Ở vùng Salento, Puglia (Ý) có loại bánh mì vòng cứng như đá được gọi là friselle. Để ăn friselle, trước tiên phải làm mềm bánh trong nước, giúp bánh mềm hơn nhưng vẫn giữ được độ giòn. Sau đó, thêm các loại nhân phủ lên trên, mở ra vô vàn khả năng hấp dẫn. Người ăn có thể vắt phần ruột mềm mịn của cà chua lên mặt bánh, rồi kèm các loại gia vị. Ở Puglia, người dân đã trữ friselle trong tủ bếp qua nhiều thế hệ. Ngày nay, họ tìm đến loại bánh này khi thời tiết quá nóng để nấu nướng hoặc khi muốn có một bữa ăn nhanh chóng, đơn giản. Thời hạn sử dụng đáng kinh ngạc của friselle là nhờ vào cách chế biến chúng. “Chúng tôi sử dụng một loại bột đặc biệt với một chút men chua, giúp bánh có hương vị đậm đà hơn”, ông Gianfranco Parisi, hiện đã nghỉ hưu, giải thích. “Chúng tôi cán bột thành một dải dài, nặn thành hình vòng, xếp chồng những chiếc bánh lên nhau rồi nướng sơ trong khoảng 40 phút. Sau đó, chúng tôi lấy bánh ra và dùng dây thép xoắn để cắt đôi”. Dây thép khiến phần cạnh của bánh trở nên thô ráp, giúp chúng hấp thụ nước và hương vị tốt hơn. Sau khi được cắt đôi, friselle được đưa vào lò nướng lần thứ hai trong một tiếng rưỡi, nhằm loại bỏ gần như toàn bộ độ ẩm còn lại. Không giống bánh mì thông thường, vốn chứa đủ nước để nấm mốc phát triển mạnh, friselle được sấy khô kỹ lưỡng khiến lượng hơi ẩm rất thấp. Chúng cũng cứng như đá hóa thạch; ngâm bánh thật kỹ là điều cần thiết nếu người ăn không muốn bị mẻ răng. Bà Rosaria Canoci, thợ nướng friselle ở ngôi làng ven biển Lendinuso, cho biết bánh có thể giữ được một năm nếu được đặt ở nơi khô ráo và tránh ánh sáng. Theo truyền thống, những chiếc bánh mì vòng này được xâu vào dây rồi treo lên để bảo quản, giúp chúng tránh ẩm mốc và côn trùng. Ngày nay, bà Canoci cẩn thận đóng kín bánh trong các túi nhựa và xếp chúng lên kệ. Nằm nhô ra Địa Trung Hải ở phần gót chiếc ủng nước Ý, Puglia từ lâu đã là vùng đất của những người đi biển và nông dân. Với biển Adriatic ở phía Đông, biển Ionian ở phía Nam và những vùng đất nông nghiệp màu mỡ trải dài vào đất liền, đây là nơi người dân cần những loại lương thực có thể chịu được những chuyến đi dài và nhiều ngày xa nhà. Friselle, với khả năng bảo quản tốt, chính là lựa chọn phù hợp. Nhà sử học ẩm thực Flavia Giordano cho rằng truyền thống các thủy thủ mang theo bánh mì khô trong những chuyến đi biển đã có từ gần 2.000 năm trước. n Loại bánh mì Ý có thể để được cả năm KHI CÁC CHÍNH PHỦ KÊU GỌI CÁC HỘ GIA ĐÌNH TÍCH TRỮ ĐỒ DÙNG KHẨN CẤP, MỘT LOẠI BÁNH MÌ TRUYỀN THỐNG TỪ MIỀN NAM NƯỚC Ý MANG ĐẾN BÀI HỌC HÀNG TRĂM NĂM TUỔI VỀ CÁCH BẢO QUẢN THỰC PHẨM. HOÀI VY (theo Abigail Blasi, bbc.com) Hiện nay, friselle làm từ lúa mạch rất được ưa chuộng, bởi chúng được xem là lựa chọn lành mạnh hơn và giàu dinh dưỡng hơn so với phiên bản truyền thống làm từ lúa mì cứng. Bánh friselle - đặc sản miền Nam nước Ý Tính liêm chính của kỳ thi tuyển sinh đại học mang tính quyết định sự nghiệp tại Hàn Quốc đang bị nghi ngờ sau khi người đạt điểm cao nhất trong một kỳ thi chuyên môn gần đây thừa nhận đã sử dụng camera giấu kín và AI để gian lận. Hôm 19/11, hơn nửa triệu người đã tham dự kỳ thi, hay còn gọi là Suneung, tại 1.312 địa điểm trên khắp cả nước. Kỳ thi kéo dài tám giờ đầy căng thẳng trong một ngày duy nhất, quyết định trường đại học mà thí sinh có thể theo học, từ đó định hình triển vọng tương lai của họ. Hàn Quốc thực hiện nhiều biện pháp nghiêm ngặt để bảo đảm kỳ thi Suneung diễn ra suôn sẻ. Việc cất cánh và hạ cánh của máy bay được điều chỉnh trong thời gian làm bài thi nghe tiếng Anh kéo dài 25 phút để giảm thiểu tiếng ồn, trong khi hoạt động bắn pháo và di chuyển xe tăng đều bị tạm dừng. Thị trường chứng khoán mở cửa muộn hơn một giờ và ô tô bị chặn cách mỗi điểm thi 200 mét. Các chuyến tàu bổ sung chạy từ 6 giờ sáng, cảnh sát đưa những thí sinh đến muộn tới địa điểm thi, còn các điểm tham quan du lịch mở cửa muộn để giảm ùn tắc giao thông. Tuy nhiên, trong những ngày gần đây, Ban Tổ chức kỳ thi phải đối mặt mối đe dọa đối với tính hợp lệ của toàn bộ kỳ thi, sau khi người đạt điểm cao nhất trong kỳ thi kế toán thuế năm nay – chỉ trả lời sai một câu trong tổng số 160 câu – thừa nhận rằng mình đã sử dụng AI để gian lận. Thủ tướng Hàn Quốc Han Seongsook phát biểu tại cuộc họp nội các ở Seoul hôm 17/11 rằng hành vi gian lận bằng AI là một “tệ nạn xã hội” mà chính phủ sẽ “xóa bỏ tận gốc”. “Chúng tôi sẽ nghiêm cấm hoàn toàn việc mang thiết bị thông minh vào phòng thi”, bà nói. Bà cũng nhấn mạnh Bộ Giáo dục và các cơ quan liên quan cần tiếp cận vấn đề này “như thể đang đặt cược công việc của mình vào đó”. Thiết bị thông minh phải được tắt nguồn và nộp lại, trong khi túi xách để ngoài hành lang sẽ được kiểm tra để phát hiện thiết bị nào vẫn còn hoạt động. Cán bộ coi thi cũng sẽ kiểm tra kính và đồng hồ của tất cả thí sinh, cùng cổ áo, tay áo và cúc áo để tìm camera giấu kín. Chính phủ cũng sẽ gửi cảnh báo khẩn cấp đến mọi điện thoại trên cả nước. Những thông báo này sẽ phát âm thanh ở mức âm lượng tối đa và không thể bị tắt, với hy vọng phát hiện những người chưa nộp lại thiết bị của mình. Số lượng cán bộ coi thi sẽ được tăng cường, và chính phủ cho biết họ đang chuẩn bị phương án tắt mạng wifi tại các trường học bên trong điểm thi và mạng wifi công cộng gần đó. Các điểm phát sóng cá nhân, vốn không thể bị chặn, sẽ được truy tìm thông qua dữ liệu kết nối. Vụ gian lận bị phanh phui đã gây chấn động dư luận Hàn Quốc, làm dấy lên lo ngại về tính bảo mật của kỳ thi Suneung. Trong một video đăng tải trên kênh YouTube của luật sư, người gian lận cho biết đã chụp ảnh đề thi bằng một camera siêu nhỏ được giấu kín, gửi hình ảnh cho một