ĐIỆN HẠT NHÂN Cùng đó là xu hướng chuyển dịch ngành năng lượng tiến tới Net Zero khiến việc phát triển điện hạt nhân cần thực hiện sớm. Theo ông Sơn, cần có góc nhìn khác về phát triển điện hạt nhân hiện nay trong bối cảnh nhiều nước nước phát triển cũng đã quay trở lại với điện hạt nhân với công nghệ ngày càng an toàn hơn. “Việt Nam đang có nhu cầu rất lớn về cung ứng điện như: đường sắt tốc độ cao, giao thông xanh, công nghiệp bán dẫn, trung tâm dữ liệu. Tất cả đều đòi hỏi nguồn cung điện rất lớn. Giải pháp để đáp ứng các nhu cầu rất lớn như vậy, chỉ có điện hạt nhân mới đáp ứng được dù cũng đặt ra nhiều thách thức về an toàn hạt nhân, chi phí đầu tư đắt đỏ”, ông Sơn phân tích. Vị chuyên gia cũng cho rằng, khung pháp lý về điện hạt nhân cần được bổ sung để Việt Nam có nền tảng cơ bản đáp ứng các nhu cầu cơ bản cho phát triển. Cần tận dụng những kết quả nghiên cứu, triển khai trước đó về điện hạt nhân, kể cả vấn đề huy động các nhân lực đã được đào tạo cũng như cân nhắc các vấn đề liên quan đến công nghệ điện hạt nhân. “Có thể chọn hình thức đầu tư công hay hình thức khác khi làm điện hạt nhân. Quan điểm của tôi khi làm điện hạt nhân là không chọn lò nhỏ, phải chọn sử dụng công nghệ mới nhất, lò quy mô lớn phù hợp hơn với nhu cầu của Việt Nam hiện nay. Không thể đánh cược làm điện với những dạng hình lò hạt nhân cỡ nhỏ, chưa được kiểm chứng”, ông Sơn nêu quan điểm. Theo các chuyên gia ngành điện, điện hạt nhân cần có sự chuẩn bị lâu dài, ít nhất khoảng từ 12 - 15 năm để đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực về công nghệ, an toàn điện hạt nhân, chuẩn bị hệ thống pháp quy hạt nhân đầy đủ, chuẩn bị cơ sở hạ tầng cho việc triển khai dự án, xây dựng năng lực khoa học công nghệ, quản lý dự án, công nghiệp. Vấn đề hiện nay là nhân lực đội ngũ cán bộ về điện hạt nhân đã được đào tạo nhiều năm qua đang mất dần đi. Đây là lãng phí lớn nếu Việt Nam không sớm xây dựng chương trình đào tạo lại cán bộ ngành hạt nhân theo định hướng của Nhà nước. Do dự án điện hạt nhân là một dự án hoàn toàn mới, có mức đầu tư rất lớn, phức tạp, đòi hỏi công nghệ cao, có yêu cầu hết sức nghiêm ngặt về bảo đảm an toàn và an ninh hạt nhân nên công tác chuẩn bị cho tái khởi động dự án phải được làm một cách bài bản hơn và tuân thủ đầy đủ các hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Liên quan đến việc đảm bảo an ninh năng lượng, tại một báo cáo hồi tháng 9/2024, Bộ Công Thương cho biết, đang có nguy cơ thiếu hụt công suất giai đoạn 2026 - 2030, tiềm ẩn rủi ro mất an ninh cung ứng điện, đặc biệt là miền Bắc. Theo Bộ Công Thương, việc nhiều nguồn điện lớn (thủy điện, than, khí) tại Quy hoạch điện VIII bị chậm tiến độ đang đặt ra những thách thức mới trong việc đảm bảo an ninh năng lượng đến năm 2030. Cũng theo Bộ Công Thương, quy hoạch điện VIII xác định, đến năm 2030 tổng công suất nguồn điện của Việt Nam phải đạt khoảng 150.000MW, đồng thời phải chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu nguồn cung sang các nguồn điện