13 n Thứ Sáu n Ngày 17/4/2026 XÃ HỘI XU HƯỚNG TRẺ HÓA Thông tin tại hội nghị khoa học thường niên năm 2026 của Bệnh viện Chợ Rẫy cho thấy một thực tế đáng lưu ý, ung thư thực quản không còn “độc quyền” ở người cao tuổi. PGS.TS.BS Lâm Việt Trung, Phó Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, độ tuổi mắc bệnh trước đây chủ yếu từ 50 trở lên nhưng hiện nay đã ghi nhận nhiều trường hợp trẻ hơn. “Bệnh nhân khoảng 30-40 tuổi đã mắc ung thư thực quản dù chưa nhiều nhưng đang có xu hướng tăng” - ông Trung nói. Theo PGS Việt Trung, ung thư thực quản chưa xác định rõ nguyên nhân, song có nhiều yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận, phổ biến nhất là hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và tình trạng trào ngược dạ dày - thực quản kéo dài. Đây đều là những yếu tố ngày càng xuất hiện phổ biến ở người trẻ, đặc biệt trong bối cảnh lối sống đô thị hóa. Một trong những thách thức lớn là triệu chứng giai đoạn sớm thường mờ nhạt, dễ bị bỏ qua. Trước đây, phần lớn bệnh nhân đến viện khi khối u đã phát triển lớn, gây hẹp lòng thực quản. Khi đó, triệu chứng điển hình là nuốt nghẹn, nuốt khó hoặc thậm chí không nuốt được mới buộc người bệnh đi khám. Tuy nhiên, các dấu hiệu cảnh báo sớm đã được ghi nhận rõ hơn. “Những biểu hiện thường gặp nhất là nuốt vướng, nuốt nghẹn, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc gầy sút nhanh” - PGS Việt Trung nhấn mạnh. Ngoài ra, số trường hợp có thể xuất hiện triệu chứng khàn tiếng do khối u chèn ép thần kinh quặt ngược thanh quản. Đây là dấu hiệu thường bị nhầm với bệnh lý về tai mũi họng. Việc gia tăng khám sức khỏe định kỳ thời gian gần đây giúp phát hiện nhiều ca bệnh ở giai đoạn sớm hơn. Tuy vậy, theo các chuyên gia, tầm soát ung thư thực quản vẫn chưa được triển khai rộng rãi như ở các quốc gia đang phát triển. Nội soi tiêu hóa hiện là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện tổn thương sớm do ung thư thực quản xuất phát từ lớp niêm mạc. “Ở Nhật Bản, Hàn Quốc, chương trình tầm soát được triển khai định kỳ cho nhóm nguy cơ. Việt Nam cũng đã có khuyến cáo nhưng chưa có chương trình quốc gia. Nếu làm được, tỷ lệ phát hiện sớm sẽ tăng lên rõ rệt” - PGS Việt Trung nhận định. ROBOT MỞ LỐI Bên cạnh câu chuyện phát hiện sớm, những tiến bộ trong điều trị đang mở ra cơ hội cải thiện tiên lượng cho người bệnh. Tại hội nghị, PGS Việt Trung đã trình bày tham luận về phẫu thuật robot trong điều trị ung thư thực quản - một trong những hướng đi được đánh giá nhiều tiềm năng. So với phẫu thuật nội soi truyền thống, công nghệ robot mang lại nhiều lợi thế đáng kể. Hệ thống camera 3D độ phân giải cao có thể phóng đại hình ảnh gấp 10-15 lần, giúp phẫu thuật viên quan sát rõ các cấu trúc nhỏ trong lồng ngực. Dụng cụ phẫu thuật có khả năng xoay linh hoạt tới hơn 500 độ, vượt xa giới hạn bàn tay người, đồng thời hệ thống còn có cơ chế lọc rung giúp thao tác chính xác hơn. Theo PGS Việt Trung, những ưu điểm này đặc biệt quan trọng trong phẫu thuật thực quản - vốn là phẫu thuật khó, đòi hỏi xử lý ở vùng