Từ tác phẩm đầu tay đến nay, Đặng Thiều Quang đã xuất bản tổng cộng 9 tập truyện, tiểu thuyết và có 30 năm hành trình sáng tạo. YẾU TỐ PHIÊU LƯU Ban đầu, Đặng Thiều Quang viết truyện phiêu lưu, khá nổi tiếng với truyện Tôi và D’artagnan (2007). Đây là một thể loại hình thành muộn ở Việt Nam, có lẽ được tính từ Dế Mèn phiêu lưu ký của Tô Hoài (1941). Đặc điểm cốt lõi của truyện/tiểu thuyết phiêu lưu là dụng công cốt truyện, tức tạo dựng một chuỗi những hành động ly kỳ, bất ngờ xảy ra theo cách giấu/mở khéo léo - vừa khiêu khích vừa vẫy gọi, tạo nên sức hấp dẫn người đọc; nhân vật nương theo sự kiện để bộc lộ tính cách; tính cách chủ yếu được xây dựng bằng biến cố, hành động, lời nói. Yếu tố phiêu lưu đã được Đặng Thiều Quang tái sử dụng ở cả những tác phẩm gần đây. Lấy Kẻ mất trí làm ví dụ. Một cốt truyện khá rõ ràng được khai triển: nhân vật nhà văn/họa sĩ bị mất trí sau một vụ tai nạn giao thông - Vào bệnh viện và được cứu chữa vết thương nhưng không cứu được chứng mất trí - Gặp một ca đồng bệnh nam và tình huống nhầm lẫn hoán đổi sinh mệnh - Phải lòng và yêu cô y tá - Gặp vị giáo sư đang theo đuổi một dự án nghiên cứu về khả năng đọc thấu tương lai ở người mất trí này - Dự án của giáo sư thất bại - Kết thúc là cuộc gặp gỡ của “ kẻ mất trí” với người yêu và khả năng hồi phục nhân vị... Trong suốt quá trình khai triển câu chuyện, nhà văn chêm xen nhiều chất liệu đời sống mang màu sắc giả tưởng, trinh thám, phiêu lưu, tình ái, triết luận. Điều này giúp cho tác giả tạo ra nhiều cánh cửa trần thuật, có khả năng khơi gợi, tìm đoán, gây hồi hộp, ngạc nhiên cho người đọc. Về sau, Đặng Thiều Quang từ truyện phiêu lưu chuyển dần sang tiểu thuyết giả tưởng nhân sinh, đánh dấu bằng tác phẩm Bóng giai nhân (2009), và sau đó là Săn cá thần (2013) và Kiếp cầm ca, Kẻ mất trí mới đây. CHIÊU THỨC GIẢ TƯỞNG Tác phẩm thuần mang tính chất phiêu lưu cũng có khả năng tạo ra sức cuốn hút, “trói chân” độc giả. Nhưng để đa dạng hơn, biến hóa hơn, tác giả Đặng Thiều Quang đã không ngần ngại sử dụng chiêu thức giả tưởng: đưa ra các tình huống giả định, phi thực, cài cắm vào thực tại miêu tả. Ở đây, những tình huống giả tưởng, kèm theo nó là chất liệu tương ứng không phải thuộc giả tưởng khoa học, càng không phải giả tưởng siêu nhân/siêu nhiên (những thứ văn học thiếu nhi hay tìm đến), mà tác giả nhất quán lựa chọn loại giả tưởng nhân sinh, nghĩa là giả tưởng nằm trong phạm trù nhân thế, gắn bó mật thiết với số phận con người. Điều này có chủ ý. Xuất phát từ những tri thức và quan niệm về sự sống bí ẩn, về lẽ vô thường của vũ trụ và kiếp người, tác giả đã trao cho nhân vật một số tình huống giả tưởng thú vị, tập trung vào mấy motif sau: tình huống đóng thế: nhân vật “tôi” vào vai Tiểu Đăng (Bóng giai nhân); tình huống “nhầm lẫn”: nhân vật nhà văn/ họa sĩ hoán đổi nhân vị với đồng nạn nhân, người cùng vào viện rồi chết (Kẻ mất trí); tình huống nhân vật nhạc sĩ, ca sĩ mù nhưng có khả năng nhìn thấu trần thế và lòng người, trở thành “hiệp sĩ” cứu người tình - cô gái ca sĩ showbiz (Kiếp cầm ca); tình