3 n Thứ Sáu n Ngày 30/10/2026 THỜI SỰ Bảo đảm sinh kế người có đất bị thu hồi Sáng 29/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Nhiều đại biểu bày tỏ băn khoăn việc dự thảo luật bỏ quy định cụ thể các loại công chứng bắt buộc như trong Luật Đất đai hiện hành. Tại khoản 4 Điều 21, dự thảo luật quy định “Chính phủ quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu về quản lý đất đai”. Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (đoàn TPHCM) cho biết, tại thảo luận tổ có tới 37 ý kiến đồng tình phương án quy định công chứng, chứng thực quy định ngay trong luật, nhằm bảo đảm an toàn cho các giao dịch của người dân. Chỉ có 2 ý kiến đồng tình với phương án giao Chính phủ quy định và không bắt buộc công chứng. “Đây là những con số có ý nghĩa rất quan trọng”, bà Hạnh nói, bày tỏ mong Quốc hội xem xét thấu đáo ý kiến của các đại biểu. Theo đại biểu, Luật Công chứng đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ 1/5/2027, quy định với những giao dịch có tính chất quan trọng, pháp luật cần quy định rõ các giao dịch phải được công chứng. Điều 120 dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) cũng quy định 6 loại giao dịch phải thực hiện công chứng. Viện dẫn các luật liên quan, theo đại biểu, việc dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) quy định theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết là “chưa phù hợp với tinh thần thống nhất của hệ thống pháp luật, nhất là khi Luật Công chứng đã có quy định và dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) cũng đã xác định cụ thể các giao dịch phải công chứng”. CÁC GIAO DỊCH QUAN TRỌNG CẦN CƠ CHẾ BẢO ĐẢM AN TOÀN Cùng quan tâm vấn đề này, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà (đoàn Bắc Giang) cho rằng, giải trình, tiếp thu ý kiến của Bộ NN&MT về quy định “giao cho Chính phủ quy định các giao dịch bắt buộc phải công chứng” chưa thực sự thuyết phục, chưa có đầy đủ cơ sở lý luận và thực tiễn để giao cho Chính phủ quy định chi tiết. Theo đại biểu, nếu giao Chính phủ quy định sẽ không phù hợp với Bộ luật Dân sự, không thống nhất với Luật Công chứng cũng như Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Trên cơ sở đó, đại biểu đoàn Bắc Giang đề nghị quy định tại luật các giao dịch thực hiện quyền sử dụng đất bắt buộc phải công chứng. “Quyền chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất là những quyền quan trọng của người sử dụng đất, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ, mức độ an toàn pháp lý cao”, bà Hà nêu, nhấn mạnh, đây là các giao dịch quan trọng, tác động lớn đến người sử dụng đất, cần có cơ chế bảo đảm an toàn để hạn chế rủi ro, tranh chấp. Bà Hà nêu kinh nghiệm quốc tế như Pháp, Đức, Tây Ban Nha hay là Anh, Mỹ cũng đều quy định giao dịch bắt buộc phải công chứng tại luật, nhấn mạnh rằng, công chứng là một phần, một cấu phần tích cực của tiến trình chuyển đổi số mà hoàn toàn không phải là rào cản của cải cách thủ tục hành chính. Đại biểu nêu thêm, việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai sẽ giúp cho việc cung cấp thông tin về người có quyền sử dụng, quyền sở hữu tài sản và tình trạng pháp lý cũng như sẽ xác thực được tính pháp lý của giao dịch đó. Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (đoàn Tây Ninh) cũng cho rằng, công chứng, chứng thực là khâu quan trọng để kiểm tra, xác định người đồng sở hữu, người thừa kế thực sự tự nguyện, minh mẫn, đảm bảo làm chủ hành vi, không bỏ sót hàng thừa kế trong thỏa thuận phân chia tài sản. TRƯỜNG PHONG - LUÂN DŨNG TÁI THIẾT CUỘC SỐNG CHO DÂN Tiếp thu, giải trình về dự án Luật Đất đai (sửa đổi) tại phiên thảo luận sáng 29/10, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho hay, vấn đề thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là nội dung được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm. Theo ông Hùng, dự thảo luật đã tiếp thu và thể chế hóa rõ quan điểm chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tư duy tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất theo tinh thần Nghị quyết số 21 của Trung ương. Mục tiêu là bảo đảm cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất bị thu hồi. Đồng thời, dự thảo đã tiếp thu, quy định rõ việc hoàn trả kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà nhà đầu tư đã ứng trước. Theo đó, ngân sách Nhà nước hoàn trả toàn bộ khoản kinh phí này bằng hình thức trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; phần còn lại được tính vào chi phí đầu tư của