12 n Thứ Sáu n Ngày 6/11/2026 QUỐC TẾ 3 xu hướng đối ngoại của Mỹ sau bầu cử giữa kỳ Theo chuyên gia Ryan Hass thuộc Viện Brookings, phản ứng của ông Trump trước việc mất quyền kiểm soát Quốc hội có thể khác nhau giữa lĩnh vực thương mại và an ninh quốc gia. Ông Hass dự báo, tổng thống có thể tiếp tục sử dụng các công cụ thương mại để gây sức ép lên những quốc gia khác, đồng thời tìm cách giảm sự hiện diện quân sự tại một số khu vực nhằm hạn chế chi phí can dự của Mỹ. Nhận định này cho thấy hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Trump có thể chứng kiến một sự kết hợp giữa cạnh tranh kinh tế quyết liệt và điều chỉnh mức độ can dự quân sự. Đối với chính sách đối ngoại, có thể xuất hiện ba xu hướng chính. Thứ nhất, cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc tiếp tục được duy trì, nhưng ông Trump có thể tìm kiếm những thỏa thuận thực dụng nhằm tạo thành tựu đối ngoại. Thứ hai, cuộc chiến với Iran và xung đột Nga - Ukraine có thể trở thành những hồ sơ buộc Nhà Trắng phải điều chỉnh chiến thuật, đặc biệt khi chi phí kinh tế và chính trị gia tăng. Thứ ba, quan hệ với các đồng minh và đối tác có thể trở nên thực dụng hơn, trong đó Washington tiếp tục yêu cầu chia sẻ trách nhiệm quốc phòng và đóng góp kinh tế. TRUNG QUỐC: CẠNH TRANH CHIẾN LƯỢC TIẾP TỤC Quan hệ Mỹ - Trung nhiều khả năng tiếp tục là một trong những hồ sơ đối ngoại quan trọng nhất của Tổng thống Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ. Việc đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội không đồng nghĩa với việc Washington sẽ giảm cạnh tranh chiến lược với Bắc Kinh. Trên thực tế, nhiều nội dung trong chính sách cạnh tranh với Trung Quốc nhận được sự ủng hộ đáng kể của cả hai đảng tại Mỹ. Những lĩnh vực có thể tiếp tục được duy trì bao gồm hạn chế Trung Quốc tiếp cận công nghệ chiến lược, tăng cường hợp tác an ninh với các đồng minh tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và duy trì sức ép về thương mại, đầu tư, chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, ông Trump có thể tìm kiếm những thỏa thuận thực dụng với Trung Quốc nhằm tạo ra thành tựu đối ngoại có tính biểu tượng. Một thỏa thuận thương mại, cam kết đầu tư lớn vào Mỹ hoặc một cơ chế kiểm soát cạnh tranh công nghệ có thể giúp Nhà Trắng chứng minh rằng tổng thống vẫn có khả năng đạt được kết quả quốc tế. Điều này có thể tạo ra một nghịch lý: Mỹ tiếp tục cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc, nhưng đồng thời tăng cường đàm phán nhằm đạt được những lợi ích kinh tế và chính trị cụ thể. NGA-UKRAINE: THỎA THUẬN HÒA BÌNH CÓ THỂ TRỞ THÀNH MỤC TIÊU CHÍNH TRỊ Trong hai năm cuối nhiệm kỳ, ông Trump có thể tiếp tục tìm kiếm một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột Nga - Ukraine. Một thỏa thuận hòa bình hoặc lệnh ngừng bắn có thể giúp tổng thống khẳng định năng lực ngoại giao, đồng thời đáp ứng mong muốn giảm chi phí can dự quân sự của một bộ phận cử tri Mỹ. Tuy nhiên, việc đảng Dân chủ kiểm soát cả hai viện Quốc hội có thể làm phức tạp quá trình này. Quốc hội có thể gây sức ép để chính quyền duy trì hỗ trợ Ukraine, tăng cường trừng phạt Nga hoặc yêu cầu Nhà Trắng giải trình về những nhượng bộ trong đàm