huống nhân vật tiểu thuyết hóa thân thành người trần thế, đối thoại, chất vấn với tác giả - người viết (Bóng giai nhân, Kẻ mất trí); theo đó, có khi tác giả sử dụng nhân vật “liên hoàn”, tức kéo dài nhân vật từ truyện này sang truyện khác (Tiểu Đăng xuất hiện từ Bóng giai nhân lại tiếp tục có mặt ở Săn cá thần). Có lẽ, bí quyết làm nên sức hấp dẫn của tiểu thuyết Đặng Thiều Quang, nhất là hai tiểu thuyết Kiếp cầm ca và Kẻ mất trí nằm ở chỗ: nhà văn đã lấy cuộc sống nhân sinh với bao nông nỗi của kiếp người với một niềm đồng cảm sâu xa làm hệ quy chiếu cho những “bày đặt” của mình. Độc giả yêu mến và không khỏi xa xót trước nhân vật cô gái Thư Kỳ, vốn có tài năng ca hát bẩm sinh, sau bị sa ngã và hoen ố bởi con đường âm nhạc đại chúng, thị trường, câu khách rẻ tiền, rồi cuối cùng được thức tỉnh. Nhân vật cô y tá trong Kẻ mất trí cũng vậy, mang sẵn trong lòng phẩm hạnh thương yêu, chăm lo hết lòng vì người bệnh, sống ân tình, từ tâm. Tất cả các tác phẩm của Đặng Thiều Quang, với nhiều loại nhân vật, trong đó có cả những nhân vật giả tưởng đều gắn bó mật thiết với cuộc sống nhân thế với nhiều suy tưởng mang tính triết lý về cái sống và cái chết, hạnh phúc và bất hạnh, tin yêu và đổ vỡ, tình yêu và đau khổ, thù hận và tha thứ..., và cả về văn chương nghệ thuật, lao động viết văn nữa. Lấy cảm hứng từ đời sống thực tại, giữ được cảm xúc dào dạt trong suốt quá trình triển khai câu chuyện, nhờ thế, người đọc thấy tác phẩm thân gần với mình, thuộc về mình. Đây là chỗ nhà văn đã chinh phục được người đọc. Do mải chạy theo cốt truyện, lại muốn nhân vật toàn vẹn mọi bề, nên Đặng Thiều Quang hay đẩy cái kết tác phẩm bằng những màn/ cảnh mang tính xong xuôi, kết quả rõ ràng – một lối kết có phần chiều chuộng những độc giả dễ tính. Trong khi đó, tiểu thuyết hiện đại thường tìm đến những kiểu kết thúc “dở dang”, chảy trôi, không xong xuôi, đúng như bản chất vận động của sự sống - cái mà lý thuyết thi pháp tiểu thuyết của M.Bakhtin gọi là tính “không hoàn kết”, tính “quá trình”. Cách kết thúc này không chỉ phản ánh đúng bản chất của sự sống mà còn có khả năng mở ra các khả năng có thể của thực tại được miêu tả, đồng thời tạo ra những khoảng trống vẫy gọi độc giả cùng tham dự và sáng tạo. n 7-8/11/2026 www.tienphong.vn VĂN HÓA 12 MỚI ĐÂY, ĐẶNG THIỀU QUANG CÔNG BỐ CÙNG LÚC HAI TIỂU THUYẾT KIẾP CẦM CA VÀ KẺ MẤT TRÍ, CẢ HAI DO NXB VĂN HỌC ẤN HÀNH. Bây giờ, dòng văn học phiêu lưu, giả tưởng (khoa học, siêu nhiên) rất được những người viết trẻ thử sức. Khi còn trẻ cách đây chừng hai chục năm, Đặng Thiều Quang đã thích phiêu lưu, giả tưởng với động hướng gắn với cuộc sống trần thế. Càng về sau, anh càng có ý thức chủ động và nhất quán hơn nhằm tạo ra một kiểu tiểu thuyết giả tưởng nhân sinh. Đây là điểm làm nên sự khác biệt, đồng thời cũng là đóng góp của Đặng Thiều Quang vào nền văn xuôi đương đại. MỘT KIỂU TIỂU THUYẾT GIẢ TƯỞNG NHÂN SINH VĂN GIÁ Hai cuốn tiểu thuyết mới của nhà văn Đặng Thiều Quang KÍNH LĂNG Nữ ca sĩ Phi Nhung đã về miền mây trắng hơn 5 năm nhưng lúc này tên chị được nhắc đến