hệ thống AI rồi đọc đáp án từ điện thoại thông minh. “Tôi đã gian lận trong kỳ thi kế toán thuế”, anh nói. “Thứ hạng tôi đạt được không phải là kết quả của nỗ lực chính đáng”. Luật sư của người này đã giao nộp một chiếc camera, một máy tính xách tay và một điện thoại cho cảnh sát. Hiện chưa có cáo buộc nào được đưa ra, nhưng Thủ tướng đã yêu cầu bắt đầu các thủ tục hủy bỏ kết quả thi và cấm người này tham gia các kỳ thi trong vòng năm năm. Bộ trưởng Giáo dục Choi Kyo-jin nói trước Quốc hội rằng mặc dù các nhà chức trách có thể phát hiện những loại kính thông minh đang được bán trên thị trường, họ không thể xử lý triệt để các phiên bản mới hơn. Ông Choi đã loại trừ khả năng hoãn kỳ thi, vốn đã bị trì hoãn nhiều lần trước đây, trong đó có năm 2017 sau khi một trận động đất xảy ra tại thành phố Pohang, và năm 2020 do đại dịch COVID-19. Kính thông minh đã bị cấm sử dụng trong các kỳ thi kể từ cuối tháng 6. Vào tháng 10, một số thí sinh bị phát hiện sử dụng chúng trong các kỳ thi tuyển sinh đại học. Tại kỳ thi Suneung, việc đeo kính được tính là sử dụng, ngay cả khi kính đã tắt nguồn. Bộ Giáo dục đã xem xét sử dụng thiết bị tần số vô tuyến để phát hiện kính thông minh trong phòng thi, nhưng kết luận rằng điều kiện tại các địa điểm thi quá khác biệt để có thể triển khai phương án này trong năm nay. Thay vào đó, việc kiểm tra sẽ dựa vào quan sát trực tiếp, với ít nhất một cán bộ chuyên trách được bố trí tại mỗi điểm thi. Các công đoàn giáo viên đã chỉ trích phản ứng của chính phủ là chậm trễ. Theo một cuộc khảo sát tháng trước của Liên đoàn Giáo viên và Nhân viên giáo dục Hàn Quốc với 2.716 giáo viên trung học, 82,3% cho biết, theo quy trình hiện tại, họ không thể xác định liệu thí sinh có đang đeo kính thông minh hay không, trong khi chỉ 3,5% khẳng định họ có thể. Để tránh bị chú ý trong ngày thi, một số thí sinh được cho là đang chuyển sang dùng kính áp tròng. Một chuyên gia nhãn khoa Hàn Quốc cho biết, nhiều học sinh chưa từng đeo kính áp tròng đang hỏi cách sử dụng. n 21-22/11/2026 www.tienphong.vn NHÌN RA THẾ GIỚI 18 HÀN QUỐC ĐANG CHẤN ĐỘNG TRƯỚC NHỮNG TIẾT LỘ VỀ GIAN LẬN THI CỬ CÓ SỰ HỖ TRỢ CỦA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI), CHỈ VÀI NGÀY TRƯỚC KHI HƠN NỬA TRIỆU SINH VIÊN THAM GIA KỲ THI TUYỂN SINH QUAN TRỌNG. BÊ BỐI GIAN LẬN BẰNG AI TRONG KỲ THI ĐẠI HỌC HÀN QUỐC HOÀI VY (theo nytimes.com) Kỳ thi đại học của Hàn Quốc kéo dài 8 tiếng trong một ngày duy nhất Trong video thú nhận của mình, người gian lận trong kỳ thi kế toán trực tiếp gửi lời nhắn đến các thí sinh Suneung. “Kỳ thi lại sắp diễn ra”, anh nói. “Gửi đến bất kỳ ai đang nghĩ đến việc gian lận như tôi đã làm: Tôi sẽ khai báo mọi chuyện với các điều tra viên, vì vậy xin đừng nghĩ rằng mình sẽ không bị phát hiện”.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==