các tiểu ban Đại hội XIV của Đảng tiếp thu các nội dung liên quan về sắp xếp tổ chức bộ máy, các định hướng hoàn thiện mô hình tổ chức của hệ thống chính trị để đưa vào dự thảo các văn kiện Đại hội, nhất là Dự thảo Báo cáo chính trị và dự thảo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về chủ trương, định hướng sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng, Cương lĩnh, Hiến pháp (nếu cần) để có cơ sở triển khai thực hiện trong nhiệm kỳ tới. Trước câu hỏi, bỏ cấp huyện có nên sáp nhập thêm cấp xã để mở rộng địa giới hành chính, tăng quy mô, GS Đường cho rằng, phải căn cứ vào thực tiễn vào định hướng sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã đã thực hiện thời gian qua, cũng như lộ trình sắp tới. Trên cơ sở đó, cấp có thẩm quyền sẽ tính toán và có quyết định phù hợp. Theo ông Nguyễn Tiến Dĩnh, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, thời gian qua, thực hiện Nghị quyết 18 về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, nhiều bộ phận trung gian đã được xóa bỏ, như các tổng cục. Do đó, việc tổ chức lại chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp cũng là phù hợp, vì cấp cơ sở (cấp xã/phường) mới là cấp trực tiếp với người dân, cấp tỉnh là cấp chỉ đạo, còn cấp huyện chỉ là trung gian. Trước những lo lắng, băn khoăn về chất lượng nguồn nhân lực của cấp xã, ông Dĩnh cho biết, Bộ Nội vụ đang sửa đổi các quy định theo hướng, không còn quy định riêng về công chức cấp xã mà tất cả đều là công chức hành chính nhà nước. Cho nên, theo ông, việc luân chuyển, liên thông công chức giữa cấp xã, cấp tỉnh, cấp Trung ương sẽ thuận lợi, đáp ứng được yêu cầu. “Nếu xã nào thiếu công chức hoặc cần bổ sung công chức có năng lực, trình độ thì cấp tỉnh hoàn toàn có thể điều động người khác về tăng cường cho cơ sở, rất thuận lợi”, ông Dĩnh nói. Một vấn đề nữa cũng được đặt ra, thời gian qua, nhiều huyện thuộc thành phố trực thuộc Trung ương đang xây dựng đề án để trình cấp có thẩm quyền xem xét lên quận. Trong đó, riêng Hà Nội đã đặt ra lộ trình xem xét đưa 5 huyện Đông Anh, Gia Lâm, Thanh Trì, Hoài Đức, Đan Phượng lên quận thời gian tới. Trong bối cảnh, Bộ Chính trị, Ban Bí thư yêu cầu nghiên cứu định hướng bỏ cấp huyện thì có nên tạm dừng xem xét chủ trương lên quận? GS Đường cho rằng, Bộ Nội vụ nên sớm nghiên cứu, tham mưu để các địa phương thực hiện cho phù hợp với yêu cầu mới. VĂN KIÊN - TRƯỜNG PHONG HUYỆN “Tôi ủng hộ đề xuất bỏ cấp huyện, bớt khâu trung gian để giúp giảm bớt thủ tục hành chính và chi phí cho người dân. Khoảng cách từ nhà tôi tới UBND huyện gần 30km, nhiều người già phải nhờ con cháu đưa tới làm thủ tục nhiều lần, mất nhiều thời gian, chi phí. Trong khi đó, nhiều thủ tục cấp xã có thể thực hiện và nộp hồ sơ trực tuyến trên hệ thống thay vì nộp trực tiếp”, chị Nga nói. Chị Nga là một trong rất nhiều người dân vất vả vì thủ tục cấp huyện khi thực hiện thủ tục hành chính. Vì vậy, nhiều người dân như chị Nga mong bỏ cấp huyện để đỡ bớt vất vả khâu trung gian. CHUYỂN TRƯỜNG HỌC CŨNG PHẢI XIN HUYỆN XÁC NHẬN Không chỉ thủ tục đất đai, thủ tục khác như xin chuyển trường học (cho học sinh) cũng cần Phòng Giáo dục huyện (trực thuộc UBND huyện) phê duyệt khiến phụ huynh mất thêm thời gian. Chị Phạm Thị Ngọc Lan (Gia Lai) cho biết, do gia đình chuyển về quê nên chuyển địa điểm học cho con trai (về học trường cấp 2 tại Thanh Hoá). Khi làm thủ tục, nhà trường nơi chuyển đến và chuyển đi đã đồng ý. Tuy nhiên, gia đình chị Lan phải mang giấy xin chuyển trường tới xác nhận tại Phòng Giáo dục của cả 2 huyện, tốn kém chi phí đi