liên tục. Nghi vấn Phi Nhung nhận con nuôi với mục đích xấu do một người thường xuyên phát ngôn thiếu kiểm chứng về nghệ sĩ Việt khơi ra, từ đó tạo cuộc tranh luận bùng nổ trên mạng xã hội. Fan của giọng ca Bông điên điển lập tức bênh thần tượng của họ. Đáng chú ý, những người con nuôi nổi tiếng đang hoạt động nghệ thuật của ca sĩ Phi Nhung cũng đã lên tiếng bảo vệ người mẹ đã khuất. Nhưng cuộc tranh luận không dễ dàng hạ nhiệt, làm ảnh hưởng ít nhiều đến hình tượng đẹp đẽ, lương thiện mà giọng ca Bông điên điển đã xây dựng và giữ gìn bấy lâu. Khi còn sống, Phi Nhung sở hữu lượng fan hùng hậu trong đó có khá nhiều các bà, các mẹ. Một trong những đêm nhạc lớn cuối cùng mà Phi Nhung tham gia chính là Chuyện ba người, với sự góp mặt của Phi Nhung, Mạnh Quỳnh, Như Quỳnh, diễn ra hồi đầu năm 2021. Tại đêm nhạc này, Phi Nhung không lên nổi nốt cao, phải nhờ dàn bè “gánh” hộ. Nhưng khán giả không trách Phi Nhung mà còn vỗ tay động viên, khích lệ nữ ca sĩ nhiệt tình. Lý do họ đưa ra: Phi Nhung có tấm lòng Bồ Tát, nhận nuôi rất nhiều đứa trẻ có hoàn cảnh đặc biệt. Chị là người mẹ đông con nhất làng nghệ sĩ Việt. Vì đông con nên chị phải tất bật chạy “sô” lo cho đàn con nhỏ. Chạy “sô” nhiều dẫn đến giọng hát gặp trục trặc. Do đó, chị xứng đáng được cảm thông. Trước ồn ào xoáy vào người mẹ đã khuất núi, con nuôi của Phi Nhung, ca sĩ Phạm Tuyết Nhung, đã viết tâm thư gửi khán giả, trong đó có đoạn: “Mẹ tôi đã bán, nhưng Mẹ bán sức khoẻ, thời gian để kiếm tiền lo cho các bé trong chùa, cho những đứa trẻ Mẹ nhận nuôi, dìu dắt và nâng đỡ trên con đường ca hát. Trong đó có cả tôi”. Nhận nuôi nhiều đứa trẻ, hỗ trợ trẻ em trong chùa, giúp hình ảnh Phi Nhung đẹp thêm trong mắt người hâm mộ. Tuy nhiên, việc làm này cũng khiến chị gặp hệ lụy, ngay cả khi còn sống. Đó là ồn ào giữa Phi Nhung và người con nuôi nổi tiếng, ca sĩ Hồ Văn Cường. Đến thời điểm này, cuộc chiến giữa fan của Phi Nhung và fan của Hồ Văn Cường vẫn chưa dừng lại. Fan của Phi Nhung vẫn chỉ trích Hồ Văn Cường vô ơn. Hồ Văn Cường chọn giải pháp im lặng nhưng lực lượng fan đông đảo của anh sẵn sàng “nghênh chiến” với fan Phi Nhung. Bây giờ, cuộc tranh luận quanh mục đích nhận con nuôi của Phi Nhung lại nổ ra, mà người đã khuất không còn cơ hội lên tiếng bảo vệ chính mình. Những hệ lụy mà cố ca sĩ Phi Nhung đang phải “gánh” cũng là bài học cho những nghệ sĩ Việt đã và đang có nguyện vọng nhận con nuôi. Cũng nên học hỏi hành trình nhận con nuôi của các “ngôi sao” quốc tế. “Nữ hoàng nhạc pop” Madonna nhận nuôi bé David Banda khi bà đến Malawi làm từ thiện. Hành trình hợp thức hoá việc trở thành mẹ nuôi của David Banda được Madonna ví như “đau đẻ” vì bà phải đối mặt với rào cản từ luật pháp Malawi và những cáo buộc từ các tổ chức bảo vệ quyền trẻ em. Ở ta, việc Phi Nhung trở thành người mẹ đông con nhất làng giải trí có vẻ quá dễ dàng. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc chị phải gánh chịu tất cả, khi ồn ào nổ ra. MIU MIU Quanh ồn ào bủa vây “người mẹ đông con”
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==