13 n Thứ Tư n Ngày 15/4/2026 XÃ HỘI công nghệ tổ chức, doanh nghiệp thu hút được nhân tài tham gia thực hiện. Về điều kiện và môi trường làm việc, Nhà nước đầu tư xây dựng các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, chuyên ngành, trang bị đầy đủ trang thiết bị hiện đại phục vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Về chính sách ưu đãi, sẽ triển khai đồng thời các chính sách tài chính, phi tài chính và an sinh xã hội. Nhân tài KHCN sẽ được hưởng mức lương theo thỏa thuận. Nhà nước chi trả kinh phí cho các nhà khoa học khi thực hiện các hoạt động quan trọng như công bố kết quả nghiên cứu trên các tạp chí khoa học quốc tế uy tín, đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, xuất bản sách chuyên khảo, tham dự hội thảo khoa học trong nước và quốc tế, tổ chức hội thảo khoa học quốc tế chuyên ngành tại Việt Nam. Nhà khoa học cũng được hưởng tối thiểu 30% lợi nhuận thu được từ việc cho thuê, bán, chuyển nhượng, chuyển giao quyền sử dụng, tự khai thác, sử dụng kết quả nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời được miễn thuế thu nhập cá nhân với thu nhập từ tiền lương, tiền công thực hiện nhiệm vụ, quyền tác giả của nhiệm vụ khi kết quả được thương mại hóa. Các nhà khoa học cũng được bố trí chỗ ở phù hợp, được vinh danh, đề cử tặng các giải thưởng, danh hiệu về KHCN&ĐMST. Nếu là người nước ngoài, sẽ được miễn visa vào Việt Nam, được miễn giấy phép lao động. Nhân tài cũng sẽ được hỗ trợ về BHXH, BHYT, con họ được ưu tiên xét tuyển vào cơ sở giáo dục công lập tại địa bàn cư trú. Riêng với các nhà khoa học được thu hút theo diện chuyên gia sẽ được giao quyền tự quyết trong nhiều nội dung như được chủ động lựa chọn, sử dụng nhân lực, chủ động quyết định sử dụng kinh phí, nguồn lực để mua trực tiếp công nghệ, sản phẩm, thiết bị nước ngoài cần thiết, bí quyết công nghệ với giá thỏa thuận… TUỆ MINH Theo bà Vũ Thị Là, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Khoa học và Công nghệ, các quy định trên đang được các cơ quan, đơn vị triển khai thực hiện. “Riêng tại Bộ Khoa học và Công nghệ, thực hiện chính sách thu hút người có tài năng, năm 2025, Bộ đã tổ chức tuyển dụng được 33 trường hợp vào làm việc tại 08 cơ quan, đơn vị thuộc Bộ, trong đó có 08 trường hợp là sinh viên tốt nghiệp loại giỏi trở lên tại các trường đại học ở nước ngoài”, bà Là thông tin. các nhóm nghiên cứu mạnh và môi trường làm việc thực sự chuyên nghiệp. Còn với TS. Nguyễn Phạm Nhất Thiên Minh - giảng viên ngành Khoa học Robot tại Đại học Queensland, Úc mong muốn được hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu tại Việt Nam thông qua các chương trình giảng dạy cũng như các dự án nghiên cứu chung. “Trong tương lai, mình hoàn toàn có thể cân nhắc trở về làm việc lâu dài khi đã xây dựng được một mạng lưới hợp tác nghiên cứu đủ mạnh và không bị giới hạn bởi biên giới quốc gia. Khi nghĩ về môi trường làm việc trong nước, điều tôi quan tâm đầu tiên là hệ sinh thái tài trợ nghiên cứu (research grant) và yếu tố con người trong nghiên cứu”, TS. Minh nói. Theo TS. Minh, các nhà khoa học, đặc biệt là các giảng viên, nghiên cứu viên trẻ vừa bắt đầu sự nghiệp học thuật là những người có động lực rất lớn để hiện thực hóa tầm nhìn nghiên cứu của mình. “Một giảng viên mới cũng giống như CEO của một startup, còn nhà trường và các tổ chức tài trợ đóng vai trò như nhà đầu tư. Họ cần được trao đủ nguồn lực, cơ sở vật chất và không gian phòng thí nghiệm để phát triển ý tưởng thành một “hệ sinh thái nghiên cứu” bền vững, được nuôi dưỡng liên tục bởi các nguồn tài trợ từ nhà nước và doanh nghiệp”, TS. Minh nhìn nhận. Bên cạnh đó, tiến sĩ trẻ kỳ vọng cần có một môi trường làm việc thực sự tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Theo anh, từ tư duy quản lý, cách vận hành bộ máy đến văn hóa làm việc giữa đồng nghiệp nghiên cứu đều cần chuyển mạnh theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch, tôn trọng chuyên môn và đặt hiệu quả công việc lên hàng đầu. CHÂU LINH Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) vừa ban hành Quyết định 2103/QĐ-BKHCN Phê duyệt “Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026-2030” (Chương trình VREF), đánh dấu bước chuyển mạnh trong tư duy chính sách, từ hỗ trợ đào tạo