lại. “Từ nhà tôi tới huyện khoảng 30km. Nhà trường đã đồng ý tiếp nhận và cho học sinh chuyển đi nhưng gia đình tôi phải xếp hàng nộp giấy xin chuyển trường vào bộ phận một cửa của UBND huyện, chờ giấy hẹn làm xong thủ tục xác nhận của huyện. Tôi mất nhiều thời gian đi lại để làm thủ tục chuyển trường cho con”, chị Lan chia sẻ. Theo tìm hiểu của phóng viên Tiền Phong, nhiều hoạt động giáo dục đã áp dụng công nghệ thông tin, nhưng thủ tục chuyển trường cho học sinh vẫn phải thực hiện hồ sơ giấy. NGỌC LINH Mô hình chính quyền ba cấp, bao gồm chính quyền trung ương (quốc gia), chính quyền tỉnh (khu vực) và chính quyền địa phương (cơ sở), được áp dụng rộng rãi trên thế giới. Cấu trúc này phân bổ quyền lực và trách nhiệm giữa các cấp quản lý khác nhau, mang lại nhiều lợi ích, bao gồm: hiệu quả cao và phản ứng linh hoạt, trách nhiệm và dân chủ được tăng cường; phát triển khu vực một cách cân bằng; bảo tồn văn hóa-xã hội hiệu quả; tự chủ kinh tế được nâng cao. Chính quyền Nhật Bản được chia thành chính quyền trung ương (chịu trách nhiệm về an ninh quốc gia, đối ngoại và quản lý kinh tế vĩ mô); chính quyền tỉnh (quản lý cơ sở hạ tầng khu vực, giáo dục và y tế công cộng); chính quyền địa phương (thành phố, thị trấn, làng xã - quản lý dịch vụ công cộng địa phương như quản lý rác thải và phát triển cộng đồng). Với mô hình chính quyền ba cấp này, chính quyền địa phương có thể nhanh chóng đáp ứng nhu cầu đặc thù của cộng đồng, như ứng phó thảm họa ở các khu vực thường xuyên xảy ra động đất, phát huy các lễ hội truyền thống, di sản văn hóa đa dạng… Trong khi đó, 47 tỉnh cạnh tranh thu hút đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế khu vực. Ở Đức, chính quyền liên bang quản lý đối ngoại, quốc phòng và chính sách tài khóa; chính quyền bang chịu trách nhiệm về giáo dục, an ninh trật tự và các vấn đề văn hóa; chính quyền địa phương (đô thị) quản lý quy hoạch đô thị, giao thông công cộng và tiện ích công cộng. Mô hình này đem lại sự phân quyền và tự chủ, dân chủ cơ sở ở mức cao, trong khi cân bằng kinh tế. Các bang (16 bang) có quyền lập pháp riêng, cho phép xây dựng chính sách phù hợp với đặc thù khu vực. Người dân trực tiếp tham gia các quyết định địa phương, tăng cường sự gắn kết chính trị, trong khi việc tái phân phối tài chính liên bang giúp giảm chênh lệch kinh tế giữa các bang giàu và nghèo hơn. Tại Úc, chính quyền liên bang phụ trách quốc phòng, đối ngoại và thương mại; chính quyền bang/vùng lãnh thổ (6 bang, 2 vùng lãnh thổ) quản lý giáo dục, y tế và thực thi pháp luật. Chính quyền địa phương (hội đồng) chịu trách nhiệm về dịch vụ cộng đồng, đường sá địa phương và không gian công cộng. Mô hình này có lợi ích, hiệu quả rõ ràng, như chủ động phát triển cơ sở hạ tầng địa phương, linh hoạt quản lý thảm họa… Cụ thể, chính quyền địa phương ưu tiên các dự án cơ sở hạ tầng phù hợp với nhu cầu cộng đồng. Chính quyền bang ứng phó hiệu quả với thiên tai như cháy rừng, lũ lụt… nhờ các biện pháp phù hợp với đặc thù địa phương. Tương tự, mô hình chính quyền ba cấp ở Nam Phi thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng, thúc đẩy công bằng và hòa nhập, cung cấp dịch vụ linh hoạt. Chính quyền quốc gia đề ra chính sách và luật pháp quốc gia; chính quyền tỉnh (9 tỉnh) quản lý giáo dục, y tế và nhà ở công cộng; chính quyền địa phương (đô thị) cung cấp nước, vệ sinh môi trường, và phát triển kinh tế địa phương. Việc phân quyền giúp giải quyết bất bình đẳng lịch sử bằng cách trao quyền cho cộng đồng địa phương; lãnh đạo địa phương được bầu cử trực tiếp, người dân tham gia