15 nThứ Hai n Ngày 8/12/2025 Rác thải y tế đang thách thức môi trường Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, nhiều chuyên gia Thái Lan nói rằng, họ mong muốn Hội nghị sẽ ưu tiên ít nhất 3 vấn đề, gồm: nâng cao hiệu quả quản lý chung tài nguyên nước, giải quyết tốt hơn vấn đề ô nhiễm không khí xuyên biên giới và phòng chống tội phạm xuyên quốc gia mạnh mẽ hơn. Trong khi đó, nhiều chuyên gia Trung Quốc và Mỹ nhận định, Hội nghị nhiều khả năng sẽ xoay quanh những ưu tiên then chốt nhất của tiểu vùng hiện nay, đặc biệt là quản lý nguồn nước, thích ứng khí hậu, kết nối hạ tầng, an ninh xuyên biên giới và một giai đoạn hợp tác “vàng” mới mà các nước đang hướng tới. “Nền tảng của hội nghị gần như chắc chắn sẽ là vấn đề nước vì đây là chủ đề căng thẳng nhất trong lưu vực Mekong-Lan Thương. Các cuộc họp gần đây đều nhấn mạnh việc chia sẻ dữ liệu vận hành đập và dữ liệu thủy văn, giảm thiểu rủi ro mùa cạn, nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm và tăng tính minh bạch. Những đợt hạn hán và biến động dòng chảy bất thường trong vài năm qua cho thấy các nước hạ nguồn cần cơ chế phối hợp thực chất hơn, và đây sẽ là nội dung mà lãnh đạo các nước sông Mekong tập trung đề cập”, GS James Borton, ĐH Johns Hopkins (Mỹ), nhận định. Trong bối cảnh khí hậu ngày càng khắc nghiệt, Hội nghị cũng có thể sẽ tập trung vào khả năng chống chịu trước hạn hán và lũ lụt, đặc biệt là mối liên kết giữa an ninh năng lượng và an ninh nước. Các cú sốc mùa khô sẽ nghiêm trọng hơn, buộc các nước sông Mekong phải phối hợp linh hoạt giữa thủy điện, phân bổ nước và chuyển đổi năng lượng. “Lãnh đạo nhiều khả năng sẽ đưa ra cam kết về các chương trình tăng khả năng chống chịu và yêu cầu hỗ trợ kỹ thuật”, ông Borton dự đoán. Hợp tác kinh tế-hạ tầng cũng sẽ là một mảng quan trọng khi Thái Lan và Trung Quốc đang thúc đẩy các tuyến đường sắt, logistics và các hành lang thương mại nối Vân Nam-Thái Lan-Campuchia-Việt Nam, theo nhiều nhà báo công tác tại các phân xã Xinhua ở Việt Nam, Campuchia và Thái Lan. Hội nghị có thể công bố các nghiên cứu tiền khả thi, khung tài chính hoặc lời kêu gọi đẩy nhanh tiến độ phê duyệt và xây dựng. Một trục nội dung khác rất được chú ý là an ninh xuyên biên giới. Thời gian qua, các nước đã tăng hợp tác chống tội phạm mạng, lừa đảo xuyên biên giới và tìm cách giảm căng thẳng ở các khu vực biên giới nhạy cảm. Trung Quốc đang tích cực thúc đẩy cơ chế phối hợp thực thi pháp luật, và các lãnh đạo tham gia Hội nghị có thể sẽ đưa ra cam kết về chia sẻ thông tin, điều tra chung hoặc tuần tra phối hợp. Bên cạnh đó, các nước nhiều khả năng sẽ đề xuất một giai đoạn hợp tác “thập kỷ vàng” mới với trọng tâm vào kinh tế số, giao lưu nhân dân, học bổng, truyền thông, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và các dự án quy mô nhỏ từ Quỹ Hợp tác Mekong-Lan Thương... THÁI AN Các nước Mekong sẽ tăng cường quản lý nguồn nước, thích ứng khí hậu… Đề xuất chiến lược 