42 www.tienphong.vn VĂN HÓA DOANH NHÂN NGHỆ SĨ THÀNH CHỦ DOANH NGHIỆP Từ chỗ chủ yếu ký hợp đồng với công ty quản lý, nhận cát-xê biểu diễn, ngày càng nhiều nghệ sĩ Việt bước sang một vị trí khác trong chuỗi giá trị của công nghiệp văn hóa. Họ tự thành lập doanh nghiệp, bỏ vốn, tổ chức sản xuất và khai thác những sản phẩm mang thương hiệu của chính mình. Trong điện ảnh, Trấn Thành và Lý Hải là hai trường hợp nổi bật. Với Bố già, Nhà bà Nữ, Mai, Bộ tứ báo thủ và gần đây là Thỏ ơi, Trấn Thành tham gia sâu vào chuỗi sản xuất với nhiều vai trò. Trong đó, Mai có kinh phí khoảng 50 tỷ đồng và đạt doanh thu hơn 500 tỷ đồng. Lý Hải cũng xây dựng Lật mặt thành thương hiệu điện ảnh được duy trì hơn một thập niên. Từ phần đầu tiên ra mắt năm 2015, sêri liên tục được mở rộng. Khi nghệ sĩ trực tiếp đầu tư và sản xuất, một bộ phim trị giá hàng chục tỷ đồng, trở thành dự án kinh doanh với bài toán vốn, nhân lực, phân phối và thu hồi vốn. Trong âm nhạc, sau khi rời công ty của ông bầu Quang Huy, Sơn Tùng M-TP thành lập M-TP Entertainment vào tháng 11/2016, sau đó mở rộng với M-TP Talent và M-TP & Friends. M-TP Talent công bố vốn điều lệ 30 tỷ đồng, trong đó M-TP Entertainment góp 90%. Nam ca sĩ từng xác định việc thành lập doanh nghiệp là bước đi để tiến xa hơn vị trí ca sĩ, hướng tới vai trò nhà sản xuất âm nhạc và đào tạo nghệ sĩ. Hà Anh Tuấn tham gia doanh nghiệp với tư cách cổ đông. Các đơn vị anh góp vốn đứng sau nhiều sản phẩm, chương trình như See Sing Share, Sketch A Rose, Storii... Làn sóng này cũng xuất hiện ở thế hệ trẻ. Phương Mỹ Chi góp 50% vốn vào PMC Entertainment và giữ vai trò chủ tịch khi mới 19 tuổi. Quang Hùng MasterD sở hữu hơn 80% vốn tại MasterD Entertainment, trong khi Hòa Minzy góp vốn tại HMZ Entertainment. Tháng 9/2026, Tùng Dương chia sẻ việc thành lập Rồng Việt Entertainment khi chuẩn bị concert Bay về phía mặt trời tại sân vận động Mỹ Đình. Chương trình dự kiến đón khoảng 50.000 khán giả, sử dụng khoảng 1.600 m2 màn hình LED và cần ít nhất 12 ngày thi công sân khấu. Nghệ sĩ mở công ty thực tế không mới. Điểm khác biệt hiện nay nằm ở quy mô và phạm vi hoạt động. Doanh nghiệp của nghệ sĩ không chỉ quản lý lịch diễn, hình ảnh cá nhân mà có thể đầu tư phim, sản xuất âm nhạc, tổ chức concert, quản lý nghệ sĩ và khai thác tài sản trí tuệ. Nghệ sĩ vì thế không chỉ nhận cát-xê hay thù lao mà có thể trở thành người bỏ vốn, sở hữu sản phẩm và khai thác giá trị do sản phẩm tiếp tục tạo ra. Quyền chủ động lớn hơn cũng kéo theo rủi ro và trách nhiệm lớn hơn. CÔNG NGHIỆP VĂN HÓA: ĐẦU TƯ CHO ĐƯỜNG DÀI NGHỆ SĨ BƯỚC VÀO NGỌC ÁNH Ngày càng nhiều nghệ sĩ Việt thành lập hoặc góp vốn vào doanh nghiệp, trực tiếp tham gia đầu tư, sản xuất và khai thác các sản phẩm văn hóa TỪ TRẤN THÀNH, LÝ HẢI, SƠN TÙNG M-TP, HÀ ANH TUẤN ĐẾN PHƯƠNG MỸ CHI, TÙNG DƯƠNG, NGÀY CÀNG NHIỀU NGHỆ SĨ BƯỚC KHỎI VAI TRÒ NGƯỜI SÁNG TẠO ĐỂ TRỞ THÀNH NHÀ ĐẦU TƯ, CỔ ĐÔNG, CHỦ DOANH NGHIỆP. PHÍA SAU PHIM TRĂM TỶ ĐỒNG DOANH THU HAY CONCERT HÀNG CHỤC NGHÌN KHÁN GIẢ LÀ BÀI TOÁN VỀ DÒNG TIỀN, NHÂN LỰC, TÀI SẢN TRÍ TUỆ VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI LÀM CHỦ. BÀI TOÁN DÒNG TIỀN VÀ TRÁCH NHIỆM NGƯỜI LÀM CHỦ Từ trải nghiệm vừa làm sáng tạo vừa điều hành doanh nghiệp, đạo diễn Hoàng Công Cường cho rằng, lợi thế của nghệ sĩ khi trở thành chủ doanh nghiệp là hiểu quá trình hình thành một sản phẩm văn hóa từ bên trong. Người làm nghề hiểu câu chuyện nào có khả năng chạm tới khán giả, chất liệu văn hóa nào có thể chuyển hóa thành ngôn ngữ biểu diễn và cách kết hợp con người, âm nhạc, hình ảnh, công nghệ. Khi trực tiếp điều hành doanh nghiệp, nghệ sĩ có thể kết nối ý tưởng với năng lực sản xuất và nhu cầu thị trường ngay từ đầu. Một chương trình lấy cảm hứng từ di sản Việt Nam có thể tiếp tục phát triển thành chuỗi biểu diễn, sản phẩm phục vụ du lịch, nội dung số hoặc hoạt động giao lưu quốc tế. Tuy nhiên, đạo diễn Hoàng Công Cường nhấn mạnh năng lực nghệ thuật không đồng nghĩa với năng lực quản trị. Nghệ sĩ đứng đầu doanh nghiệp vẫn cần đội ngũ chuyên nghiệp về tài chính, vận hành, kinh doanh và pháp lý. “Lợi thế sáng tạo chỉ thực sự trở thành lợi thế kinh tế khi được tổ chức thành một hệ thống có khả năng tạo ra sản phẩm tốt một cách ổn định”, anh nói. CÁC ĐƠN VỊ NGHỆ THUẬT ĐANG TỪNG BƯỚC ỨNG DỤNG KHOA HỌC CÔNG NGHỆ, CHUYỂN ĐỔI SỐ VÀO QUÁ TRÌNH SÁNG TẠO VÀ SẢN XUẤT. MỘT TRƯỜNG HỢP LÀ VỞ KỊCH XIẾC SƠN THẦN THỦY QUÁI CỦA LIÊN ĐOÀN XIẾC VIỆT NAM VỚI KHOẢNG 40 NGHỆ SĨ TRỰC TIẾP BIỂU DIỄN, TỔNG Ê-KÍP HƠN 60 NGƯỜI. SÂN KHẤU ĐƯỢC CẢI TẠO THÀNH SÂN KHẤU NƯỚC; CÔNG NGHỆ 3D MAPPING VÀ CÔNG CỤ AI ĐỒ HỌA ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN HÌNH ẢNH, THỬ NGHIỆM PHƯƠNG ÁN TẠO HÌNH. “CÔNG NGHỆ LÀ PHƯƠNG TIỆN. NGHỆ THUẬT, CẢM XÚC VÀ CON NGƯỜI MỚI LÀ TRUNG TÂM”, GIÁM ĐỐC LIÊN ĐOÀN XIẾC VIỆT NAM, NSND TỐNG TOÀN THẮNG NÓI. DOANH NGHIỆP CÔNG NGHỆ THAM GIA TỪ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH Ý TƯỞNG, XÂY DỰNG KỊCH BẢN, THIẾT KẾ MỸ THUẬT, DÀN DỰNG ĐẾN HOÀN THIỆN TÁC PHẨM, THAY VÌ CHỈ CUNG CẤP THIẾT BỊ Ở KHÂU CUỐI. TỪ DỰ ÁN NÀY, LỘ TRÌNH ĐƯỢC ĐẶT RA THEO BA BƯỚC: THỬ NGHIỆM - HOÀN THIỆN - NHÂN RỘNG. NHÀ NƯỚC TẠO CƠ CHẾ VÀ NGUỒN LỰC CHO THỬ NGHIỆM, ĐƠN VỊ NGHỆ THUẬT VÀ DOANH NGHIỆP CÙNG HOÀN THIỆN SẢN PHẨM; NHỮNG MÔ HÌNH CHỨNG MINH ĐƯỢC HIỆU QUẢ TIẾP TỤC ĐƯỢC ĐẦU TƯ, LƯU DIỄN, CHUYỂN GIAO VÀ MỞ RỘNG SANG CÁC LOẠI HÌNH NGHỆ THUẬT KHÁC. CUỘC CHƠI KINH DOANH Sự xuất hiện của công nghệ trên sân khấu đang mở ra những khả năng mới cho nghệ thuật biểu diễn Việt Nam Đạo diễn Hoàng Công Cường đề xuất các chương trình tín dụng, bảo lãnh hoặc đồng đầu tư phù hợp với đặc thù ngành sáng tạo NHÀ NƯỚC TẠO CƠ CHẾ VÀ NGUỒN LỰC CHO THỬ NGHIỆM
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==