lập kế hoạch ngân sách và phát triển địa phương. MÔ HÌNH 4 CẤP CỦA TRUNG QUỐC Trung Quốc áp dụng mô hình chính quyền 4 cấp, bao gồm: chính quyền trung ương (cấp quốc gia); chính quyền cấp tỉnh (34 đơn vị, gồm 23 tỉnh, 5 khu tự trị, 4 thành phố trực thuộc trung ương và 2 đặc khu hành chính); chính quyền cấp địa khu/thành phố (địa khu và thành phố trực thuộc tỉnh); và chính quyền cấp huyện/quận và thị trấn (huyện, quận và thị trấn). Mô hình này đặc trưng bởi tập trung quyền lực chính trị nhưng phân cấp mạnh về kinh tế, đóng vai trò quan trọng trong quá trình cải cách và phát triển nhanh chóng của Trung Quốc. Đảng Cộng sản Trung Quốc nắm quyền kiểm soát chính trị tập trung, đảm bảo sự thống nhất về ý thức hệ và chiến lược phát triển. Tất cả các cấp chính quyền địa phương đều chịu sự quản lý chính trị của trung ương, tuân thủ các chính sách và sự lãnh đạo thống nhất. Chính quyền địa phương chịu sự quản lý đồng thời từ cấp trên trực tiếp và từ trung ương (điều này đảm bảo trách nhiệm giải trình địa phương trong khi vẫn duy trì sự thống nhất chính trị). Tuy nhiên, chính quyền địa phương (tỉnh, thành phố và huyện) có quyền tự chủ lớn trong việc đưa ra các quyết định kinh tế. Họ có thể xây dựng chính sách kinh tế địa phương, thu hút đầu tư nước ngoài và quản lý tài chính công, bao gồm ngân sách và nguồn thu địa phương. Nhờ mô hình 4 cấp phổ biến trên thế giới, nhưng có nét riêng của Trung Quốc, nước này đã đạt được tăng trưởng kinh tế nhanh chóng và phát triển mạnh mẽ. Chính quyền địa phương cạnh tranh thu hút đầu tư, thúc đẩy công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng. Các tỉnh phát triển các ngành công nghiệp phù hợp với thế mạnh địa phương, ví dụ Quảng Đông phát triển điện tử, Chiết Giang phát triển doanh nghiệp tư nhân… Chính quyền địa phương thực hiện các chính sách kinh tế thí điểm, như đặc khu kinh tế (ví dụ: Thâm Quyến), trước khi mở rộng ra phạm vi toàn quốc, giảm thiểu rủi ro thất bại quy mô lớn. Trong khi đó, chính quyền địa phương tự quản lý nguồn thu địa phương, phân bổ hiệu quả cho cơ sở hạ tầng, giáo dục và y tế. Dù vậy, khu vực ven biển phát triển mạnh hơn nhiều so với khu vực nội địa, dẫn đến bất bình đẳng thu nhập. Trong khi đó, công nghiệp hóa nhanh chóng gây ô nhiễm môi trường; nợ công địa phương ở mức cao do đầu tư hạ tầng và mô hình cấp vốn bằng đất đai. Vấn đề phối hợp và giám sát cũng có vấn đề vì sự song trùng trực thuộc đôi khi gây xung đột giữa chỉ đạo trung ương và lợi ích địa phương. THÁI AN 5 n Thứ Ba n Ngày 25/2/2025 THỜI SỰ Mô hình chính quyền ba cấp phân chia quyền lực hợp lý, tăng cường hiệu quả quản lý và thúc đẩy phát triển khu vực. Bằng cách thích ứng quản lý theo bối cảnh địa phương, mô hình này thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ổn định chính trị và gắn kết xã hội, đặc biệt phù hợp ở các quốc gia có văn hóa đa dạng, dân số đông, hoặc địa lý phức tạp. Học sinh tham quan bên trong tòa nhà Quốc hội Nhật Bản ẢNH: KANPAI JAPAN Mô hình chính quyền của Mỹ tuân theo nguyên tắc liên bang, trong đó quyền lực được phân chia giữa chính quyền trung ương (liên bang) và chính quyền bang (địa phương). Hiến pháp quy định các quyền hạn của chính quyền liên bang, trong khi tất cả các quyền khác được dành cho các bang. Điều này tạo ra hệ thống chủ quyền chung, đảm bảo sự cân bằng quyền lực; cơ chế kiểm soát và đối trọng giúp duy trì sự cân bằng này, ngăn chặn bất kỳ nhánh hoặc cấp chính quyền nào trở nên quá mạnh. Lợi ích của mô hình chính quyền ba cấp trên thế giới
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==