3 mũi nhọn Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao hợp tác Mekong-Lan Thương (MLC) lần thứ 10 với chủ đề “Thập kỷ vàng: Kiên định, đoàn kết xây dựng cộng đồng tốt đẹp hơn” diễn ra hồi giữa tháng 8/2025 ở Vân Nam, Trung Quốc, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đề xuất chiến lược 3 mũi nhọn cho hợp tác MLC trong thập kỷ vàng tiếp theo. Thứ nhất, MLC tăng cường kết nối toàn diện về giao thông, thương mại và người dân, theo đó các nước cần đẩy nhanh xây dựng và vận hành các dự án cơ sở hạ tầng trọng điểm nhằm bảo đảm mạng lưới logistics thông suốt trong khu vực… Thứ hai, MLC thể hiện vai trò tiên phong trong ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững của tiểu vùng… Thứ ba, MLC kiên định cam kết thúc đẩy phát triển bền vững với trọng tâm là quản lý tài nguyên nước công bằng và bền vững… Theo Thông tư 20/2021/TTBYT, chất thải y tế phải được phân loại ngay tại nơi phát sinh, đúng thời điểm, đúng quy cách; chất thải nguy hại, đặc biệt là sắc nhọn lây nhiễm, phải được lưu chứa riêng để ngăn ngừa nguy cơ phát tán mầm bệnh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc thực hiện quy định này chưa đồng đều giữa các tuyến. Tại nhiều bệnh viện tuyến trung ương như Bạch Mai, Việt Đức, Bệnh viện E…, quy trình phân loại và lưu giữ chất thải được triển khai tương đối nghiêm túc. Rác thải y tế được phân loại tại từng khoa phòng, lưu giữ trong khu vực riêng biệt và được thu gom - xử lí thông qua các đơn vị có đủ chức năng. Dù lượng chất thải tăng 20-30% so với trước dịch, hệ thống lò hấp tiệt trùng và hợp đồng xử lí giúp giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm. Ngược lại, ngay tại Hà Nội vẫn còn không ít cơ sở y tế chưa có khu lưu giữ đạt chuẩn. Ở trạm y tế xã, phòng khám tư nhân nhỏ lẻ hay phòng thí nghiệm, việc phân loại thường chưa triệt để; thùng chứa không đúng chuẩn, thiếu bảo hộ cho nhân viên xử lí, thậm chí chưa ký hợp đồng vận chuyển chất thải nguy hại. Do lượng phát sinh ít, một số nơi để rác thải y tế lẫn với rác sinh hoạt hoặc lưu giữ quá lâu, tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm. Đại diện Sở Y tế Hà Nội thừa nhận, dù 100% bệnh viện và trung tâm y tế đã kí hợp đồng thu gom - xử lí chất thải nguy hại, việc thực hiện tại tuyến dưới vẫn gặp nhiều khó khăn: thiếu nguồn lực tài chính, hạ tầng lưu chứa chưa đạt yêu cầu và nhân sự chưa được đào tạo đầy đủ… Việc bàn giao chất thải tại một số đơn vị còn chậm so với quy định. GÁNH NẶNG 80 TẤN CHẤT THẢI NGUY HẠI MỖI NGÀY Quản lí chất thải y tế luôn là một trong những thách thức lớn nhất của ngành y tế, bởi nó không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn liên quan trực tiếp đến an toàn sinh học và nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng. Một báo cáo của Bộ Y tế cho thấy quy mô chất thải y tế trên toàn quốc đang tạo áp lực lớn. Với 51.962 cơ sở y tế đang hoạt động, mỗi ngày hệ thống y tế cả nước phát sinh khoảng 