hẹp, gần nhiều cấu trúc quan trọng như thần kinh quặt ngược thanh quản. “Robot giúp phẫu thuật viên thao tác tinh tế hơn, nạo hạch triệt để nhưng vẫn bảo tồn thần kinh, từ đó cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân” - ông Trung chia sẻ. Bệnh viện Chợ Rẫy bắt đầu triển khai phẫu thuật robot từ năm 2017 và thực hiện ca cắt thực quản đầu tiên vào năm 2018. Đến nay, bệnh viện đã thực hiện khoảng 50 trường hợp. Kết quả nghiên cứu so sánh cho thấy robot giúp tăng tỷ lệ nạo vét hạch lên 100%, đồng thời giảm rõ rệt biến chứng khàn tiếng kéo dài - chỉ còn 6,9% so với 24% ở phẫu thuật nội soi. Dù thời gian phẫu thuật robot kéo dài hơn khoảng 10% nhưng hiệu quả tổng thể được đánh giá tích cực, đặc biệt trong các ca khó. Về lâu dài, phương pháp này được kỳ vọng sẽ trở thành tiêu chuẩn tại các trung tâm lớn, khi chi phí dần được tối ưu nhờ sự cạnh tranh công nghệ. Song song với phẫu thuật, điều trị ung thư thực quản hiện nay đã chuyển sang mô hình đa mô thức, kết hợp hóa trị, xạ trị, liệu pháp miễn dịch và điều trị nhắm trúng đích. Nhờ đó, tiên lượng bệnh đã cải thiện đáng kể. “Ung thư thực quản giai đoạn sớm có thể đạt tỷ lệ sống 5 năm tới 95%, còn giai đoạn tiến triển cũng đạt khoảng 60-70%” - PGS Việt Trung cho hay. VÂN SƠN Cảnh báo trẻ hóa ung thư thực quản Ung thư thực quản vốn được xem là bệnh của người lớn tuổi song đang có xu hướng trẻ hóa với nhiều ca phát hiện ở độ tuổi mới ngoài 30. Các bác sĩ cảnh báo việc bỏ sót dấu hiệu sớm khiến bệnh nhân nhập viện muộn, trong khi cơ hội điều trị hiệu quả phụ thuộc rất lớn vào việc phát hiện kịp thời. Các chuyên gia nhấn mạnh, phòng bệnh vẫn là yếu tố then chốt để tránh nguy cơ mắc và phát hiện sớm ung thư. Việc hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để giảm nguy cơ mắc bệnh. Bắt Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ ở Gia Lai Ngày 16/4, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Gia Lai bắt tạm giam Vũ Đức Dân (SN 1980, Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Ia Rsai) về hành vi “Lợi dụng chức vụ quyền hạn khi thi hành công vụ”. Theo thông tin ban đầu, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Gia Lai tiến hành điều tra một số sai phạm tại Ban Quản lý rừng phòng hộ Ia Rsai, trụ sở tại xã Ia Rsai. Cụ thể, trong quá trình công tác, Dân đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn liên quan đến tiền dịch vụ môi trường rừng, gây thất thoát cho Nhà nước hơn 100 triệu đồng. Dựa trên các tài liệu, chứng cứ thu thập được, Cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt tạm giam Vũ Đức Dân về hành vi “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ”. Ban Quản lý rừng phòng hộ Ia Rsai thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, thực hiện chức năng quản lý, bảo vệ, sử dụng và phát triển rừng trên phạm vi diện tích gần 18.000 ha thuộc địa bàn xã Ia Rsai và xã Phú Túc, tỉnh Gia Lai. TIỀN LÊ Một ca phẫu thuật robot được thực hiện tại Bệnh viện Chợ Rẫy CHUYỆN HÔM NAY Người ta đi làm trong sự vội vã quen thuộc, chấp nhận tắc đường