phán. Kịch bản có thể xảy ra là Washington tiếp tục đàm phán, nhưng đồng thời duy trì các công cụ gây sức ép đối với cả Nga và Ukraine nhằm thúc đẩy một thỏa thuận. Tuy nhiên, khả năng đạt được hòa bình bền vững phụ thuộc vào lập trường của Nga, Ukraine và các bên liên quan, chứ không chỉ vào ý chí của Nhà Trắng. IRAN VÀ TRUNG ĐÔNG: TÌM LỐI THOÁT CHO CUỘC CHIẾN Cuộc chiến với Iran có thể trở thành hồ sơ đối ngoại tác động mạnh nhất đến chính sách của ông Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ. Theo AP, ông Trump thừa nhận cuộc chiến kéo dài tám tháng với Iran và giá xăng tăng cao đã gây tổn hại cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ. Điều này tạo ra sức ép buộc Nhà Trắng phải xem xét lại chiến lược Trung Đông. Nếu chiến tranh kéo dài, giá năng lượng tăng cao và thương vong quân sự gia tăng, Tổng thống Trump sẽ phải đối mặt nguy cơ tiếp tục mất sự ủng hộ trong nước. Vì vậy, một trong những lựa chọn có thể được ưu tiên là tìm kiếm lối thoát ngoại giao. Tuy nhiên, ông Trump khó có thể đơn giản từ bỏ chính sách gây sức ép với Iran. Thay vào đó, Nhà Trắng có thể kết hợp đàm phán với các biện pháp trừng phạt kinh tế, sức ép quân sự và sự phối hợp với các đồng minh. Đây có thể là cách tiếp cận nhằm đạt được một thỏa thuận mà ông Trump có thể tuyên bố là chiến thắng, đồng thời hạn chế chi phí chính trị và kinh tế của cuộc chiến. NATO VÀ CHÂU ÂU: ĐỒNG MINH CÓ THÊM TIẾNG NÓI Hai năm qua, những tuyên bố của ông Trump về NATO, chi tiêu quốc phòng và trách nhiệm của các đồng minh đã làm gia tăng lo ngại tại châu Âu về mức độ cam kết của Mỹ đối với an ninh khu vực. Một Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát có thể tạo ra tiếng nói phản biện mạnh hơn đối với những quyết định của Nhà Trắng liên quan NATO, Ukraine và các cam kết an ninh xuyên Đại Tây Dương. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa Mỹ sẽ quay trở lại hoàn toàn với cách tiếp cận của các chính quyền trước ông Trump. Theo chuyên gia Andrew Hyde thuộc Trung tâm Stimson (Mỹ), chiến thắng của đảng Dân chủ sẽ tạo ra những tiếng nói có trọng lượng hơn tại Washington cho các đồng minh và đối tác của Mỹ, đồng thời khiến các đối thủ phải tính toán lại. Ông Trump nhiều khả năng vẫn duy trì quan điểm rằng, các đồng minh châu Âu cần tăng chi tiêu quốc phòng và chịu trách nhiệm lớn hơn đối với an ninh của mình. Tuy nhiên, nếu muốn đạt được những thỏa thuận về Ukraine, Iran hoặc thương mại, Nhà Trắng vẫn cần sự phối hợp với châu Âu. Vì vậy, có thể xuất hiện một cách tiếp cận thực dụng hơn: Tiếp tục gây sức ép để đồng minh chia sẻ gánh nặng, nhưng tránh những hành động có thể khiến Mỹ bị cô lập hoặc làm suy yếu các liên minh chiến lược. ẤN ĐỘ DƯƠNG - THÁI BÌNH DƯƠNG: KHÔNG GIAN CẠNH TRANH VẪN LÀ ƯU TIÊN CHIẾN LƯỢC Trong hai năm cuối nhiệm kỳ, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương nhiều khả năng tiếp tục giữ vị trí quan trọng trong chiến lược của Mỹ. Cạnh tranh với Trung Quốc, bảo đảm tự do hàng hải, tăng cường hợp tác quốc phòng với các đồng minh và đối tác sẽ tiếp tục là những nội dung trọng tâm. Tuy nhiên, thất bại bầu cử có thể khiến ông Trump phải cân nhắc kỹ hơn mức độ can dự của Mỹ tại khu vực. Một