504.600 tấn chất thải rắn, trong đó, chất thải y tế nguy hại lên tới 80,5 tấn/ngày. Đây là nhóm chất thải chứa mầm bệnh, kim tiêm, bông băng dính máu, nếu không được xử lí đúng quy trình có thể thẩm thấu ra môi trường, gây ô nhiễm nguồn nước, đất và đe dọa sức khỏe cộng đồng. Song song với chất thải rắn, lượng nước thải y tế cũng đạt trung bình 144.500 m3 mỗi ngày đêm, tương đương hơn 52,7 triệu m3 mỗi năm. Đáng lo ngại là tốc độ tăng trưởng: mỗi năm, lượng chất thải rắn y tế tăng khoảng 7%, nước thải tăng 5-7%. Những con số này đặt ra yêu cầu cấp bách về xây dựng hệ thống xử lí hiệu quả, đồng thời củng cố quy trình kiểm soát chặt chẽ ngay từ nguồn phát sinh. GIẢI PHÁP TỪ CƠ SỞ - CHUẨN HÓA QUY TRÌNH, NÂNG CAO Ý THỨC Theo các chuyên gia, công nghệ xử lí chỉ là một phần của bài toán. Điều quan trọng hơn nằm ở việc phân loại đúng ngay tại nguồn - khâu quyết định để ngăn chặn mầm bệnh trước khi chúng có cơ hội phát tán. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội hiện là một trong những đơn vị đi đầu xây dựng mô hình siết chặt quy trình quản lí chất thải y tế. Kế hoạch năm 2025 của đơn vị đặt mục tiêu 100% khoa phòng tuân thủ đầy đủ quy định tại Thông tư 20, từ phân loại, thu gom, lưu giữ đến xử lí. Để đạt mục tiêu này, CDC Hà Nội tập trung vào hai nhóm giải pháp chính: nâng cao chuyên môn bằng cách tổ chức các lớp tập huấn thường xuyên cho nhân viên y tế nhằm nhận diện đúng các loại chất thải, hiểu quy trình phân loại, xử lí, đồng thời thúc đẩy giảm thiểu chất thải nhựa; thay đổi hành vi, nâng cao ý thức qua việc đẩy mạnh tuyên truyền nội bộ, họp giao ban, truyền thông trên cổng thông tin và bảng điện tử nhằm tạo thói quen tự giác, thay vì làm đối phó. Ý thức của bác sĩ, điều dưỡng, hộ lí và cả người bệnh được xem là chìa khóa giúp quy trình vận hành đồng bộ. Mô hình của CDC Hà Nội cho thấy quản lí chất thải y tế không thể trông chờ vào công nghệ hay nhà máy xử lí cuối cùng, mà phải bắt đầu từ từng con người trong mỗi cơ sở y tế. HÀ MINH Rác thải y tế không chỉ là gánh nặng môi trường mà còn là mối đe dọa đối với sức khỏe cộng đồng và mục tiêu phát triển bền vững. Trong khi lượng chất thải y tế tại các đô thị lớn như Hà Nội, TPHCM… tiếp tục gia tăng, công tác thu gom, phân loại và xử lí đúng quy trình vẫn là vấn đề nhiều cơ sở y tế chưa đáp ứng được. Phân loại rác thải tại Bệnh viện Bãi Cháy Bộ Y tế ước tính, trung bình mỗi năm, lượng nước thải y tế tăng từ 5-7%, trong khi lượng chất thải rắn y tế tăng khoảng 7%. Bộ Ngoại giao Thái Lan thông báo, Hội nghị Cấp cao MekongLan Thương lần thứ 5 sẽ diễn ra vào giữa tháng 12 tại Bangkok, tạo cơ hội cho 6 quốc gia tiểu vùng Mekong - Campuchia, Lào, Myanmar, Việt Nam, Thái Lan và Trung Quốc - tăng cường hợp tác trong nhiều lĩnh vực như môi trường, cơ sở hạ tầng, an ninh xuyên biên giới… Lũ ngập đồng lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long ẢNH: QĐND
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==