Báo Tiền Phong số 322

7 n Thứ Tư n Ngày 18/11/2026 GIỚI TRẺ Ngày 17/11, T.Ư Đoàn tổ chức trao Giải thưởng KHCN Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026. Dự chương trình có ông Phạm Tất Thắng, Ủy viên T.Ư Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể T.Ư; ông Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; anh Nguyễn Minh Triết, Ủy viên dự khuyết T.Ư Đảng, Bí thư thường trực T.Ư Đoàn, Chủ tịch T.Ư Hội SVVN; anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư T.Ư Đoàn. LÀM CHỦ CÔNG NGHỆ CHIẾN LƯỢC Giải thưởng Quả Cầu Vàng năm nay đánh dấu bước đổi mới quan trọng với việc mở rộng phạm vi xét chọn từ 5 lên 10 lĩnh vực theo định hướng phát triển các công nghệ chiến lược quốc gia. 10 nhà khoa học trẻ được vinh danh là những gương mặt tiêu biểu trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học công nghệ, có nhiều đóng góp thiết thực cho sự phát triển đất nước. 20 nữ sinh đoạt Giải thưởng Nữ sinh khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 là những gương mặt xuất sắc trong học tập và nghiên cứu khoa học, góp phần khẳng định trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng cống hiến của nữ trí thức trẻ Việt Nam. Phát biểu tại lễ trao giải, Bí thư T.Ư Đoàn Nguyễn Tường Lâm nhấn mạnh, trong giai đoạn phát triển mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để đất nước bứt phá. Giải thưởng Quả Cầu Vàng 2026 không chỉ mở rộng lĩnh vực xét chọn mà còn chú trọng nâng cao chất lượng công trình. Các tiêu chí đánh giá tập trung vào khả năng làm chủ công nghệ cốt lõi, giá trị ứng dụng, liêm chính khoa học; đồng thời, đề cao trách nhiệm đóng góp của các cá nhân sau khi nhận giải thưởng. Từ 77 hồ sơ do 51 cơ quan, đơn vị giới thiệu, hội đồng đã lựa chọn 10 nhà khoa học trẻ xuất sắc và 7 nhà khoa học trẻ tiêu biểu. “Những kết quả nghiên cứu, công bố quốc tế và sáng chế của các bạn cho thấy tiềm năng đáng quý của trí tuệ trẻ Việt Nam trong những lĩnh vực khoa học, công nghệ tiên phong”, anh Lâm nói. Cùng với đó, Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam tiếp tục khẳng định ý nghĩa trong phát hiện, động viên và tạo nguồn nữ trí thức trẻ. Nhiều bạn đã tham gia nghiên cứu, có công bố khoa học và sáng chế ngay khi còn ngồi trên ghế giảng đường. Theo anh Lâm, thành tích ấy không chỉ là niềm tự hào của mỗi cá nhân mà còn góp phần truyền cảm hứng, khẳng định cơ hội và khả năng vươn lên của nữ giới trong khoa học, kỹ thuật và công nghệ. ĐƯA AI GIẢI QUYẾT NHỮNG VẤN ĐỀ THỰC TIỄN Chia sẻ với báo Tiền Phong trước thềm lễ trao giải thưởng Quả Cầu Vàng 2026, anh Hy Trường Sơn - Trợ lý Giáo sư, Khoa Khoa học Máy tính, Đại học Alabama tại Birmingham (Hoa Kỳ) bày tỏ khát vọng cống hiến lớn lao cho đất nước. Anh mong muốn đưa các công nghệ AI tiên tiến nhất vào giải quyết những bài toán thực tiễn của đất nước. Trọng tâm nghiên cứu của anh là ứng dụng AI trong sinh học, y tế và khai phá thuốc. Đây đều là những lĩnh vực cốt lõi, gắn liền với sức khỏe cộng đồng và tiềm lực khoa học công nghệ quốc gia. Để hiện thực hóa khát vọng đó, anh đã chủ động triển khai nhiều hoạt động hợp tác nghiên cứu khoa học sâu rộng với các cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu và tập đoàn công nghệ uy tín trong nước như Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán và Tập đoàn FPT. Từ các chương trình đào tạo và nhóm nghiên cứu chung, nhiều nghiên cứu sinh do anh Sơn đồng hướng dẫn đã xuất sắc giành được các suất học bổng thạc sĩ, tiến sĩ tại các cơ sở giáo dục đào tạo uy tín hàng đầu trên thế giới. “Sự trưởng thành của lực lượng nghiên cứu trẻ này không chỉ là thành quả đáng tự hào trong hành trình ươm mầm tri thức, mà còn hứa hẹn tạo nên nguồn nhân lực chất lượng cao trở về phụng sự sự phát triển bền vững của đất nước trong tương lai”, anh Sơn nói. Với giải thưởng Quả Cầu Vàng 2026, anh Sơn xem đây là bệ đỡ để có thêm nhiều cơ hội kết nối nghiên cứu, đưa những công nghệ tiên tiến như AI vào giải những bài toán lớn của đất nước. Cùng chia sẻ khát vọng đưa các nghiên cứu về công nghệ lõi từ phòng thí nghiệm vào đời sống, TS. Thái Mai Thành (Đại học VinUni), Quả Cầu Vàng 2026, cho rằng đây vẫn là một thách thức lớn. Anh lấy ví dụ để đưa một sản phẩm công nghệ y sinh - điển hình như robot phẫu thuật mà anh và nhóm