sạch, ít phát thải để đạt mục tiêu Net Zero. THỤC QUYÊN Đáng lẽ phải làm từ nhiều năm trước 5 n Thứ Tư n Ngày 27/11/2024 THỜI SỰ năng lượng người dân vùng dự án cảm thấy có phần lo lắng về những khó khăn có thể lặp lại. Dù có chút bồn chồn và lo lắng, nhưng người dân thôn Thái An đồng thuận cao nếu dự án được triển khai trở lại. Người dân mong Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền địa phương xây dựng lộ trình cụ thể để đảm bảo sinh kế. Anh Nguyễn Thành Quốc (ở thôn Thái An) chia sẻ: “Dự án điện hạt nhân là vì lợi ích quốc gia, người dân chúng tôi luôn đồng thuận. Chỉ mong sao Nhà nước bố trí tái định cư, tạo cơ hội sinh kế ổn định cho người dân địa phương”. Sau khoảng 15 năm không được phép xây dựng, sang nhượng nhà cửa và đất đai do vướng quy hoạch dự án, hiện người dân thôn Vĩnh Trường (nơi quy hoạch Nhà máy ĐHT Ninh Thuận 1) đã được phép xây dựng nhà cửa, đời sống ngày một phát triển. Nghề nuôi tôm, nuôi ốc hương của người dân địa phương đã được phục hồi. Ông Nguyễn Thành Du (nguyên Trưởng thôn Thái An) nói: “Trước mắt cần cải thiện, ổn định đời sống cho người dân. Những tổn thất, thiệt thòi mà người dân chịu ảnh hưởng bởi dự án trước đây cần được Nhà nước quan tâm, hỗ trợ. Tôi tin là Nhà nước sẽ quan tâm đến điều này. Nếu triển khai lại dự án thì thông tin càng rõ ràng, cụ thể, thì người dân chúng tôi càng hiểu được lợi ích và tầm quan trọng của dự án. Vì đây là dự án góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, chắc chắn bà con sẽ đồng tình ủng hộ”. LỮ HỒ hướng giảm sử dụng năng lượng hoá thạch, giảm phát thải CO2 trong khi tăng trưởng sử dụng điện liên tục đạt 2 con số cũng đặt ra những thách thức trong việc tìm ra nguồn điện lớn, ổn định, đáp ứng được tăng trưởng phụ tải nhanh chóng. Vì vậy, việc trở lại nghiên cứu khởi động điện hạt nhân đang là ưu tiên do đảm bảo được dòng điện liên tục, không phụ thuộc thời tiết như các loại hình thủy điện, nhiệt điện hay năng lượng tái tạo. Việc song hành của điện hạt nhân với điện năng lượng tái tạo là định hướng nổi bật để đảm bảo an ninh năng lượng của Việt Nam trong các năm tới. Theo ông Sơn, việc phát triển điện hạt nhân cũng thúc đẩy sự phát triển của nhiều ngành công nghiệp, kỹ thuật tại Việt Nam cũng như việc làm chất lượng cao và giúp tiếp cận công nghệ tiên tiến từ các nước phát triển để nâng cao dần chất lượng nhân lực và kỹ thuật. “Điện hạt nhân là loại công nghệ cao liên quan đến uranium và phóng xạ. Trong giai đoạn đầu phát triển điện hạt nhân, các nước đều cho rằng Nhà nước cần độc quyền nắm giữ để tránh những sai sót có thể xảy ra”, ông Sơn nói. Để hiện thực hóa dự án, theo Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, cần sự chuẩn bị kỹ càng về mọi mặt, từ cơ sở hạ tầng, đào tạo nhân lực tới xây dựng các cơ chế an toàn hạt nhân nghiêm ngặt để quản lý chất thải hiệu quả. Các việc này phải thực hiện với chiến lược dài hạn, bài bản, thận trọng. Các vấn đề khác như: đảm bảo an ninh cung cấp nhiên liệu hạt nhân; quản lý chất thải phóng