mặt, Nhà Trắng có thể duy trì những cam kết an ninh nhằm ngăn chặn sự mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc. Mặt khác, ông Trump có thể yêu cầu các đối tác tăng cường đóng góp về quốc phòng, chia sẻ chi phí và mở rộng hợp tác kinh tế với Mỹ. Điều này có thể tạo ra sự kết hợp giữa cạnh tranh chiến lược và chính sách thương mại mang tính điều kiện. THÁI AN Theo Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR), đảng Dân chủ sau khi giành quyền kiểm soát cả hai viện sẽ có thêm khả năng giám sát chính quyền, kiểm soát ngân sách và quyết định việc phê chuẩn nhiều nhân sự ngoại giao, an ninh quan trọng. Nhận lời mời của Nhà nước Nhật Bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm chính thức Nhật Bản từ ngày 8-11/11. Hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump có thể chứng kiến một sự kết hợp giữa cạnh tranh kinh tế quyết liệt và điều chỉnh mức độ can dự quân sự ẢNH: AP Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân Ngô Phương Ly ẢNH: TTXVN Bộ Ngoại giao cho biết, chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Nhật Bản phát triển toàn diện, thực chất, hiệu quả trên tất cả các kênh Đảng, Chính phủ, Quốc hội và giao lưu nhân dân, trong hợp tác giữa các bộ, ngành, địa phương và trên mọi lĩnh vực. Tin cậy chính trị ngày càng được củng cố, hai bên tiếp tục chia sẻ nhiều lợi ích chiến lược chung. Trong chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đến Việt Nam vào tháng 5 năm nay, hai bên ký nhiều cam kết, thỏa thuận cấp cao, tháo gỡ nhiều vấn đề trong các dự án kinh tế, thúc đẩy hợp tác đảm bảo an ninh kinh tế, an ninh năng lượng. Về hợp tác kinh tế, Nhật Bản tiếp tục là đối tác hàng đầu của Việt Nam, là đối tác lớn nhất về hợp tác ODA và lao động, thứ 3 về đầu tư, thứ 4 về thương mại và dịch vụ. Kim ngạch thương mại song phương 8 tháng đầu năm 2026 đạt 33,7 tỷ USD, tăng 27% so với năm 2025. Mục tiêu kim ngạch thương mại đạt 60 tỷ USD vào năm 2030 có thể được thực hiện sớm. Hợp tác quốc phòng - an ninh có nhiều tiến triển mới; hợp tác khoa học - công nghệ được triển khai tích cực, đặc biệt là các dự án nghiên cứu chung, đào tạo nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn, và đang mở rộng sang các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo (AI), lượng tử, vũ trụ. Hợp tác trên các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo… đạt nhiều tiến triển. Hợp tác về nguồn nhân lực, địa phương, giao lưu nhân dân mật thiết và hiệu quả, tiếp tục là điểm sáng trong quan hệ song phương. Cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản hiện có gần 700.000 người, trong đó tỷ lệ trí thức, lao động chất lượng cao ngày càng tăng. Hiện có khoảng 7.000 kỹ sư công nghệ thông tin (IT) Việt Nam tại Nhật Bản. Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ hội kiến Nhà vua Nhật Bản, hội đàm với Thủ tướng Nhật Bản, hội kiến Chủ tịch Thượng viện và Chủ tịch Hạ viện, có bài phát biểu chính sách tại Quốc hội Nhật Bản. Dự kiến, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng sẽ thăm tỉnh Kanagawa. BÌNH GIANG-BÌNH MINH Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sắp thăm Nhật Bản
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==