cộng sự dày công nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường là một hành trình vô cùng gian nan. Quy trình này bắt buộc phải xuất phát từ chính bài toán thực tế của các bác sĩ, trải qua thử nghiệm trên mô hình silicon, xin phê duyệt y đức, tiếp tục thử nghiệm trên động vật như thỏ hay lợn, trước khi có thể áp dụng trên con người. “Con đường dài hơi ấy, bên cạnh sự kiên trì bền bỉ của nhà nghiên cứu, rất cần nguồn tài trợ ổn định, cùng sự đồng hành chiến lược từ các nhà đầu tư mạo hiểm”, TS Thành nói. THÁO GỠ 4 ĐIỂM NGHẼN Tại tọa đàm “Đối thoại Tài năng trẻ Việt Nam”, trong khuôn khổ chương trình Giải thưởng Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026, ông Nguyễn Lê Hùng - Phó Vụ trưởng Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ (Bộ KH&CN) đã có những chia sẻ về tiềm năng phát triển AI của Việt Nam. Theo ông Hùng, Việt Nam đang sở hữu những tiềm năng rất lớn để bứt phá trong cuộc đua AI. Những tiềm năng đó thể hiện ở việc Việt Nam sở hữu lực lượng tri thức trẻ có năng lực Toán học vượt trội, thế mạnh về công nghệ thông tin, cùng cộng đồng chuyên gia AI đông đảo đang hoạt động cả trong nước lẫn quốc tế. Bên cạnh đó là sự tham gia đầu tư ngày càng mạnh mẽ từ các tập đoàn, viện nghiên cứu và trường đại học về AI. Cùng đó, hệ thống bài toán thực tiễn phong phú trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, nông nghiệp, sản xuất và quản trị công là động lực mạnh mẽ để phát triển AI. Tuy nhiên, ông Hùng nhấn mạnh cần nhìn nhận vấn đề một cách thực chất. Thay vì quá lạc quan dựa trên số lượng công bố hay bài báo khoa học, thước đo quan trọng nhất của AI phải là hiệu quả thực tế đi vào cuộc sống và khả năng giải quyết các bài toán của đất nước. Để chuyển hóa tiềm năng thành năng lực cạnh tranh thực sự, ông Nguyễn Lê Hùng chỉ ra 4 điểm nghẽn chiến lược mà Việt Nam cần tập trung vượt qua, bao gồm chất lượng, hạ tầng tính toán, nguồn nhân lực chuyên sâu và kết nối bài toán thực tế. Trước bài toán lựa chọn giữa làm chủ công nghệ nền tảng (lõi AI) hay tạo lợi thế từ công nghệ ứng dụng chuyên biệt, ông Hùng khẳng định Việt Nam bắt buộc phải “đi bằng cả hai chân”. Ông Hùng cho rằng, nghiên cứu công nghệ cốt lõi là nền tảng bắt buộc để tích lũy năng lực công nghệ dài hạn. Tuy nhiên, xét về mặt thời điểm và nguồn lực, trọng số trong giai đoạn hiện tại nên nghiêng về AI ứng dụng chuyên biệt. “Các bài toán mang tính đặc thù cao như xử lý ngôn ngữ tiếng Việt hay AI chuyên ngành cho từng lĩnh vực kinh tế - xã hội chính là nơi Việt Nam có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh nhanh chóng và thiết thực nhất”, ông Hùng nói thêm. LƯU TRINH Từ làm chủ công nghệ lõi, phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) đến đưa các nghiên cứu từ phòng thí nghiệm vào thực tiễn, các tài năng trẻ Việt Nam đang mang trong mình khát vọng chinh phục công nghệ chiến lược, giải quyết những bài toán lớn và tạo ra giá trị thiết thực cho đất nước. Tài năng trẻ và khát vọng làm chủ công nghệ chiến lược “Điều chúng tôi đặc biệt kỳ vọng là hai giải thưởng không dừng lại ở việc tôn vinh những thành tích đã đạt được, mà trở thành điểm khởi đầu cho những hành trình nghiên cứu và cống hiến dài lâu; khuyến khích người trẻ mạnh dạn đi vào những lĩnh vực khó, những bài toán lớn mà đất nước đang cần lời giải”. Bí thư T.Ư Đoàn NGUYỄN TƯỜNG LÂM Các nhà khoa học trẻ xuất sắc tham quan, trải nghiệm không gian nghiên cứu, phòng thí nghiệm tại Trường ĐH VinUni ẢNH: CTV Hỗ trợ tiếp cận phòng thí nghiệm, hạ tầng nghiên cứu Tại chương trình, Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Trung Tính khẳng định, việc tôn vinh tài năng trẻ phải gắn với tạo môi trường và cơ hội phát triển. Trước mắt, Bộ sẽ phối hợp cùng T.Ư Đoàn kết nối các tài năng trẻ với nhóm nghiên cứu mạnh, chuyên gia uy tín; hỗ trợ tiếp cận phòng thí nghiệm, hạ tầng nghiên cứu và các bài toán thực tiễn từ doanh nghiệp. Về lâu dài, Bộ tiếp tục hoàn thiện chính sách, kết nối tài năng trẻ với các chương trình, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhất là trong lĩnh vực công nghệ chiến lược. Mục tiêu là tạo điều kiện để người trẻ được tin tưởng giao nhiệm vụ, phát huy năng lực, đóng góp thiết thực cho đất nước.

RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==