xạ và nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng; an toàn hạt nhân; năng lực hỗ trợ kỹ thuật; các chính sách về đào tạo và sử dụng nhân lực điện hạt nhân; đầu tư và thu xếp tài chính… cũng là những vấn đề cần chú trọng thực hiện sớm. “Trước mắt, quan trọng nhất phải xây dựng văn hóa an toàn hạt nhân là tiêu chí cứng cho mỗi nhân viên vận hành nhà máy, cũng như các cán bộ quản lý. Với công nghệ hiện nay, điện hạt nhân không phải lo ngại gì về xảy ra sự cố”, ông Sơn nhận định. PHẠM TUYÊN “TÊnh trung bÉnh từ nay đÅn năm 2030, m×i năm Việt Nam c³n đưa trÃn 10.000MW nguÔn điện mới vào v·n hành, cùng hệ thÕng đưång dây đ´u nÕi, truyền tải điện. VÉ v·y, thúc đẩy phát triển điện hạt nhân bÃn cạnh các nguÔn năng lượng khác được cho là một trong những giải pháp c³n thiÅt, phù hợp để đảm bảo an ninh năng lượng trong bÕi cảnh mới và hướng tới mục tiÃu NetZero”. BỘ CÔNG THƯƠNG Vào đ³u tháng 11 năm nay, UBND tỉnh Ninh Thu·n đã có văn bản gửi Bộ Công Thương tham gia góp ý đÕi với báo cáo về phát triển điện hạt nhân và đÔng thu·n với sự c³n thiÅt nghiÃn cứu phát triển điện hạt nhân theo đề nghị của Bộ Công Thương. Tuy nhiÃn, tỉnh Ninh Thu·n đề nghị Bộ Công Thương kiÅn nghị các cơ quan thẩm quyền Trung ương xem xét, có chủ trương thÕng nh´t để thực hiện hiệu quả, đÔng bộ, tạo niềm tin cho nhân dân khi triển khai chủ trương phát triển điện hạt nhân tại Ninh Thu·n. BÃn cạnh đó, xây dựng các quy định pháp lu·t đ³y đủ, chặt chẽ và ban hành các chÊnh sách đặc thù để đảm bảo cơ sở pháp lý cho việc phát triển điện hạt nhân. Việt Nam cần phải làm điện hạt nhân để đảm bảo việc cung ứng lâu dài cho phát triển ẢNH: PHÚ HOÀNG Theo ông Nguyễn Thái Sơn, Phó Chủ tịch Thưång trực Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, điện hạt nhân là nguÔn không phát thải khÊ nhà kÊnh trong quá trÉnh v·n hành. ThÅ giới đã công nh·n đây là nguÔn năng lượng sạch. Theo kinh nghiệm thÅ giới, nhiÃn liệu đ³u vào chiÅm tỷ trọng khoảng 10%, vÉ v·y giá thành của điện hạt nhân phụ thuộc vào vÕn đ³u tư xây dựng. “NÅu chúng ta sử dụng vÕn đ³u tư hợp lý, tránh kéo dài thåi gian xây dựng, điện hạt nhân sẽ có giá thành ổn định. Theo nhiều đánh giá, giá thành lâu dài sẽ tương đương mức giá điện than nh·p khẩu hiện nay. Với công nghệ ngày càng cải tiÅn, giá thành điện hạt nhân sẽ còn hợp lý hơn nữa”, ông Sơn nói. Vị chuyÃn gia này cũng cho rằng, Trung QuÕc đang xây dựng 26 tổ máy điện hạt nhân với tổng công su´t 30,3 triệu kWh. Trung QuÕc cũng đang đứng đ³u thÅ giới về đ³u tư phát triển điện hạt nhân giai đoạn này. Phối cảnh một nhà máy điện hạt nhân ở Ninh Thuận Trao đổi với PV Tiền Phong, chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh, cho rằng, đáng nhẽ Việt Nam làm điện hạt nhân từ nhiều năm trước trong bối cảnh các nguồn năng lượng cơ bản như thủy điện lớn ở Việt Nam đã hết dư địa, điện than, điện khí đều có những nhược điểm rất lớn về phát thải khí nhà kính, tính không ổn định trong vận hành.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==