồng bộ. Ông Khoa lấy ví dụ tại Vương quốc Anh, các quỹ như Creative England hay các chương trình của Viện Điện ảnh Anh không chỉ cấp vốn mà còn tham gia vào phát triển dự án, phân phối và kết nối thị trường. Ở Hàn Quốc, mô hình quỹ nội dung được Chính phủ bảo trợ thông qua Cơ quan Nội dung Sáng tạo Hàn Quốc cho phép chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp, đồng thời tạo hành lang pháp lý linh hoạt để đầu tư vào các lĩnh vực mới như trò chơi điện tử, điện ảnh, âm nhạc. “Điểm chung là họ không coi quỹ là công cụ cấp phát, mà là một thiết chế tài chính có khả năng chấp nhận thất bại có kiểm soát”, ông Khoa nói. Theo ông Khoa, Việt Nam nếu triển khai cần đặc biệt chú ý đến cơ chế thẩm định và hậu kiểm, tránh tình trạng quỹ tồn tại hình thức nhưng không dám đầu tư vào những dự án có tính đột phá. ĐIỀU KIỆN CẦN VÀ ĐỦ ĐỂ CÔNG NGHIỆP VĂN HÓA VẬN HÀNH Trong số những điều kiện cần và đủ để vận hành công nghiệp văn hóa trong dài hạn, nhiều chuyên gia thống nhất rằng không gian và nhân lực là “hai yếu tố tiên quyết”. Dự thảo Nghị quyết đã đặt mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 10% GDP, đồng thời đề xuất phát triển các cụm, khu công nghiệp sáng tạo, mở rộng không gian văn hóa trong hạ tầng đô thị. Văn hóa không chỉ tồn tại trong nhà hát hay bảo tàng, mà cần hiện diện trong đời sống hằng ngày. KTS. Hoàng Minh Đức, chuyên gia quy hoạch đô thị (Viện Kiến trúc) cho rằng việc tích hợp nghệ thuật vào hạ tầng công cộng sẽ tạo ra sự thay đổi về thói quen tiếp cận văn hóa. “Một công viên có tác phẩm nghệ thuật, một nhà ga có thiết kế mỹ thuật tốt, sẽ khiến người dân tiếp xúc với văn hóa một cách tự nhiên. Đây là cách nuôi dưỡng thị trường lâu dài”, ông Đức nói. Ý kiến này tương đồng với các đề xuất về việc dành một phần nguồn lực đầu tư công cho hạng mục nghệ thuật trong công trình công cộng, nhằm tạo đầu ra bền vững cho sáng tạo. Ông Đức dẫn ví dụ, tại Pháp, chính sách “1% nghệ thuật” buộc các công trình công phải dành một phần kinh phí cho tác phẩm nghệ thuật, tạo nên mạng lưới tác phẩm trải rộng trong đời sống đô thị. Ở New York, chương trình cùng tên đã đưa hàng nghìn tác phẩm vào hệ thống tàu điện, quảng trường, trường học. Hay tại Singapore, nghệ thuật được tích hợp ngay từ khâu quy hoạch, trở thành một phần của thiết kế đô thị chứ không phải yếu tố trang trí bổ sung. Kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng (Chánh văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam) cho rằng, các thành phố lớn đều có các lớp lang tạo nên đô thị gồm đô thị cũ, mới và đô thị phát triển. Điều quan trọng, theo ông, một thành phố có bản sắc riêng chính là nằm ở những công trình giáo dục, văn hóa tiêu biểu gắn với sự hình thành và phát triển của đô thị. Đây là những di sản nằm trong chuỗi di sản của đô thị, tạo nên thương hiệu của đô thị. Lấy ví dụ, ông Tùng cho biết khi người Pháp thực hiện quy hoạch Hà Nội, song song với việc xây dựng các khu phố, họ cũng xây dựng cầu Long Biên, Nhà hát lớn, Viện Viễn đông bác cổ... Về câu chuyện nhân lực, đề xuất tuyển dụng đặc cách nghệ sĩ tài năng, tăng phụ cấp nghề và hỗ trợ đào tạo lại khi hết tuổi nghề thu hút sự chú ý. Giảng viên Phương Dung (ĐH Sân khấu, Điện ảnh) cho rằng, chính sách này phản ánh đúng đặc thù của ngành. “Nghệ sĩ có tuổi nghề ngắn, quá trình đào tạo dài, nhưng lại thiếu cơ chế bảo đảm. Nếu không có chính sách đủ mạnh, nhiều người sẽ rời bỏ lĩnh vực trước khi đạt độ chín”. Tuy nhiên, bà Dung cũng lưu ý về tiêu chí công nhận tài năng. “Không thể chỉ dựa vào giải thưởng quốc tế. Nhiều nghệ nhân dân gian không có huy chương nhưng giữ vai trò then chốt trong bảo tồn di sản. Chính sách cần bao quát được nhóm này”, bà Dung nói. HẠ ĐAN 9 n Thứ Năm n Ngày 23/4/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ vụ kéo dài nhiều năm. Mùa Hè đông đúc, nhưng những tháng còn lại rơi vào trạng thái vắng vẻ, đìu hiu. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế, mà còn khiến nguồn nhân lực du lịch thiếu ổn định, hạ tầng bị lãng phí. Chính vì vậy, định hướng phát triển du lịch bốn mùa đang trở thành mục tiêu xuyên suốt trong chiến lược mới của Cửa Lò. Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển lớn, nhiều hướng đi đang được Cửa Lò nghiên cứu. Đó là đa dạng hóa các sản phẩm du lịch. Nhiều ý tưởng được đưa ra như phát triển du lịch đảo, tổ chức lễ hội văn hóa, thể thao biển, xây dựng các sản phẩm trải nghiệm gắn với bản sắc địa phương. Bên cạnh đó là việc mở rộng không gian nghỉ dưỡng, hội nghị nhằm thu hút khách vào mùa thấp điểm. Song song với việc làm mới sản phẩm, Cửa Lò cũng chủ động mở rộng “cánh cửa”, “trải thảm đỏ” để thu hút các nhà đầu tư chiến lược. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cấp hạ tầng và tái định vị điểm đến. Không chỉ mang lại nguồn lực tài chính, các nhà đầu tư lớn còn giúp nâng cao chất lượng quản lý, đưa vào những mô hình du lịch hiện đại. Điều này sẽ tạo ra những sản phẩm khác biệt, có sức cạnh tranh cao hơn, hướng đến mô hình phát triển có định hướng, bài bản hơn, hiện đại hơn. Ông Ngô Đức Kiên - Bí thư Đảng ủy phường Cửa Lò nhấn mạnh: “Chúng tôi xác định, muốn phát triển bền vững thì không thể chỉ dựa vào vài tháng cao điểm. Cửa Lò đang hướng tới xây dựng các sản phẩm du lịch đa dạng hơn, để có thể đón khách quanh năm. Như phát triển đầu tư xây dựng trên đảo Song Ngư, phát triển các trò chơi nước trên biển, tổ chức các lễ hội mang đậm nét văn hóa đặc trưng. Cuối mỗi tuần sẽ tổ chức bắn pháo hoa tại đảo Song Ngư…. Mục tiêu từng bước xây dựng hình ảnh Cửa Lò là điểm đến an toàn, thân thiện và hiện đại trong mắt du khách trong nước và quốc tế”. Nếu hạ tầng là “phần xác”, thì con người chính là “linh hồn” của du lịch. Câu chuyện về giá cả, thái độ phục vụ của người làm dịch vụ tuy nhỏ nhưng lại là một yếu tố quyết định du khách có quay lại hay không. Đây cũng chính là điểm mà Cửa Lò đang nỗ lực thay đổi. Nhiều cơ sở kinh doanh đã chủ động điều chỉnh cách làm, niêm yết giá rõ ràng, nâng cao chất lượng phục vụ. Các chương trình tuyên truyền, vận động người dân làm du lịch văn minh được đẩy mạnh, từng bước hình thành một môi trường dịch vụ thân thiện, rõ ràng hơn. “Cửa Lò có tiềm năng và thương hiệu du lịch được bồi đắp qua hàng trăm năm. Nhưng do phát triển manh mún nên chưa bứt phá. Trong giai đoạn mới, cần những cú hích đủ lớn, đặc biệt là thu hút nhà đầu tư chiến lược. Khi có thêm những dự án quy mô, chất lượng cao, Cửa Lò hoàn toàn có thể thoát khỏi tính mùa vụ và vươn lên trở thành điểm đến hấp dẫn của khu vực”, ông Nguyễn Hữu Bắc - Chủ tịch Công ty Đầu tư Thương mại và Du lịch PhucGroup nói. Dù đã có những chuyển biến tích cực, hành trình đổi mới của Cửa Lò vẫn còn không ít khó khăn phía trước. Hạ tầng chưa thể hoàn thiện trong thời gian ngắn, nhiều hạng mục sau bão cần thêm nguồn lực để khắc phục. Tuy nhiên, điều đáng ghi nhận là hướng đi đã rõ ràng và quyết tâm đang được thể hiện bằng hành động cụ thể. “Chúng tôi xác định phải làm từng bước, chắc chắn và bền vững. Trong thời gian tới, Cửa Lò sẽ có diện mạo mới, hiện đại và đồng bộ hơn”, ông Ngô Đức Kiên khẳng định. Từ một bãi biển từng bị chia cắt bởi những lợi ích nhỏ lẻ, manh mún, Cửa Lò đang từng bước trở lại đúng giá trị thật của mình - một không gian công cộng rộng mở. Và từ chính sự thay đổi ấy, hành trình vươn tới một đô thị du lịch biển hiện đại không còn là kỳ vọng xa xôi, mà đang trong tầm với. NGỌC TÚ 2% tổng chi cho văn hóa là nhiều hay ít? Với đề xuất dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa, nhiều chuyên gia cho rằng mức này nếu đặt trong so sánh quốc tế không phải là quá cao, nhưng cũng không thấp. TS. Phạm Hồng Quang, chuyên gia kinh tế sáng tạo cho rằng, tại Pháp, chi tiêu công cho văn hóa thường dao động quanh mức 1% ngân sách trung ương, nhưng khi cộng thêm chi của chính quyền địa phương, tỷ lệ thực tế cao hơn đáng kể. Ở Hàn Quốc, ngân sách văn hóa từng được duy trì ở mức dưới 1%, song hiệu quả được bù đắp bằng các chính sách hỗ trợ công nghiệp nội dung rất mạnh. Trong khu vực, Thái Lan và Singapore không đặt tỷ lệ cứng, nhưng lại đầu tư trọng điểm vào hạ tầng sáng tạo và quỹ hỗ trợ. So sánh như vậy để thấy, mức 2% mà Việt Nam đang đề xuất là tương đối rộng về dư địa, vấn đề then chốt vẫn nằm ở cách phân bổ và cơ chế sử dụng nguồn lực. Với những dự án điện ảnh độc lập như Bên trong vỏ kén vàng, có ý kiến đề xuất nên được Quỹ đầu tư mạo hiểm ủng hộ, để đưa thêm nhiều tiếng nói của Việt Nam ra thế giới Cửa Lò đang chỉnh trang đô thị, đầu tư hệ thống tắm nước ngọt ngay bờ biển để phục vụ du khách Cửa Lò đang chuyển mình, hướng du lịch thời vụ sang bốn mùa để níu chân du khách
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==