dự án. Trường hợp dự án chấm dứt hoạt động, Nhà nước hoàn trả phần kinh phí nhà đầu tư đã ứng trước. Tại phiên thảo luận, các đại biểu Quốc hội cũng quan tâm đến trường hợp nhà đầu tư đã nộp tiền sử dụng đất một lần cho toàn bộ thời gian thực hiện dự án, sau đó chuyển sang hình thức nộp tiền thuê đất hằng năm. Khi đó, việc hoàn trả khoản tiền đã nộp được thực hiện như thế nào? Ông Hùng cho hay, cơ quan soạn thảo đã báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, lấy ý kiến các thành viên Chính phủ và tham khảo nhiều ý kiến khác nhau. “Qua nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy rằng nếu nhà đầu tư đã nộp tiền một lần, sau đó chuyển sang hình thức nộp tiền hằng năm và Nhà nước phải hoàn trả khoản tiền đã nộp trước đó thì việc thực hiện sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Cách xử lý này có thể không phù hợp với quy định của Luật Ngân sách Nhà nước, bởi ngân sách được thiết kế và quản lý theo năm, từ ngày 1/1 đến ngày 31/12 hằng năm”, ông nêu rõ. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ví dụ, nếu Nhà nước đã thu tiền sử dụng đất cho thời hạn 50 năm, với số tiền lên đến hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng, thì việc hoàn trả đồng loạt các khoản tiền đã thu cho nhiều nhà đầu tư trên địa bàn một tỉnh sẽ gây khó khăn lớn trong cân đối ngân sách. Đối với một tỉnh nghèo ở khu vực trung du, miền núi, nếu đã thu tiền từ hàng chục, hàng trăm dự án với tổng số tiền rất lớn, việc nhiều nhà đầu tư đồng loạt yêu cầu hoàn trả khoản tiền đã nộp một lần sẽ dẫn đến nguy cơ mất cân đối ngân sách, đồng thời phát sinh những vấn đề liên quan đến tính phù hợp với Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp và các quy định pháp luật có liên quan. KHÔNG QUY ĐỊNH GIÁ ĐẤT CỤ THỂ Về tài chính đất đai và giá đất, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng lý giải, dự thảo luật tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất; giá đất được xác định theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, không quy định giá đất cụ thể. Theo đó, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất do HĐND cấp tỉnh ban hành, áp dụng từ ngày 1/1/2028. Riêng việc xác định giá đất đối với các dự án lấn biển, ông lưu ý sẽ tiếp tục thực hiện theo quy định tại Nghị quyết của Quốc hội, theo phương pháp xác định giá đất cụ thể. Kể từ ngày 1/1/2028, việc xác định giá đất sẽ được thực hiện đồng bộ theo quy định mới của luật, trên cơ sở bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất. Đối với nội dung này, ông Hùng cho biết, chức năng quản lý về giá đất đã được chuyển giao cho Bộ Tài chính, tức là ngành tài chính từ Trung ương đến địa phương. Vì vậy, ngành tài chính đề nghị có khoảng một năm để xây dựng, thiết kế các nội dung liên quan, bảo đảm triển khai từ ngày 1/1/2028. Khi dữ liệu đất đai được bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống” và thống nhất dùng chung, người dân sẽ thực hiện các thủ tục hành chính đơn giản, thuận lợi hơn. Cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính không được yêu cầu người dân cung cấp thêm các thành phần hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu đất đai được công bố. Việc thông báo yêu cầu cung cấp, bổ sung hồ sơ, nếu có, chỉ được thực hiện một lần, ông Hùng nêu rõ. LUÂN DŨNG - TRƯỜNG PHONG Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho hay, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đã tiếp thu và thể chế hóa rõ quan điểm chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tư duy tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng tiếp thu, giải trình về dự án Luật Đất đai (sửa đổi) tại phiên thảo luận sáng 29/10 ẢNH: NHƯ Ý Giá đất được xác định theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất do HĐND cấp tỉnh ban hành, áp dụng từ ngày 1/1/2028. Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh băn khoăn, lo lắng về tính khả thi khi nội dung quan trọng liên quan đến công chứng, chứng thực được giao cho Chính phủ quy định, trong khi các quy định cụ thể chưa được thể hiện rõ trong hồ sơ dự thảo. Cần quy định trong luật nội dung công chứng, chứng thực Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (đoàn TPHCM) ẢNH: NHƯ Ý Nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng, cần quy định trực tiếp trong Luật Đất đai (sửa đổi) những nội dung cần thiết liên quan công chứng, chứng thực, thay vì giao Chính phủ quy định chung chung.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==