như một phần tất yếu của đời sống đô thị. Nhưng có một điều không nên trở thành “bình thường”: Không khí chúng ta đang thở đang ngột ngạt hơn, và cách chúng ta đang di chuyển. đang phải cộng thêm độ trễ lớn. Khi giao thông công cộng mới chỉ đáp ứng một phần rất nhỏ nhu cầu đi lại, phần còn lại dồn lên vai hàng triệu phương tiện cá nhân. Mỗi chiếc xe máy là một lựa chọn hợp lý cho từng cá nhân, nhưng khi cộng lại, nó trở thành một gánh nặng khổng lồ cho thành phố. Ùn tắc, ô nhiễm, tiếng ồn – tất cả không còn là hệ quả phụ, mà đã trở thành trạng thái thường trực. Nói đến chuyển đổi xanh, người ta thường nghĩ đến năng lượng tái tạo hay công nghệ cao. Nhưng với các đô thị lớn của Việt Nam, bắt đầu từ giao thông có lẽ là con đường trực diện và cấp bách nhất. Bởi giao thông không chỉ là chuyện đi lại, mà là cách một thành phố vận hành, thở và phát triển. Vấn đề không nằm ở việc người dân “không muốn” đi xe buýt hay metro. Thực tế đơn giản hơn nhiều: họ chưa có một lựa chọn đủ tốt. Khi một chuyến đi bằng phương tiện công cộng mất gấp đôi, thậm chí gấp ba thời gian so với xe máy, thì mọi lời kêu gọi thay đổi thói quen đều trở nên thiếu sức nặng. Không ai muốn đánh đổi thời gian, sự chủ động và nhịp sống của mình chỉ để “xanh” hơn trong một hệ thống chưa hoàn thiện. Vì vậy, chuyển đổi xanh trong giao thông không thể bắt đầu từ việc hạn chế, mà phải bắt đầu từ việc xây dựng. Xây dựng một hệ thống giao thông công cộng đủ mạnh, đủ tiện lợi, đủ đáng tin cậy để người dân tự nguyện lựa chọn. Đó phải là những tuyến metro đủ dài để kết nối các trục đô thị chính, không phải vài đoạn rời rạc. Là mạng lưới xe buýt đủ dày để người dân chỉ cần đi bộ vài trăm mét là có thể tiếp cận. Là những làn đường ưu tiên để xe buýt không bị “chôn chân” giữa dòng xe máy. Và quan trọng hơn, là một hệ thống vận hành đúng giờ - thứ tưởng nhỏ, nhưng lại là nền tảng của niềm tin. Khi người dân biết chính xác chuyến xe sẽ đến lúc nào, hành trình mất bao lâu, và không phải đánh cược với sự chậm trễ, họ sẽ bắt đầu cân nhắc. Khi đi xe buýt hoặc metro không còn là lựa chọn “bất đắc dĩ”, mà là phương án hợp lý, thậm chí thoải mái hơn, sự chuyển dịch sẽ diễn ra một cách tự nhiên. Song song với đó, những giải pháp hạn chế phương tiện cá nhân cũng cần được đặt ra, nhưng phải đi sau một bước. Không thể yêu cầu người dân từ bỏ xe máy khi họ chưa có cách nào khác để đến nơi làm việc đúng giờ. Chính sách chỉ có thể hiệu quả khi nó đi cùng với một lựa chọn thay thế đủ tốt. Nhìn rộng hơn, câu chuyện giao thông không chỉ là chuyện đường sá. Đó là câu chuyện về chất lượng sống, về cách một đô thị đối xử với cư dân của mình. Một thành phố hiện đại không phải là nơi có nhiều xe hơn, mà là nơi con người có thể di chuyển dễ dàng hơn, thở dễ dàng hơn và sống chậm lại giữa nhịp nhanh của đô thị. Chuyển đổi xanh là một lựa chọn bắt buộc, nếu chúng ta không muốn các đô thị tiếp tục ngộp thở trên chính những bánh xe của mình. N.T Ngộp thở trên những bánh xe TIẾP THEO TRANG 1
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==