sang đầu tư trực tiếp cho nghiên cứu xuất sắc, nhằm hình thành lực lượng khoa học trẻ có năng lực vượt trội, có khả năng nghiên cứu độc lập, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và sức cạnh tranh quốc gia. Mục tiêu đề ra của Chương trình là hằng năm sẽ tuyển chọn, cấp kinh phí nghiên cứu cho khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc. Trong đó, ưu tiên nguồn lực cho nhóm trực tiếp tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu làm chủ, tạo ra công nghệ lõi, phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược; phần còn lại dành cho nhóm thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu đột phá thuộc những lĩnh vực khoa học khác. Các chỉ tiêu đầu ra được lượng hóa rõ ràng: Tối thiểu 60% kết quả nghiên cứu phải được công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín (thuộc nhóm Q1 hoặc danh mục có uy tín như Nature Index); tối thiểu 20% kết quả nghiên cứu có đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (sáng chế, giải pháp hữu ích hoặc tương đương); tối thiểu 15% kết quả nghiên cứu được chuyển giao, thương mại hóa hoặc ứng dụng vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Đây là cơ sở để bảo đảm hiệu quả đầu tư và nâng chuẩn chất lượng nghiên cứu. Chương trình được triển khai trên phạm vi toàn quốc, với sự tham gia của nghiên cứu sinh, các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, tổ chức KH&CN, cùng đội ngũ chuyên gia trong và ngoài nước và cộng đồng doanh nghiệp. Đây là một hệ sinh thái mở, trong đó vai trò của doanh nghiệp ngày càng được nhấn mạnh như một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị nghiên cứu - ứng dụng - thị trường. Về nguồn lực, ngân sách nhà nước đóng vai trò chủ đạo, đồng thời đẩy mạnh huy động nguồn lực xã hội từ doanh nghiệp và các tổ chức trong, ngoài nước. Mức hỗ trợ tối đa lên tới 1 tỷ đồng/năm cho mỗi nghiên cứu sinh, trong thời gian không quá 3 năm; trường hợp cần thiết có thể gia hạn thực hiện nhiệm vụ nhưng không làm tăng thời gian hỗ trợ kinh phí. Kinh phí được sử dụng linh hoạt cho các hoạt động trực tiếp phục vụ nghiên cứu như phát triển sản phẩm, công bố khoa học, đăng ký sở hữu trí tuệ, thử nghiệm công nghệ và hợp tác quốc tế; việc giải ngân gắn chặt với tiến độ và kết quả đầu ra. Cơ chế quản lý được thiết kế linh hoạt nhưng chặt chẽ: Kinh phí được cấp và điều chỉnh theo tiến độ và kết quả; các nhiệm vụ không đạt yêu cầu sẽ bị điều chỉnh hoặc chấm dứt, trong khi rủi ro khoa học, nếu phát sinh từ bản chất nghiên cứu, được xem xét chấp nhận trên cơ sở tuân thủ đầy đủ quy định. Song song với việc tăng quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, Chương trình cũng đặt ra yêu cầu cao về trách nhiệm giải trình đối với chất lượng học thuật, hiệu quả sử dụng nguồn lực và tác động của kết quả nghiên cứu. Không chỉ tập trung vào từng cá nhân, VREF hướng tới hình thành mạng lưới các nhà khoa học trẻ, từ đó góp phần xây dựng và phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh. Cơ chế đồng hướng dẫn với chuyên gia nước ngoài và trí thức Việt Nam ở nước ngoài cũng được khuyến khích, tạo điều kiện để nghiên cứu sinh tiếp cận chuẩn mực khoa học toàn cầu ngay trong quá trình thực hiện đề tài. Quỹ Phát triển KH&CN Quốc gia (NAFOSTED) được giao chủ trì tổ chức thực hiện toàn diện, từ xây dựng quy chế, tuyển chọn, cấp kinh phí đến theo dõi, đánh giá và điều chỉnh Chương trình. Các đơn vị chức năng của Bộ cùng các tổ chức liên quan phối hợp triển khai, bảo đảm Chương trình vận hành hiệu quả, đúng định hướng. Trước đó, nhiều trường đại học hàng đầu của Việt Nam cũng công bố chính sách miễn học phí cho nghiên cứu sinh như Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội. NGUYỄN HOÀI Nghiên cứu sinh xuất sắc được hỗ trợ tiền tỷ mỗi năm Khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc sẽ được lựa chọn mỗi năm để triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ đột phá, hướng tới làm chủ công nghệ lõi và phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược. Mỗi người sẽ được hưởng hỗ trợ 1 tỷ đồng/năm. Mỗi năm sẽ có khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc nhận được mức hỗ trợ tối đa 1 tỷ đồng/người. Ảnh minh hoạ
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==